بازار نفت کشش افزایش قیمت ندارد

گروه اقتصادی / بازار نفت دیگر توجه چندانی به تنش‌های تهدیدکننده امنیت عرضه ندارد. نه شلیک موشک به نفتکش ایرانی و نه حمله به تأسیسات نفتی عربستان نمی‌تواند حریف جنگ تجاری امریکا و چین شود. اکنون تقاضا مهم‌ترین دغدغه بازار است. به عبارت دیگر، بازار جهانی نفت خام حوادث خاورمیانه را چندان مهم نمی‌داند و فقط نگران تشدید این وضعیت است. به‌طوری که روز جمعه قیمت نفت بعد از حمله به نفتکش ایرانی سابیتی در دریای سرخ به بالای 60 دلار در هر بشکه بازگشته بود؛ اما روز گذشته در زمان تنظیم این گزارش هر بشکه نفت خام برنت 59 دلار معامله می‌شد. چراکه اطلاعات منتشر شده از مرحله اول توافق تجاری میان امریکا و چین اندک است و خوشبینی ها نسبت به این توافق تضعیف شده است.
در این باره ادوارد مویا، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت اوآندا به رویترز می‌گوید: «قیمت نفت در حالی سقوط کرد که تاجران و سرمایه‌گذاران، کم کم به توافق تجاری کوچکی که بین امریکا و چین امضا شده است، بدبین می‌شوند.»
کارشناسان معتقدند ریسک‌های سیاسی اگرچه برای چند ساعت و یا چند روز می‌توانند بازار را متلاطم کنند اما مؤلفه‌های اقتصادی آنچنان قوی بر بازار حکمرانی می‌کند که اثر حوادث سیاسی را به حداقل می‌رساند. از این رو می‌توان گفت نفت کشش افزایش قیمت در نتیجه تحولات سیاسی اخیر در منطقه را ندارد. مگر آنکه مذاکرات تجاری امریکا و چین به نتیجه برسد.
البته فاز اول توافق تجاری میان امریکا و چین و اقدام واشنگتن در معلق کردن افزایش برنامه‌ریزی شده تعرفه‌ها روی واردات کالاهای چینی به نشانه حسن نیت، در معاملات روز دوشنبه از بازارهای مالی پشتیبانی کرد. اما سرمایه‌گذاران با توجه به جزئیات اندکی که از این مذاکرات به بیرون درز کرد، محتاط مانده‌اند.
جنگ تجاری، روی تجارت چین تأثیر منفی گذاشته و به گفته مقامات گمرک چین، ارزش صادرات این کشور به امریکا از نظر دلاری در ۹ ماهه نخست سال میلادی جاری 10.7 درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش پیدا کرده است. واردات چین از امریکا نیز در همین مدت 26.4 درصد افت کرده است. اما با وجود این شرایط تقاضای چین برای نفت قوی مانده است و واردات این کشور در سپتامبر تحت تأثیر افزایش تولید پالایشگاهها و حاشیه سود باثبات و تقاضای مطلوب برای سوخت، 10.8 درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد کرد.
سرنوشت نفت آرامکو
شرکت آرامکوی عربستان نیز می‌گوید که در حال حاضر 9.9 میلیون بشکه نفت در روز تولید می‌کند که به اندازه تولید قبل از حمله ارتش یمن به تأسیسات نفتی این شرکت است. عربستان سعی می‌کند خود را تأمین کننده امن نشان دهد و نمی‌توان گفت که چقدر ادعای ریاض در مورد احیای ظرفیت تولید نفت خام آن واقعیت دارد. اما با فرض اینکه ادعای ریاض درست باشد، می‌توان گفت که بازار به شرایط عرضه قبل از حمله بازگشته است. اما یک موضوعی را بازار فراموش نخواهد کرد. این حمله‌ها آسیب پذیری عربستان را در برابر اختلال‌های بزرگ نشان داد و بازار دیگر دید قبلی را به نفت عربستان نخواهد داشت. در این باره رویترز به نقل از ریچارد ملینسون، تحلیلگر شرکت مشاوره انرژی اسپکتس در لندن می‌نویسد: «برای عربستان بسیار اهمیت داشت که جهان دوباره آن را به عنوان یک عرضه کننده قابل اطمینان نفت بشناسد.»
۲۰۰ درصد پایبندی و تغییر مورچه‌ای قیمت
آمارها نشان می‌دهد نرخ پایبندی تولیدکنندگان نفت اوپک و غیراوپک به توافق کاهش تولید در سپتامبر بالای ۲۰۰ درصد بود. نرخ بالای پایبندی عمدتاً به دلیل نصف شدن تولید نفت عربستان سعودی در نتیجه حملات هوایی بود که به تأسیسات نفتی این کشور انجام گرفت.اما این میزان پایبندی هم نتوانست تغییر قابل ملاحظه‌ای در قیمت نفت داشته باشد. به‌طوری که در مدت زمان کوتاهی تأثیر این حمله به تأسیسات نفتی بقیق و خریص عربستان از بازار نفت خارج شد و به دو هفته نیز نکشید که قیمت‌ها به سطح قبل از حمله بازگشت.
برخی از منابع خبری می‌گویند که احتمال بازنگری اوپک پلاس در مورد حجم توافق 1.2 میلیون بشکه‌ای کاهش تولید نفت وجود دارد. اما رویترز به نقل از الکساندر نواک، وزیر انرژی روسیه می‌نویسد: «مسکو کاملاً به این توافق پایبند است. ولی هیچ مذاکراتی برای تغییر توافق جهانی کاهش تولید نفت میان اوپک و متحدانش در کار نیست.»
اوپک، روسیه و سایر تولیدکنندگان غیراوپک در چارچوب گروهی معروف به اوپک پلاس با هدف تقویت بازار، از ابتدای ژانویه امسال توافقی را برای محدودیت عرضه به میزان ۱.۲ میلیون بشکه در روز به اجرا گذاشتند. این توافق قرار است تا مارس سال ۲۰۲۰ اجرا شود و این تولیدکنندگان در دیدار رسمی که روزهای پنجم و ششم دسامبر برگزار می‌شود، به بررسی سیاست تولید خود خواهند پرداخت.
ثبات بازار، مهمتر از افزایش قیمت
ایران به عنوان یکی از اعضای بنیادی اوپک بارها بر ضرورت حفظ ثبات بازار و تعادل قیمتی تأکید کرده است. چراکه ثبات هم به نفع عرضه کننده و هم به نفع خریدار است.
در این باره عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی نیز می‌گوید: «لازم است که به جای قیمت نفت، روی ثبات بازار نفت تمرکز شود و قیمت مناسب، یک قیمت باثبات خواهد بود.»
عربستان درحالی این ادعا را مطرح می‌کند که به نفت بالای 80 دلار برای هر بشکه برای عرضه سهام آرامکو و تأمین بودجه خود نیاز دارد.
در خبر دیگری، خالد الفاضل، وزیر نفت کویت نیز اظهار کرد: هنوز زود است درباره رشد ذخایر نفت در سال ۲۰۲۰ صحبت شود و کاهش بیشتر تولید از سوی اوپک و متحدانش فعلاً مشخص نیست.
به گفته وزیر نفت کویت، رشد ذخایر نفت در سال ۲۰۲۰ موضوعی نیست که اکنون درباره آن گفت‌و‌گو شود زیرا هنوز یک فرض است و فعلاً این گروه به این فکر می‌کند که در صورت رشد ذخایر نفت چه مانوری می‌تواند داشته باشد.
او می‌گوید که «قیمت ۵۰ تا ۷۰ دلار هر بشکه نفت قابل قبول خواهد بود و تقاضا برای نفت همچنان رو به رشد است و ثبات بیشتر قیمت مورد ترجیح است.» با این حال کمیته نظارتی مشترک وزیران اوپک پلاس به رصد بازار ادامه می‌دهد تا ضرورت کاهش بیشتر تولید یا ادامه تولید در سطح فعلی را بررسی کند. هرچند که تصمیم نهایی توسط همه اعضا گرفته خواهد شد. کارشناسان بر این باورند که نفت خام با شرایط کنونی دیگر بالاتر از محدوده 70 دلار نخواهد رفت.

