روبات خارجی با نرم افزار ایرانی عرضه شد

سوسن صادقی
خبرنگار
 ششمین کنفرانس بین‌المللی روباتیک و مکاترونیک و نمایشگاه خلاقیت از سوی انجمن روباتیک ایران و با حمایت فرهنگستان علوم به میزبانی دانشگاه علم و صنعت اواخر هفته گذشته به پایان رسید. در نمایشگاه خلاقیت، 17 تیم دانش‌آموزی و 8 تیم دانشجویی از داخل کشور، روبات‌های خود را که از بین 40 طرح از سراسر کشور انتخاب شده بودند، در راهروی تنگ و نامناسب دانشکده مکانیک به نمایش گذاشتند. این روبات ها با اینکه بیشتر آنها بومی شده نمونه‌های خارجی بود ولی به گفته استادان و داوران حاضر در نمایشگاه مطابق با نیازهای روز جامعه انتخاب شده است.
زنجیره ناقص در تولید روبات
حمیدرضا تقی راد عضو هیأت علمی دانشگاه خواجه نصیر و مدیر اجرایی این نمایشگاه به «ایران» گفت: تاکنون 6 دوره از کنفرانس روباتیک و نمایشگاه خلاقیت به ترتیب در دانشگاه‌های صنعتی شریف، خواجه نصیر، تربیت مدرس، تهران، امیرکبیر و علم و صنعت برگزار و میزبانی سال آینده نیز به دانشگاه صنعتی شریف سپرده شد.مدیر اجرایی نمایشگاه خلاقیت، هدف از برپایی این نمایشگاه را ارزیابی علمی فعالیت‌های روباتیک دانش‌آموزی و دانشجویی بیان کرد و گفت: در این رویدادها ارتباط دانشگاه با صنعت برقرار می‌شود و می‌توان نیازها و مشکلات صنعت را با کمک دانشگاه‌ها حل کرد.وی افزود: به عبارتی با تبادل اطلاعات و برقراری ارتباطات بین دارندگان ایده نو، صنعت، سرمایه‌گذاران و... به‌دنبال ایجاد زنجیره کامل هستیم. برای تبدیل یک ایده به محصول به یک زنجیره کامل نیاز است. زنجیره با ایده نو و نابی شروع شده و نمونه اولیه آن ساخته می‌شود. بعد از آن بحث تولید، بازاریابی، فروش و صادرات آن دارای اهمیت بالایی است به این ترتیب باید حمایت‌کننده‌ها به صورت جدی در بخش تولید و صادرات ورود کنند. دقیقاً مانند آنچه چین در حال انجام آن است. این کشور توانسته بازار جهان را قبضه کند ولی متأسفانه زنجیره از ایده تا صادرات در کشور ما کامل نیست به این ترتیب افرادی که ایده‌های ناب دارند جذب کشورهایی می‌شوند که دارای زنجیره کاملی هستند.
ایده‌هایی مطابق نیاز روز جامعه
در بخش دانش‌آموزی نمایشگاه خلاقیت روباتیک، ایده‌هایی مانند روبات انیماتور، پریز هوشمند، روبات تمیز‌کننده پنل‌های خورشیدی، گلدان هوشمند، روبات سفالگر، گلخانه هوشمند، سطل زباله هوشمند، فیلتر آب، روبات باغبان، روبات واکس زن کفش، روبات تمیزکننده سطح آب، روبات توانبخشی، پارکینگ پیشرفته، تخت هوشمند و... به صورت بسیار ساده و ابتدایی ارائه شد؛ طرح‌هایی که به گفته داوران نه تنها بسیار جذاب بود بلکه نیازهای روز زندگی در آنها دیده شده است.
امیرعلی رضایی که از یکی از آموزشگاه‌های روباتیک کرمان در این نمایشگاه شرکت کرده است گفت: این روزها از پنل‌های خورشیدی برای تأمین انرژی خورشیدی استفاده می‌شود که معمولاً نیاز به تمیزکاری دارند از این‌رو روباتی که طراحی و ساخته‌ایم A&A نام دارد و دارای تکنیک جارو است. این روبات برخلاف مدل‌های خارجی آن که از شوینده استفاده می‌شود و برای محیط زیست مضر است، می‌تواند به صورت خودکار و بدون نیاز به آب و شوینده پنل را تمیز کند.
رضایی گفت: نمونه خارجی این روبات تمیزکننده که 20 تا 30 میلیون قیمت دارد اگر سرمایه‌گذار باشد می‌توان آن را با 7 میلیون تومان ساخت و پنل‌های خورشیدی را تمیز کرد.
 «اولارو» اهل رومانی که برای چهارمین سال پیاپی در این کنفرانس شرکت کرده درباره نمایشگاه خلاقیت، گفت: نمایشگاه خلاقیت برای من همیشه جالب بوده است چون معمولاً ایده‌های جالبی از سوی دانش‌آموزان و دانشجویان ارائه می‌شود. مهمتر اینکه امسال بخش دانش‌آموزی بیشتر شده است. اینکه نوجوانان در بخش روباتیک فعال بوده و دارای ایده‌های خوبی هستند، این موضوع نشان می‌دهد آینده از آن این افراد است.
علی نجفی اردکانی یکی از داوران نمایشگاه خلاقیت نیز گفت: ارائه کیت‌ها یا همان بسته‌های تکنولوژیک به مدارس از دبستان تا دبیرستان و درگیر کردن دانش‌آموزان به بحث‌های تکنولوژی روز مانند روباتیک نشان می‌دهد که مسیر درستی در فناوری تعریف شده است.
وی افزود: ایده‌های به نمایش درآمده در این نمایشگاه مانند روبات توانبخشی، عصای مخصوص بیماران‌ ام اس و... نشان می‌دهد که ذائقه تکنولوژیک دانش‌آموزان به سمت مسائل کاربردی در جامعه تغییر یافته است و از آنجایی که به نیازهای روز جامعه توجه شده بنابراین می‌توان آنها را کاربردی کرد. به عبارتی بچه‌ها تکنولوژی را در اختیار نیازهای روز جامعه خود می‌بینند البته هدف اصلی هم این است تا نیازهای روز جامعه دیده شود. از سوی دیگر طرح‌های ارائه شده در نمایشگاه نشان می‌دهد که دانش‌آموزان تکنولوژی را درک کرده‌اند. از آنجایی که بحث درک تکنولوژی و طراحی ایده برای نیاز روز جامعه مکمل هم هستند به این ترتیب این نشان می‌دهد که در مسیر درستی در حال حرکت هستند.
نبود حامی مالی مهم‌ترین چالش
در بخش دانشجویی نیز روبات‌هایی که نیاز روز جامعه است طراحی و نمونه اولیه آن ساخته شده؛ ایده‌هایی مانند قاشق هوشمند برای بیماران پارکینسون، پروتز هوشمند پا، سیستم آبیاری خطی هوشمند، روبات طراح، جعبه ماژولار، ایجاد محیط پرورش گیاهان زینتی هوشمند و... از سوی تیم‌های دانشجویی در کشور ارائه شده است. هرچند اکثر طرح‌های ارائه شده دارای نمونه خارجی است ولی با کمی تغییرات بومی‌سازی شده. البته دانشجویان برای تولید انبوه آن با چالش‌های زیادی مانند نبود حامی مالی مواجه هستند.
 علی میرفخار یکی ازاعضای تیم دو نفره دانشگاه علم و صنعت ایران که قاشق هوشمند خاص بیماران پارکینسونی را ساخته است در خصوص این قاشق هوشمند می‌گوید: این قاشق  دارای دو بخش قاشق و موتور در دسته است. این قاشق لرزش دست افراد بیمار را می‌گیرد و اجازه می‌دهد تا بیمار براحتی غذا بخورد. او قیمت تمام شده این قاشق را 500 هزار تومان عنوان کرد و افزود: موتور این قاشق خارجی است اما بدنه و بقیه کارها را خود با هزینه شخصی طراحی و ساخته‌ایم. این محصول نمونه خارجی دارد ولی آنچه ما آن را در 3 ماه و نیم طراحی کردیم یک دهم قیمت نمونه خارجی است.
