هر کدام از ما یک اثر هنری هستیم

نلی محجوب
فعال حوزه کتاب کودک و نوجوان
«ژان پیاژه» روان‌شناس سوئیسی بر این باور بود که در فرآیند رشد، خود کودک شرکت کننده‌ای فعال است و دست روی دست نمی‌گذارد تا رشد بیولوژیک یا محرک‌های خارجی، کار خودشان را بکنند. او کودکان را دانشمندان کنجکاوی می‌دانست که به تحقیق و آزمایش درباره اشیا درون محیط دست می‌زنند تا ببینند چه اتفاقی می‌افتد. اگر کودک در محیط طبیعت بزرگ شود قاعدتاً مراحل رشد را بهتر طی می‌کند. تنوع بصری و صوتی، امکان لمس محیط پیرامون و تجربه در طبیعت می‌تواند پاسخ مناسبی برای کنجکاوی‌های او باشد. کودک در محیط طبیعت می‌تواند طیف‌های رنگی، اشکال گوناگون را ببیند و لمس کند، این تجربه‌ها به او کمک می‌کند تا هوش تقویت شده پیدا کند و به تعادل لمسی برسد. اما با توجه به زندگی شهری، دور بودن ما از طبیعت و زندگی ماشینی امروز و سرعت آن، عملاً برخی محرک‌ها را حذف می‌کنیم. بی‌حوصلگی، کمبود وقت و از طرفی خوراک نامناسب بصری رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی تأثیر نامناسبی بر ذهن ناخودآگاه ما خواهد داشت. کافی است به عکس‌های تبلیغاتی و بیلبوردهای شهری نگاه کنیم. کودکانی با چشمان آبی، پوست روشن و موهای طلایی و روشن با لبخندی به پهنای صورت و دندان‌هایی مرتب تصویر کودک شاداب و سلامت و کودکی الگو را القا می‌کند. آیا دیگر کودکان با رنگ پوست تیره و چشمان تیره نمی‌توانند همان لبخند را داشته باشند؟ ارائه الگوی از پیش تعیین شده و غیربومی و گاه غیرواقعی، یکی از خطرهایی است که ممکن است والدین را به دام بیندازد و در آینده بر نگرش کودک از خود تأثیرگذار باشد. حتی ارائه چنین مدلی از کودک سالم می‌تواند بر روح کودکان ویژه تأثیری نامطلوب داشته باشد؛ در حالی که در برخی کشورها حتی در ساخت عروسک‌ها و مدل‌های تبلیغاتی از طیف گسترده‌ای از بچه‌ها برای پذیرش تفاوت‌ها و از طرفی پذیرش خود ارائه و القا می‌شود ما همچنان از الگوهایی دم دستی و پیش پا افتاده استفاده می‌کنیم. به نظر می‌رسد والدین باید مدام این جملات را با خود تکرار کنند: «ارزش بچه‌ به چیزی است که هست، نه چیزی که ما می‌خواهیم در آینده باشد یا تصویرهای ذهنی و آرمانی ما از بچه ایده‌آل.» متأسفانه گاهی فراموش می‌کنیم هر کدام از بچه‌ها ویژگی منحصر به فردی دارند و شخصیت خاص خود با نیازهای ویژه خودشان. کتاب «همه ما یک اثر هنری هستیم» نوشته مارک اسپرینگ با ترجمه مانلی آیگانی که توسط انتشارات ماهک منتشر شده؛ سعی دارد تا علاوه بر پذیرش تفاوت به دور از ارزش‌گذاری با بهره‌گیری از هنر، بچه‌ها را در باور و پذیرش خود تقویت کند. در این کتاب به خطر یک شکل بودن و کسالت بار شدن محیط اطراف به صورتی ساده اشاره دارد. این کتاب با تأکید بر پذیرش خود و احترام به تفاوت‌ها و ارزش داشتن هر فرد به‌عنوان موجودی منحصر به فرد، سعی دارد ما را با همه پیچ و تاب‌ها، کج و کولگی‌ها، رنگ‌ها و... کمک کند تا هرآنچه باعث تفاوت ما است بپذیریم و هر کدام از ما را به‌عنوان یک اثر هنری منحصر به فرد معرفی کند تا با خودمان آشتی کنیم و بپذیریم آنچه هستیم.