چرا تحولات منطقه تأثیر جدی بر قیمت نفت ندارد؟

فریدون برکشلی، رئیس دفتر مطالعات انرژی وین: وقوع جنگ و در‌گیری الزاماً منجر به جهش قیمت‌ها نمی‌شود بلکه ممکن است برعکس باشد. تنش‌های تهدیدکننده امنیت عرضه، زمانی به جهش قیمت‌های بین‌المللی منتهی می‌شود که در پس زمینه هر بحران جدی، ساختارهای بازار نامتعادل و شکننده باشند. درشرایطی که تقاضای جهانی از استحکام کافی برخوردار نیست و رشد آن از میزان عرضه عقب مانده است، نمی‌توان انتظار داشت که عوامل مؤثربرتهدید امنیت عرضه، تأثیر بسزایی روی قیمت داشته باشد.
نرسی قربان، کارشناس بین‌الملل انرژی: اتفاقات سیاسی اثرات فوری و موقت در بازار نفت دارد. تا زمانی که ساختارهای بازار یعنی عرضه و تقاضا دستخوش تغییر جدی قرار نگیرد، قیمت‌ها با افزایش و یا کاهش مواجه نخواهد شد. اکنون مهمترین عوامل مؤثر بر بازار جهانی نفت خام «درگیری‌های تجاری امریکا و چین» و مازاد عرضه نفت خام در بازار است. این عوامل بنیادی بر میزان تأثیرگذاری تحریم‌های امریکا علیه صنعت نفت ایران و ونزوئلا نیز نقش داشته است. با وضع موجود، قیمت نفت خام در کانال 60 تا 70 دلار برای هر بشکه باقی خواهد ماند.