میرفخار با بیان اینکه اکثر تیم‌ها از داشتن حامی مالی رنج می‌برند، گفت: اگر حامی مالی باشد تولید این محصول مقرون به صرفه است، چرا که طبق تخمین‌ها ایران 700 هزار نفر بیمار پارکینسون دارد بنابراین تولید انبوه آن برای حامی مالی نیز صرفه اقتصادی خواهد داشت.
سیداحمد خلف طراح روبات گرافیکی از دانشگاه خواجه نصیر نیز گفت: این روبات با 2 درجه آزادی و در کمترین زمان عکس‌های افراد را نقاشی می‌کند و دارای دقت بسیار بالایی بوده. البته قرار است با تقویت موتور و افزایش درجه آزادی مدت زمان نقاشی از عکس‌هایی با حجم بالا را به زیر 10 دقیقه برسانیم بنابراین می‌توان در صورت تولید انبوه از آن برای تهیه بیلبوردها و ... استفاده کرد.
خلف افزود: هدف از طراحی و ساخت این روبات تلفیق هنر و روباتیک است، چرا که به نظر می‌رسد در کشور ما که مهد هنر است در زمینه ورود تکنولوژی به این بخش غفلت شده است. در دانشگاه 6 ماه روی تهیه نرم افزار آن کار کردیم و یک میلیون تومان هزینه برد که خود بچه‌های تیم، هزینه را تأمین کردند.
 امیرحسین کریمی عضو تیم دانشگاه گیلان که جعبه ماژولار طراحی و ساخته‌اند نیز گفت: یکی از خلأهایی که در بخش پژوهش وجود دارد، نبود آزمایشگاهی برای هر روبات طراحی شده است. از آنجایی که دانشجویان امکان آزمایش روبات خود را ندارند بنابراین کمتر به سمت طراحی و ساخت روبات می‌روند. تیم ما جعبه اصلی ماژولاری را طراحی و ساخته است که امکان آزمایش هر نوع روبات را امکانپذیر و عیب‌های روبات را بیان می‌کند. با ساخت این جعبه اصلی دیگر نیازی به احداث آزمایشگاه‌های متعدد وجود ندارد و هزینه‌ها را بسیار پایین می‌آورد.
وی افزود: تمام بخش‌های این جعبه از جمله تجهیزات داخلی و خارجی آن بومی بوده و ساخت آن نیز دو سال زمان برده است. از ابتدا تاکنون 30 میلیون تومان از سوی اعضای تیم برای آن هزینه شده است.کریمی، نبود باور را از مشکل‌های عمده بخش روباتیک عنوان کرد و گفت: باور اینکه دانشجویان ایرانی می‌توانند در عرصه روباتیک محصولی را تولید کرده و به مرحله انبوه برسانند وجود ندارد از این‌رو برای طرح‌ها سرمایه‌گذاری نمی‌شود.
پپر روبات فارسی زبان
یکی از نکات جالب توجه در این کنفرانس حضور «پپر» روبات ژاپنی است. این روبات در کنار مجری برنامه در افتتاحیه حضور داشت و به زبان فارسی برنامه اجرا کرد.
علی خورشیدی بنام کارشناس فناوری‌های پیشرفته یکی از شرکت‌های فعال در زمینه روباتیک صنعتی و آموزشی گفت: روبات پپر،همان روبات شرکت سافت بانک روباتیک کشور ژاپن است و شرکت ما نمایندگی آن را دارد. در حقیقت ما نرم افزار فارسی را (چه به صورت مکانیکی برای کنترل و هدایت آن و برنامه نویسی) به آن اضافه و برای کشور خود کاربردی کرده‌ایم بنابراین این روبات می‌تواند به فارسی صحبت کرده و هدایت شود.وی افزود: با افزودن این قابلیت به آن در کنار قابلیت‌هایی که خود روبات دارد با وجود 20 درجه آزادی، 120 سانتیمتر قد، انواع سنسورها و لیزرها، دوربین‌های دو بعدی و سه بعدی، عمق سنج و با انجام حرکات بسیار نرم می‌تواند در بیمارستان‌ها، مدرسه‌ها، مهد کودک‌ها، آژانس‌ها و فرودگاه‌ها و... مورد استفاده قرار گیرد.