لایحه حمایت از حقوق مالکیت ادبی در مسیر تصویب دولت

 مریم سادات گوشه


به گفته معاون حقوقی، پارلمانی و امور مجلس و استان‌های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، سؤال‌های کمیسیون فرهنگی مجلس از علی جنتی مربوط به ماه‌های گذشته است و توسط وزیر ارشاد و دیگر مقام‌های وزارتخانه پاسخ داده شده‌اند. حسین نوش‌آبادی که دیروز در نشست خبری چهارمین همایش حقوق و مالکیت ادبی و هنری سخن می‌گفت، افزود: «مسائلی از جمله رفع تعلیق نشر چشمه و... از سؤال‌های نمایندگان مجلس بوده که مربوط به گذشته است و دیگر موضوعیت ندارد.»
نشست همایش
نشست خبری چهارمین همایش ملی حقوق مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط دیروز صبح در سالن شورای فرهنگ عمومی با حضور دکتر نوش آبادی معاون حقوقی وزیر ارشاد، دربیکی مشاور وزیر و لادن حیدری دبیر همایش و مدیر کل دفتر حقوقی و مالکیت معنوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. در ابتدای مراسم بابک دربیکی مشاور وزیر با اشاره به دفاع و صیانت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از مالکیت حقوق معنوی پدید آورندگان اثر گفت: «امیدوارم شاهد موفقیت‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تحقق اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی باشیم. طبیعی است که باید بسترهای علمی و عملیاتی را برای این کار فراهم کنیم.»
تمام دستگاه‌ها و نهادهای فرهنگی مسئولند
حسین نوش‌آبادی در بخشی از سخنانش در این نشست گفت: «ما معتقدیم کارهای بزرگ با کمک انسان‌های بزرگ و مشارکت عمومی به انجام خواهد رسید و شما اصحاب فرهنگ و قلم و اندیشه سهم‌تان در این تحول بی‌نظیر، ارزشمند و مؤثر خواهد بود و امیدوارم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که جزئی از نظام فرهنگی کشور به حساب می‌آید نه همه فرهنگ کشور به این مهم برسد. چون تلقی نادرستی وجود دارد که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی فرهنگ و پاسخگوی تمام مسائل فرهنگی کشور است در صورتی که مخاطب رهبر معظم انقلاب فقط وزارت ارشاد نیست بلکه تمام دستگاه‌ها، مؤسسات، حوزه‌های علمی و فرهنگی و اجتماعی که به نوعی در این بستر هستند در حوزه فرهنگ فعالیت می‌کنند. مانند وزارت آموزش و پرورش، آموزش عالی، حوزه‌های علمیه و... که وظیفه دارند در این عرصه حضور جدی‌تری داشته باشند.»
قانون اساسی پشتوانه مهم رسانه است
او در ادامه ابراز کرد: معتقدیم وزارت ارشاد با حمایت‌های مادی و معنوی خود به نقش تأثیرگذار مطبوعات کمک کند. خوشبختانه ما از قانونی به نام قانون اساسی برخورداریم که پشتوانه مهمی برای جامعه مطبوعات به شمار می‌رود. قانون اساسی در اصل 24 تصریح دارد که نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند و این یک اصل برخاسته از نگاه مردم‌سالاری و دموکراسی است. منتهی با لحاظ کردن دو شرط یکی این‌که مخل مبانی دینی اسلامی نباشد و دیگر این‌که به حقوق عمومی تعرض نکند. به هر حال شما صدای مردم هستید و باید ارزش‌های حاکم بر جامعه را تبلیغ کنید.  
از بین رفتن حقوق مؤلفان به خاطر نقض قانون
نوش آبادی با اشاره به این‌که در بسیاری از محاکم قضایی شکایت‌ها‌یی مبنی بر همین مسأله وجود دارد و چون قانون محکمی نداریم گاهی حق این افراد تضییع می‌شود، تصریح کرد: «البته قانون مصوب 1348 در گذشته به دفاع از حقوق مصنفان و نویسندگان بوده و تا حدودی حق ورود به دستگاه‌های قضایی برای دفاع را می‌دهد اما چون قانون قدیمی است پاسخگوی نیاز جامعه نیست.» او ادامه داد: «وزارت ارشاد هم قانون محکمی دارد یعنی اهداف وزارت ارشاد مصوبه دارد که در سال 65 انجام شده و تمام هدف‌هایش مستند به قانون است. در همین قانون مصوب مجلس، دفاع از حق مالکیت ادبی هنری را به وزارت ارشاد داده‌اند. حق دفاع و قانونگذاری و ارائه لایحه با ماست و نیز حق کپی‌رایت که امروز نادیده گرفته شده است. خوشبختانه معاونت حقوقی امور مجلس که 8 ماه از عمر آن می‌گذرد کارهای خوبی انجام داده و مرتبط با دولت قبلی است. تاکنون 3 همایش برگزار شده و همایش‌های خوبی هم بوده با شعارها و رویکردهای مختلف؛ اما امسال با توجه به شعار سال و رویکردی که داریم همایش در 6 اردیبهشت برگزار خواهد شد.»
الحاق ایران به کنوانسیون برن و رم
نوش‌آبادی با اشاره به نتایج به دست آمده از همایش‌های برگزار شده افزود: «لایحه جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری نتیجه این همایش‌هاست که تدوین شد و تلاش عزیزان ما در اداره کل حقوقی و معاونت حقوقی منجر به تهیه لایحه جامع شد. این لایحه بیش از یکصد جلسه در کمیسیون‌های فرعی و اصلی دولت داشته و به جایی رسیده که تدوین شده و عنقریب در دولت مطرح خواهد شد و امیدوارم به تصویب برسد. او در ادامه از کار مهمی که در حوزه حقوقی و بخش ثبت مالکیت معنوی انجام شده است، گفت: «از 9 هزار اثر ارائه شده برای ثبت 6 هزار اثر فرهنگی، هنری و علمی را ثبت کردیم و گواهی دادیم.»
اهداف همایش
نوش‌آبادی اهداف برگزاری این همایش را چنین مطرح کرد: «اول این‌که جایگاه حقوق مالکیت ادبی و هنری در کشور تقویت شود. دوم این‌که ما بسترهای مناسب فرهنگی و اجرایی را برای اعمال قانون و دفاع از حقوق مؤلفان و مصنفان فراهم کنیم و سوم یک دلگرمی به وجود آوریم در میان کسانی که خلق اثر دارند و باید آن‌ها را تشویق و حمایت کنیم تا انگیزه جدید برای خلق آثار جدید در آن‌ها به وجود آید و چهارم بهره‌گیری از ظرفیت بخش غیردولتی و حمایت از این طرح و مشارکت عمومی دادن و به کار‌گیری همه صنوف و مؤسسات غیردولتی در این حرکت.» در ادامه  نشست خانم لادن حیدری دبیر همایش گفت: «مهمترین هدف برگزاری این همایش‌ها فرهنگ‌سازی برای استقرار نظام مالکیت فکری در کشور است. حقوق مالکیت فکری به دو بخش تقسیم شده: حقوق مالکیت صنعتی و حقوق مالکیت ادبی و هنری. متأسفانه حقوق مالکیت صنعتی با توجه به وجود آثار ادبی و هنری که از قدیم وجود داشته بخش عظیمی از مصوبات بین‌المللی را به خود اختصاص داده، فارغ از این که ما دیوان اشعار و آثار بزرگ بسیاری در این حوزه داشتیم و خیلی آهسته حرکت کردیم و عقب‌تر از مالکیت صنعتی جهان هستیم.»
در حاشیه نشست
معاون حقوقی وزیر ارشاد در پاسخ به سؤال خبرنگار ایران مبنی بر این‌که با توجه به تحریم‌های بانکی و گرانی کاغذ اگر به کنوانسیون برن پیوستیم چگونه می‌خواهید مشکلات ناشی از آن که برای مترجم یا ناشر طرف قرارداد نویسنده خارجی به وجود می‌آید را مرتفع کنید؟ گفت: « پیوستن به کنوانسیون برن در واقع مقدمه پیوستن به سازمان تجارت جهانی است. که ان‌شاء‌الله بسیاری از این دغدغه‌ها که اشاره کردید با ملحق شدن به این کنوانسیون حل خواهد شد. دولت و مجلس برای تصویب این قانون باید این مسأله را نیز بررسی کنند و ما مسئولیتی در این زمینه نداریم.» رئیس چهارمین همایش حقوق مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط خاطرنشان کرد: «دانلود غیرقانونی آثار فرهنگی و هنری یکی از موارد تعرض به حقوق پدیدآورندگان آثار است که با تصویب لایحه جامع حمایت از حقوق مالکیت معنوی ابزار قدرتمندی برای جلوگیری از آن خواهیم داشت.»