مدرسه طبیعت راه مقابله با «فراواقعیت»

سعیده ابیانه
تسهیل گر ارتباط کودک با طبیعت
«ایران»: کودکان امروز با تصاویر رسانه‌ها و انیمیشن‌ها محاصره شده‌اند و جهان بیرون را از دریچه آنها می‌شناسند. این امر موجب می‌شود که کودکان به جای واقعیت‌ها با «فراواقعیت‌ها» در ارتباط باشند و از تجربه محیط واقعی محروم شوند.

بعضی روزها که با کودکان برای دیدن و لمس کردن حیوانات به «باغ نوازش» که محل نگهداری حیواناتی چون اسب و الاغ و گاو و مارال و... است، می‌رویم شاهدم که گاهی کودکی در میان جمع با شگفتی انگشت اشاره‌اش را به طرف یکی از حیوانات می‌گیرد و می‌گوید: «خاله ببین همون که تو کارتون هم هست، من این‌رو تو کارتون دیده بودم». گاهی می‌بینم کودکان با بستن یک ساعت که در انیمیشن شخصیت قهرمان آن را به مچ دستش بسته، تصور می‌کنند قدرت بیشتری پیدا کرده‌اند و می‌توانند از عهده خیلی کارها برآیند. اما به محض اینکه ساعت خود را پیدا نمی‌کنند تصور می‌کنند قدرت خود را از دست داده‌اند و دیگر کاری از آنها بر نمی‌آید و احساس ناتوانی آنها را دربر می‌گیرد.
رسانه‌های امروز تخیلات کودکان را قالب‌بندی می‌کنند و آنها را در راستای اهداف خود استانداردسازی می‌کنند. آنها بر جریان تخیلات مسلط می‌شوند و خیال‌های کودکانه را به خدمت می‌گیرند. در برابر، مدرسه طبیعت، زمینه آشنایی کودکان با واقعیت‌های مختلف طبیعی و انسانی را فراهم می‌آورد و در جهت رشد خلاقانه و آزاد تخیلات در کودکان زمینه‌سازی می‌کند. ما در دنیای «فراواقعیت‌ها» زندگی می‌کنیم و بندرت با پدیده‌های واقعی مواجه می‌شویم. شناخت ما از یکدیگر، حیوانات، گیاهان و اشیا براساس تصویری‌ است که رسانه‌ها در ذهن ما ایجاد کرده‌اند؛ کودکان نیز از این امر مستثنی نیستند. آنها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گروه‌های هدفِ رسانه‌ها، جهان را از چشم آنها می‌نگرند. در چنین وضعیتی مدرسه طبیعت تلاش می‌کند تا کودکان را در دنیایی واقعی‌تر قرار دهد. هنگامی که کودکان درعوض سرگرم بودن با بازی‌های رایانه‌ای و تماشای منفعلانه انیمیشن‌ها و برنامه‌های تلویزیونی به نحوی فعال با درخت، گیاه، حیوانات و کودکان دیگر بازی می‌کنند تصویر واقعی‌تری از طبیعت و انسان خواهند داشت. آنها در جریان تعامل با یکدیگر و بازی آزادانه در طبیعت بتدریج می‌آموزند که برخلاف آنچه رسانه‌ها نشان می‌دهند، نمی‌توان براحتی از بلندی به پایین پرید، ساعت یا کمربند جادویی نمی‌تواند آنها را نجات دهد و ترس و درد و هیجانات مقولاتی واقعی هستند.