تعصب اجازه حرکت موسیقی را نمی‌دهد

وحید اسداللهی
نوازنده پیشکسوت موسیقی آذربایجان
برخی از اهالی موسیقی براین نظرند که ساز دایره با فوت استاد «محمود فرنام قیطانچیان» فراموش شد اما سؤال این است، آیا این ساز به خودی خود از بین رفته یا همان دوستانی که موسیقی سنتی می‌نوازند و در این باره صحبت می‌کنند موجب فراموشی آن شده‌اند؟ آیا در کنسرت‌هایشان از این ساز استفاده کرده‌اند؟ می‌گفتند جرم «دایره» لهجه آن است، اما آیا این موضوع دلیلی بر حذف یا کنار گذاشتن آن خواهد بود؟ ساز«دایره» از بین نرفته است، همچنان که می‌بینید استادان بزرگ از آن بهره می‌برند مانند آقای حسین علیزاده که در آلبوم «عشقیم گل»، از سازهای نقاره و دایره برای ریتم‌های اصلی موسیقی آذری استفاده می‌کند. ساز«دایره» هنوز هم در استان هایی چون آذربایجان، خراسان و برخی از شهرهای شمال ایران مورد توجه بوده و با لهجه‌های مختلف نواخته می‌شود.
اما باید بگویم متأسفانه جای «دایره» را افکار برخی از تارنوازان گرفته است. ما نباید سازها را مقابل یکدیگر قرار دهیم و بگوییم سازغربی آمده، پس این ساز فراموش شده است. این حمایت‌ها باید از طرف خود ما نوازنده‌ها انجام بگیرد. عده‌ای دیگر از همین دوستان می‌گویند ساز «کاخُن» مد شده است، خب چرا مد نشود! تکنیک این ساز بالا است و درحال حاضر‌سازی برای تقابل با آن در عرصه موسیقی دیده نمی‌شود و دلیلی بر بد بودن یا خوب بودن هیچ ساز دیگری نیست، مشکل افکار ما است که باید گستره دیدمان را وسیع‌تر کنیم. باید قبول داشته باشید ریتم زندگی تغییر کرده و شیوه نوازندگی و افکار نوازندگان امروز، مانند صد سال گذشته نیست؛ آنها بدون تکنیک رشد کرده‌اند و ریتم‌های گذشته اشباع‌کننده نیازهای نسل جوان موسیقی ما نیست، البته آثار استادان پیشکسوت موسیقی که حدوداً 80-70 سال سن دارند و به ساده‌نوازی می‌پردازند، همچنان مورد توجه است اما نسل جوان نمی‌توانند مسیر گذشتگان را طی کنند؛ حتی شاید 20 سال آینده شرایط به گونه‌ای دیگر شود، بنابراین نباید مانع از پیشرفت جوانان باشیم و مقابل حرکت دنیا بایستیم.  مسأله ما سازهای غربی و شرقی نیست، بحث اقوام و حفظ فرهنگ و هنر کشورمان است که مسئولان موسیقی و همچنین خود ما استادان باید توجه بیشتری در این باره داشته باشیم.
وقتی از سازهای ریتمی اقوام یک مملکت استفاده نشود، نمی‌توانیم ادعای مقابله با هجوم فرهنگی را داشته باشیم. و نکته دیگر اینکه به عقیده من اگر در تکنیک موسیقی تغییراتی هم ایجاد شود نباید بر آن خرده گرفت چرا که باید پاسخگوی 20 سال آینده هم باشیم.  
من امروز می‌گویم موسیقی آذربایجانی لطمه دیده و با ملودی‌های عربی و ترکیه‌ای نواخته می‌شود و آن موسیقی اصیل آذربایجانی نیست اما اگر بخواهیم گسترده‌تر به آن بپردازیم، باید بگویم هیچ ملودی برای هیچ کجا نیست. چرا ساز دف به موسیقی ایرانی آمد اما نقاره نیامد ، مگر این ساز آذربایجانی نبود؟ پاسخ این است که آن زمان موسیقی تکنیک بالایی نداشت اما در حال حاضر شرایط تغییر کرده و نقاره هم همچون دف در اغلب ارکسترها دیده می‌شود و جایگاه خود را پیدا کرده است. ما نباید نگاه سنت‌گرایانه داشته باشیم و یک ساز را بت کنیم و نگاه تجاری به آن بیندازیم. درحال حاضر سازهای فولک ما رونق گرفته و تبلیغات بسیاری برای آنها انجام می‌گیرد. من سلیقه‌ها را می‌شناسم و می‌دانم مخاطب ایرانی به چه نوعی از موسیقی علاقه‌مند است و یک فکرمستقل و آزاد دارم و در چارچوب خود حرکت می‌کنم. باید تعصب‌ها را کنار بگذاریم، متعصب‌ها همیشه عقب می‌مانند و نمی‌گذارند موسیقی حرکت کند.