ریسک بزرگ و تازه اردوغان

متین گورکان
مترجم: وصال روحانی
عملیات موسوم به «چشمه صلح» که از سوی ارتش ترکیه در شمال شرق سوریه به اجرا درآمده، ششمین روز خود را نیز پشت سر نهاد. سرعت عملیات کند و پیشرفت‌های حاصله اندک است اما با پیشینه‌ای که از تهاجمات بی‌پروای نظامی- سیاسی ترکیه در سال‌های اخیر در دست است، باید بلافاصله پرسید هدف بعدی ارتش این کشور کجا و چیست. سربازان ترکیه در عملیات مذکور به نقطه تلاقی دهنده مناطق تل ابیض و رأس‌العین سوریه رسیده و آنجا را اشغال کرده‌اند.این نقطه سوق‌الجیشی مهمی است. «نیروهای دموکراتیک سوریه» که یک نهاد قومی و ملی و نام اختصاری آن YPG است، در مقام واکنش با احتیاط و تأخیر عمل کرده ولی از آنجا که این سازمان همکاری نزدیکی با «حزب کارگران کردستان» (PKK) دارد و دولت آنکارا آن را یک نهاد تروریستی ضد این دولت می‌داند، بهانه این حملات را همکاری این دو با یکدیگر دانسته است. این در حالی است که اگر ترکیه به چنین پیروزی‌ای دست نیابد، سیاستگذاری تهاجمی تازه اردوغان زیر علامت سؤال جدیدی خواهد رفت. یکی از علامت‌های بزرگ قبلی در سال 2016 حک شد که اردوغان مدعی کودتای بخشی از ارتش ترکیه علیه خود شد و به بهانه آن، فوجی از مخالفان خود را دستگیر و یک تصفیه کامل را در ارتش و نهادهای اداری ترکیه پیاده کرد اما تحقیقات غربی‌ها نشان داد که اصلاً کودتایی در کار نبوده است! از طرف دیگر، یک وجه سیاسی هم بر تهاجم تازه ترک‌ها مترتب است و آنها اگر هم «YPG» را سرکوب و سران آن را بازداشت کنند، تا زمان نطفه داشتن مقاومت طولانی مدت کردها در مرزهای سوریه و ترکیه و تلاش مشترک کردهای خاورمیانه برای کسب استقلال، از یک پیروزی سیاسی که دستاورد اصلی چنین تهاجم‌هایی به حساب می‌آید، بی‌بهره خواهند ماند. ارتش ترکیه در تقابل مستقیمش با کردها در خاک سوریه ریسک بزرگی را مرتکب شده است زیرا کردها سال‌ها است با عملیات کماندویی خود در مناطق غرب و شرق سوریه و در نقاطی همچون کوبانی منبج و قامشلی همچنان ابتکار عمل را در دست دارند. البته شکی نیست که عملیات جدید نظامی ترکیه مورد تأیید کاخ سفید قرار دارد و می‌توان این را در افق پیش رو و در ملاقات تازه‌ای که اردوغان در روز 23 آبان با دونالد ترامپ، رئیس جمهوری زیاده‌خواه امریکا در واشنگتن خواهد داشت نیز رؤیت کرد. «YPG» هم بیکار ننشسته و برای جلوگیری از یک شکست محتمل هم با دولت مسکو و هم با بشار اسد به گفت‌وگو نشسته و تأکید کرده که تمایلی به رویارویی با ارتش ترکیه ندارد و اقدام دولت آنکارا را یکی از افراط‌‌گری‌های معمول اردوغان نامیده است که ریشه در واقعیت ندارد. عدم همراهی اکثر کشورهای اروپایی با دولت ترکیه در تهاجم نظامی جدیدش در خاورمیانه، نشانه‌ای روشن از نامحبوب بودن رئیس جمهوری ترکیه در محافل غربی است. در همه حال YPG بدش نمی‌آید در صورت استمرار این تقابل، ترکیه را مقابل یک عمل انجام شده قرار بدهد و ارتش سوریه مجبور شود به انگیزه دفاع از خاک خود که باز مورد تعدی بیگانگان قرار گرفته، به سوی ارتش ترکیه آتش بگشاید و در آن صورت ترکیه تحت فشار سیاسی- نظامی فزاینده‌ای قرار خواهند گرفت.  درست است که اردوغان در رؤیای نه چندان رئالیستی خود از هیچ تقابل نظامی‌ای باک ندارد اما همه می‌دانند رویارویی مستقیم با بشار اسد را دوست نمی‌دارد زیرا فقط روس‌ها را به یک تقابل جدید و شدیدتر از گذشته با آنها وادار خواهد کرد و در آن زمان بهانه برچیدن کردها از منطقه و آرام کردن منطقه از این طریق، حتی یک خریدار هم نخواهد داشت و اکثر ملل از روسیه و سوریه حمایت خواهند کرد.
منبع: Al-Monitor