یلدا در لرستان رنگ و بوی خاص خودش را دارد

زندگی پشت آن پنجره‌های نازنین






داوود پنهانی
داستان نویس
از رسوم شب یلدا که از دیرباز در استان لرستان برپا می‌شود، مراسم «چارشو دُر کنی» است. هرچند طی سال‌های اخیر از فروغ این سنّت کم شده و دیگر گستردگی سابق را ندارد. این مراسم با شرکت نوجوانان و جوان‌ها برگزار می‌شد و بچه‌ها از پشت بام خانه‌ها با آویزان کردن چادر، شال یا گلونی از صاحب خانه تقاضای شیرینی و تنقلات مخصوص این شب را می‌کردند و صاحب‌خانه نیز چند گردو، بادام، میوه یا مقداری نخودچی کشمش و از این دست تنقلات در چادرهای آویزان شده می‌ریختند. این کار از سوی بچه‌ها همراه شعر خوانی بود و آنها زمزمه می‌کردند:
«اِمشو اول قاهارهَ خیر دِ حونت بَواره
نون و پَنیر و شیره کیخا حونَت نَمیره».
 عمو نشسته بالای اتاق و ما گرد اتاق حلقه زده‌ایم، خرد و کلان. عمو شاهنامه را برداشته، آرام و شمرده می‌خواند. ما بچه‌ها بازی می‌کنیم، ما بچه‌ها گاهی به عمو نگاه می‌کنیم، گاهی از دیوار راست بالا می‌رویم، گاهی دعوا می‌کنیم و عالم بزرگترها را به هم می‌ریزیم. ما بچه‌ها وانمود می‌کنیم که حواس‌مان پی بازی است.
ما بچه‌ها شیفته شعرخوانی عمو، شیفته چهل سرودخوانی و لذت بردن از قصه‌ای هستیم که در سرود چهلم قراراست نصیب یکی از بزرگترهای مجلس شود.
ما بچه‌های تنها، در جمع بزرگ‌ترها به حال خود خوشیم و جمع در حال و هوای دیگری خوش است. از چهل سرود گذر می‌کنند، از خاطره گذر می‌کنند، از شاهنامه‌خوانی به شب و انار و گندم‌‌شیر گذر می‌کنند و «قاهاره» به پایان نمی‌رسد، شب بلند به پایان نمی‌رسد، خنده و خاطره و خیال به پایان نمی‌رسد. بازی ما بچه‌ها به پایان نمی‌رسد.
ما بچه‌ها از هزاران سال پیش به این سو بلندی شب یلدا را قاشق زده‌ایم، پشت همه درها شعر خوانده‌ایم«امشو اول قاهاره، خیر د خونت بباره...»
ما بچه‌ها پشت همه درها منتظر مانده‌ایم، گاهی نیز از پشت بام برای همسایه‌ها همین را خوانده‌ایم و کیسه نیاز به حیاط‌ها انداخته‌ایم تا شب بلند به سنت‌هایش پایبند بماند.
ما بچه‌ها صدای رعنای عمو را پای کرسی شنیده‌ایم، عمو برایمان شاهنامه و حافظ خوانده است، عمو توی تصویر تمام یلداها آن بالا نشسته و برایمان چهل سرود خوانده است، عمو توی تصویر کودکی ما، توی یلدای کودکی ما مانده است.
عمو دست دراز کرده، اناری برداشته، دانه و دلش را شکافته، بیتی خوانده، قصه‌ای تعریف کرده تا ما بچه‌ها، بازیگوشی خود در جهان اطراف را فراموش کنیم و زل بزنیم به عمو و کلماتی که هنگام قصه، نثار جمع می‌کند. آکنده از شور، شوق و حیرت. گاه‌ بند دلمان پاره شده، گاه ریسه رفته ایم، گاه به خیال رفته‌ایم و خود را در قامت یکی از قهرمانان شاهنامه دیده‌ایم.اکنون کجاست آن خانه که یلداهای بی‌شماری به خود دید؟ کجاست آن پنجره‌های قشنگی که تا برسیم به کوچه، یلدا پشت شیشه‌اش پنهان می‌شد؟ آن یلداهای بلند، آن خاطرات قشنگ همه روزی پشت پنجره‌ها ماندند، همراه با انسان‌هایی که روزگاری پشت آن پنجره‌های نازنین زندگی می‌کردند.
صدای عمو تو کوچه است، توی خانه است.توی خانه‌ای که ما دیگر در آن زندگی نمی‌کنیم. شاهنامه خوانی عمو اوج گرفته است:
 چنین بود تا بود گردان سپهر
گهی پر ز درد و گهی پر ز مهر
تو گر باهشی مشمر او را به دوست
کجا دست یابد بدردت پوست
شب اورمزد آمد و ماه دی
ز گفتن بیاسای و بردار می

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/6953/12/494102/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها