قشری‌گری؛ از اسماعیلیه تا داعش

حسن انوشه
سرپرست دانشنامه ادب فارسی


پیداست که «ترور» در هر کجای جهان، امری مذموم و تقبیح شده است و هر کجا که چنین اتفاقی رخ می‌دهد، جهانیان به خروش می‌آیند. بویژه آنکه زنان و کودکان و پیرسالان که اساساً کاری با سیاست ندارند و پی زندگی خود هستند. آنان با کسانی که برای آرمان خود و دستیابی به آن و حاکم کردنش مبارزه می‌کنند، نسبتی ندارند اما قربانی کینه‌توزی‌‌ها می‌شوند بی‌هیچ‌ گناهی. اینگونه حوادث، ضرب‌المثلی را به ذهن متبادر می‌سازد که «دستش به خر نمی‌رسد، پالانش را کتک می‌زند». برای این امر حتی می‌توان در لابلای سطور متون تاریخی نیز مصداق یافت. چنانکه خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی در «جامع‌التواریخ»، به بسیار ترورهای اسماعیلیه اشاره کرده است که شاید مرگ خواجه نظام‌الملک طوسی و ترور نافرجام امام فخررازی تنها نمونه‌های شناخته شده آن باشد. اگرچه در همه جهان چنین رخدادهایی وجود داشته و دارد ولی متأسفانه ترور، بیشتر در جهان اسلام و اکنون ازسوی داعش به وقوع پیوسته و می‌پیوندد که به نظر می‌رسد وسعت قشری‌گری و تعصب، سبب آن است. حتی تهران را که امن‌ترین شهر منطقه بود به خون آلوده کردند. من مفرِ نوع بشر را تنها گشایش در اندیشه‌ورزی و رهایی از یوغ تنگ‌نظری می‌دانم.