اجازه زیست به همه گونه‌های تئاتری بدهیم

شهرزاد قوامی
نویسنده و منتقد هنری
نمایش موزیکال یکی از گونه‌‌های مختلف هنر نمایش است که در بسیاری از کشورهای دنیا بیش از دیگر گونه‌های تئاتر به آن توجه می‌شود و رواج دارد. نمایش موزیکال در تالارهای نمایشی بزرگ و باشکوه از جمله برادوی، تئاتر پالاس لندن و... به اجرا درمی‌آید و مخاطبان پیگیر و دائمی دارد. در همین ماه دو نمایش «بانوی زیبای من» و«علاءالدین» به‌صورت موزیکال در برادوی به صحنه می‌روند که بلیت ارزانی هم ندارند و علاقه‌مندان به تماشای این دو نمایش حداقل باید بیش از 170 دلار برای تماشای این دو نمایش هزینه کنند. در ایران به نمایش موزیکال کمتر پرداخته می‌شود، هرچند در سال‌های اخیر نمایش «یرما آنسامبل» و کنسرت نمایش‌هایی به اجرا درآمدند و سال گذشته نمایش «اولیورتوییست» هم به شکل موزیکال روی صحنه رفت اما این نوع نمایش هزینه‌های بیشتری نسبت به دیگر گونه‌های نمایشی دارد. کارگردان باید علاوه بر عوامل معمول یک گروه نمایش، از ترانه‌سرا و آهنگساز هم دعوت به کار و از بازیگرانی استفاده کند که یا دوره‌های آواز را گذرانده‌اند یا اینکه صدای خوبی داشته و با موسیقی آشنایی دارند. همه اینها هزینه‌های مضاعفی را به گروه نمایش تحمیل می‌کند که اگر کارگردانی به این نوع نمایش علاقه‌مند نباشد یا اینکه دغدغه روی صحنه بردن آن را نداشته باشد، به سراغ آن نمی‌رود.
بهروز غریب‌پور موافق صددرصد اجرای نمایش موزیکال است به شرط اینکه تعهد و کیفیت در چنین نمایشی لحاظ شود. به اعتقاد این کارگردان و مدیر هنری، زبان این نوع نمایش مؤثرتر از کلام منثور است. غریب‌پور سال 1375 نمایش «بینوایان» را در فرهنگسرای بهمن به اجرا درآورد. او درباره شرایطی که در آن زمان پیرامون این نمایش وجود داشت، می‌گوید: «در زمان اجرای این نمایش مخالفت‌های زیادی با آن می‌شد. با اینکه شبکه‌های اجتماعی و مجازی به اندازه حالا نبود اما منتقدان زیادی بر این باور بودند که نباید این نمایش روی صحنه برود. همیشه وقتی اراده می‌کنید که یک پروژه بزرگ را روی صحنه ببرید، عده‌ای‌ به سوی شما سنگ پرتاب می‌کنند و اگر تصور می‌کنید همه برای شما هورا خواهند کشید، سخت در اشتباهید.»
این کارگردان تأکید می‌کند که در آن دوره خیلی‌ها نمی‌دانستند که «بینوایان» چندین دهه است که به روش‌های مختلف روی صحنه می‌رود یا نمایشی مانند «تله موش» سال‌هاست که در کشورهای مختلف به اجرا در می‌آید. بنابراین عده‌ای با نفس روی صحنه بردن چنین نمایشی هم مخالف بودند.»
فرهاد آییش نویسنده، کارگردان و بازیگر بر این اعتقاد است که باید اجازه دهیم انواع تئاترها روی صحنه بروند و اجازه زیست به همه گونه‌های تئاتری بدهیم تا در همه ژانرها از جمله تئاتر موزیکال شاهد رشد هنر نمایش باشیم. آییش می‌گوید: «ما یک دوره سخت سانسور در تئاتر را طی کردیم و با زحمت اهالی تئاتر بعضی مدیران و مسئولان و البته با خون دل خوردن، توانستیم فضای تئاتر را کمی باز کنیم. حالا برای گونه‌های مختلف تئاتر جای کار کردن وجود دارد و حتی برای بعضی نظرات سیاسی تا جایی که به‌ نظام لطمه‌ای وارد نشود هم در تئاتر فضا وجود دارد. در این شرایط نباید با ایجاد محدودیت و کارشکنی فضا را به سمتی ببریم که مشکلات تازه‌ای به وجود آید. این اتفاق واقعاً غم‌انگیز است که با اجرای نمایش‌هایی مانند موزیکال مخالفت کنیم. وقتی نمایشی را دوست نداریم و مطابق سلیقه ما نیست، می‌توانیم آن را نبینیم. اما حتی به‌عنوان یک مخالف هم باید به همه گونه‌های تئاتری اجازه زیست بدهیم.»
 منیژه محامدی کارگردان و مدرس تئاتر هم بر این باور است که اجرای یک نمایش موزیکال باعث آوردن تماشاگر تازه به سالن‌های نمایش می‌شود و از این حیث به‌نفع کل تئاتر کشور خواهد بود. او می‌گوید:«هزاران نفر برای تماشای تئاتر موزیکال به سالن می‌آیند. ما می‌خواهیم تئاتر مخاطب داشته باشد و چه اتفاقی از این بهتر که تماشاگر روانه سالن تئاتر شود. این نوع نمایش‌ها کمک می‌کند که تعداد علاقه‌مندان به تئاتر بیشتر شود.»
به گفته این استاد باسابقه تئاتر اجرای نمایش موزیکال نه تنها مشکلی ایجاد نمی‌کند بلکه باعث رونق و رشد تئاتر می‌شود. از سوی دیگر محامدی معتقد است، افراد زیادی با حضور در این پروژه‌ها دستمزد می‌گیرند و گذران زندگی می‌کنند که از همین حیث هم اجرای این نوع نمایش‌ها به نفع اهالی تئاتری و دانشجویان و هنرجویانی است که در این اجراها حضور دارند. محامدی می‌گوید: «حضور یک سرمایه‌گذار قدرتمند در پشت صحنه یک اجرای موزیکال باعث می‌شود که او به هنر نمایش بیشتر علاقه‌مند شده و به گروه‌های دیگر هم کمک کند. من هیچ‌وقت نتوانستم حتی یک میلیون از یک اسپانسر بگیرم. اگر کسی می‌تواند این کار را انجام دهد باید او را تشویق کرد. این کار در نهایت به نفع همه اهالی تئاتر خواهد بود چون باعث رواج آن در سطح جامعه تئاتر می‌شود و به‌ نفع همه خواهد بود.»