بازگشت صنف پزشکی به حرفه خدماتی

حاصل مجموعه این تحولات، ظهور پدیده‌ای به نام «پزشک‌سالاری» در ایران معاصر بود. پزشکان توانستند از دوره مقاومت در برابر پزشک به دوره سلطه پزشکی در جامعه انتقال یابند اما طی دو دهه اخیر شاهد تحول تازه‌ای در این عرصه هستیم. جامعه ایران بتدریج در حال گذر از پزشک سالاری است. نشانه‌ها و عوامل این گذر، موارد زیر است:
1- با گسترش دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی دیگر نه تنها پزشک وارد نمی‌کنیم بلکه بعضاً شاهد بیکاری جمع قابل توجهی از پزشکان هستیم. این امر ارزش کمیابی پزشکی را از میان برده است.
2- مردم در نتیجه دسترسی به رسانه‌ها و یادگیری خودآموخته خدمات و تشخیص‌های پزشکی، دیگر مانند گذشته به پزشکان به چشم معجزه‌گران علمی نگاه نمی‌کنند و همین موضوع ابهت پزشکی را به چالش کشیده است. بروز برخی رفتارهای سوء جامعه پزشکی طی سال‌های اخیر بتدریج نوعی رویکرد انتقادی به این حرفه را در میان مردم به وجود آورده است.
3- بتدریج با افزایش سواد مردم و آگاهی آنها به حقوق شهروندیشان این آگاهی در مردم شکل گرفته است که پزشکی پیش از آنکه علم باشد یک خدمت است. از این رو رفتار پزشکان با مردم زیر ذره‌بین انتقادی رسانه‌ها و شهروندان قرار گرفته است.
4- در شرایطی که جامعه هزینه بالایی بابت بیماری‌های خود می‌پردازد مردم بتدریج آگاه شدند که باید بیشتر به علوم بهداشتی توجه کنند تا علوم پزشکی؛ و به این ترتیب بتدریج اولویت مردم در حال تغییر  از درمان به سوی بهداشت و پیشگیری است.
با این حال حوادثی که طی سال‌های اخیر رخ داد مانند بیکاری انبوه پزشکان، رفتارهای سوء رسانه‌ها، بازنمایی آنها در رسانه‌ها مثل سریال «در حاشیه» گفتمان پزشکی را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرد. واکنش هیجانی و تهدید جامعه پزشکی در قبال سریال در حاشیه یا قتل اخیر پزشک اردبیلی نشان می‌دهد پزشکان می‌خواهند از افول قدرت همه‌جانبه و سیطره امپراتوری خود جلوگیری کنند. اما واقعیت این است که جامعه پزشکی باید بتدریج بیاموزد که باید متواضعانه و خدمتگزارانه در جایگاه اصلی خود به عنوان حرفه خدماتی همچون پلیس، معلمان و استادان دانشگاه قرار گیرد. پزشک، پزشک است و آنان به این واقعیت که گفتمان پزشکی به پایان دوره سروری خودش نزدیک شده واقف شده‌اند. جامعه پزشکی  باید آماده نقدها و نظرهای مردم باشد. آنها باید بیاموزند که آنچه را به دست آورده‌اند در یک رویکرد عدالت محور و منصفانه بازتعریف کنند.