شبکه های مجازی: متهمان اصلی تجرد قطعی

مصطفی
 آب روشن
جامعه‌شناس

مسأله عدم رغبت جوانان به ازدواج و تشکیل خانواده آنقدر فراگیر و آشکار است که بدون تحقیق علمی و به صورت تجربی هر کسی با توجه به تجربیات شخصی‌اش پیامد و انعکاس این معضل اجتماعی را در خانواده و محیط اجتماعی مشاهده کرده است، برخی مقصر اصلی این پیامد را فضاهای مجازی می‌دانند اما در حقیقت شبکه‌های اجتماعی به خودی خود علت نیستند بلکه معلول شرایطی هستند که به‌عنوان حلقه مفقوده در این معضل اجتماعی پنهان مانده است.
دختران و پسرانی که امکان و فرصت ازدواج را در زمان مناسب با توجه به نابسامانی‌های اقتصادی و اجتماعی ندارند و از سوی دیگر از معطل ماندن نیازهای عاطفی و جنسی خود نگران هستند سعی می‌کنند بخشی از نیازهای یاد شده را در زمان مناسب و به شیوه قابل دسترس تأمین کنند. البته در جامعه امروزی ما عوامل فراوانی هستند که باعث می‌شوند جوانان نتوانند در زمان مناسب ازدواج کنند، از جمله تحصیل در دانشگاه، نداشتن شغل مناسب و بالطبع فقدان درآمد کافی جهت هزینه‌های سرسام آور زندگی، انتظارات غیرواقعی و غیرمعقول زوجین، آداب و رسوم دست و پا گیر و نظایر آنها که در چنین شرایطی جوانان شبکه‌های مجازی را بستر مناسبی برای تأمین نیازهای عاطفی و جنسی خود تلقی می‌کنند. بطوری که این فضا برای جوانان وامانده از رقابت‌های اجتماعی مسکنی است که شخص می‌تواند فشار‌های ناشی از ناکامی‌های اجتماعی را تسکین ببخشد. لذا به این نتیجه الزام آور می‌رسیم که شبکه‌های اجتماعی عامل تجرد جوانان نیست، بلکه استفاده گسترده از این ابزار ارتباطی، انعکاس نابسامانی‌های ساختاری است که به اشکال مختلف به جوانان جامعه تحمیل گردیده است. در واقع درگیر شدن ذهن جوانان به روابطی وسوسه‌انگیز و کم هزینه در شبکه‌های اجتماعی از عواملی است که شوق و انگیزه برای ازدواج‌های پر هزینه و مسئولیت آور را بشدت تضعیف می‌کند.
عده‌ای بر این تصورند که حضور در شبکه‌های اجتماعی مجازی جزو مهم‌ترین عوامل آسیب‌هایی مثل طلاق، خیانت، تجاوز به عنف و برخی دیگر از آسیب‌های اجتماعی است. هر چند شبکه‌های اجتماعی فرصت‌های بروز ارتباطات خارج از مدار زناشویی را با کمترین ریسک فراهم می‌کند اما این واقعیت را باید پذیرفت که علت روابط پرخطر و مشکلات ارتباطی را نمی‌توانیم به شبکه‌های اجتماعی ربط دهیم زیرا فضای مجازی همانند دماسنجی است که دمای محیط اطراف را به ما نشان می‌دهد. در واقع فضای مجازی ابزاری است که در آن بستر کیفیت ارتباطات زن و مرد امکان ظهور و بروز پیدا می‌کند و لایه‌های پنهان زندگی خودش را در قالب ارتباطات غیرمتعارف و پرخطر نشان می‌دهد، به عبارتی شبکه‌های اجتماعی علت مشکلات رفتاری افراد نیست بلکه مشکلاتی که از قبل وجود داشته و پنهان مانده بود در این فضا خود را به اشکال مختلف نمایان می‌کند و بطور بالقوه به مسأله اصلی تجرد قطعی می‌انجامد.
ناگفته نماند که افراط در استفاده از شبکه‌های اجتماعی باعث می‌شود که روابط رو‌در رو و صمیمی خانواده از بین برود در واقع اعتیاد در استفاده از این فضا باعث می‌شود که طرز فکر و روابط فرد با دیگران دچار اختلال شود، زیرا با ایجاد فضای مقایسه‌ای در شبکه‌های اجتماعی مشاهده می‌کنیم که روابط دچار اختلال می‌شود و با بررسی‌های به‌عمل‌ آمده از طریق پژوهش‌های علمی به این نتیجه الزام‌آور می‌رسیم که شبکه‌های اجتماعی نه به‌عنوان علت اصلی بلکه به‌عنوان‌عامل زمینه‌ساز به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم در 50 درصد جدایی‌ها در کشور دامن می‌زند. انعکاس این آمارها در جامعه به‌ تجرد قطعی می‌انجامد.
وقتی فرزندان شاهد جدایی والدین بواسطه شبکه‌های اجتماعی باشند ناخودآگاه میل به تنها بودن پیدا می‌کنند. آنچه حائز اهمیت است افراط در استفاده از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند از عوامل زمینه‌ساز ازهم‌ گسیختگی روابط بین افراد باشد. لازم است با بستر‌سازی مناسب و فرهنگسازی‌های بیشتر جامعه به‌ سمتی برود که استفاده ابزاری از تکنولوژی‌های نوظهور سبب گرایش افراد به سمت تنها شدن نشود.