شاه کلید فهم درست توافق هسته ای

  محسن ماندگاری
روزنامه نگار



با گذشت نزدیک به سه هفته از توافق هسته‌ای ایران و 6 قدرت جهانی برای پایان دادن به
12 سال مجادله اتمی، هنوز دعواها بر سر ‹خوب› یا ‹بد› بودن این توافق همزمان در تهران و واشنگتن ادامه دارد. محمدجواد ظریف و دستیارانش هفته گذشته به مجلس رفتند تا نمایندگان منتقد دولت را متقاعد کنند که توافق صورت گرفته، منافع کشورمان را تأمین کرده و یک «توافق خوب» است. هزاران کیلومتر آن طرف تر، جان کری و همکارانش نیز برای توجیه توافق هسته‌ای با ایران روزهای سخت و سرنوشت‌سازی را می‌گذرانند. او سه روز قبل به کمیته روابط خارجی سنای امریکا رفت تا سناتورهای جمهوریخواه بشدت عصبانی از توافق را راضی کند این بهترین توافقی بوده که امریکا می‌توانسته با تهران داشته باشد؛ توافقی که او آن را یک «توافق خوب» برای امریکا خوانده است. پیش از توضیحات وی، باب کورکر، رئیس کمیته روابط خارجی سنا خطاب به کری گفته بود که «ایران در این توافق سر امریکا را کلاه گذاشته است» و آقای کری «با این توافق، ایران را از انزوا درآورده و در عوض کنگره امریکا را در جهان منزوی کرده است». یک روز پیش از آن نیز بیش از 10 هزار نفر از مخالفان توافق وین که اغلب آنها طرفداران اسرائیل و یهودیان ساکن نیویورک معرفی شده‌اند در این شهر علیه توافق هسته‌ای با ایران تظاهرات کردند.  نگاهی به صحنه سیاسی در ایران و امریکا نشان می‌دهد در هر دو کشور دولت‌های روحانی و اوباما به یک شیوه، شماتت می‌شوند که چرا توافق بهتری نداشته‌اند. «توافق بهتر» از نگاه این دسته از مخالفان، توافقی است که دیپلمات‌های آنها بر سر میز مذاکره دیکته کرده و طرف مقابل نیز پذیرفته باشد. با این نگاه، نه 18 روز مذاکره بی‌وقفه در وین، که 18 سال مذاکره نیز به نتیجه نمی‌رسید. آنچه به آن، به درستی «معامله» (Dial)  گفته شده، داد و ستدی است بر پایه مصلحت و منفعت و داد و ستد به معنای دادن و گرفتن است و نه فقط گرفتن. اما به نظر می‌رسد برخی در تهران و واشنگتن تنها وجه «گرفتن» را در این مذاکرات مد نظر داشته‌اند. علاوه بر آن، آنچه در روزهای گذشته، برخی افراد دلواپس که دل در گرو منافع ملی و عزت ایران اسلامی دارند را نگران کرده و بعضاً به جرگه مخالفان توافق هسته‌ای سوق می‌دهد، برخی نقل قول‌های ناقص مقامات امریکایی است که از آن بوی «توافق بد» می‌آید. نظیر این اظهارات سخنگوی کاخ سفید که «پس از توافق، گزینه نظامی نه تنها کنار نمی‌رود بلکه تقویت هم می‌شود چرا که طی این سال‌ها ما جزئیات بیشتری از برنامه هسته‌ای ایران جمع‌آوری می‌کنیم». اگر بدون شناخت دقیق صحنه سیاسی در امریکا و تحلیل درست از توافق هسته‌ای انجام شده به این اظهارات نگاه شود نه فقط دلواپسان صادق، که برخی دیگر از ایرانیان را ممکن است نگران کند اما به نظر می‌رسد شاه کلید تحلیل صحیح، فهم این نکته مهم است که برخی از مواضع مقامات دولت امریکا، صرفاً روایتی یک طرفه از ماجرا با هدف مصرف داخلی برای متقاعد کردن مخالفان توافق است. بدیهی است تا به این فهم درست از ماجرا دست نیابیم هر اظهار نظری از طرف مقابل می‌تواند نه فقط مخالفان توافق در کشور را که حتی مقامات مسئول را نیز نگران کرده و ادامه روند توافق را که هنوز در اول راه آن هستیم دشوار نماید.


سر خط


اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری در دیدار سفیر ترکیه: تهران و آنکارا می توانند همکاری موثری در مبارزه با تروریسم داشته باشند. / ایرنا
دکتر ولایتی رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک در دیدار با سفیر روسیه:  دو کشور می توانند همکاری جدی را برای حل و فصل مشکلات منطقه ای و بین المللی داشته باشند. تقسیم تروریست ها به افراطی و میانه رو مضحک است. / ایرنا