مشهورترین کویرشناس ایران روی‌ در نقاب خاک کشید


ایران‌ زمین - پرویز کردوانی با کویرهای ایران وداع گفت و روی‌ در نقاب خاک کشید. او ۹۰ سال زیست؛ از کردوانی با عنوان پدر کویرشناسی ایران یاد می‌شود.‌زاده کویر سمنان بود در گرمسار و عاشق کویر. تحصیلاتش را در آلمان به پایان برد و به ایران برگشت. هر جا مجال و امکانی می‌یافت از بی‌آبی ایران می‌گفت و از غیر قابل زیست شدن ایران.
او کویرشناس بود و بزرگترین ترسش کویری شدن کل پهنه ایران بر اثر مدیریت غلط آبی بود. مخالف سدسازی بود و بزک‌سازی‌ شهرها توسط شهرداری‌ها. آنجا که انگشت را به سمت شهرداری تهران کشید و گفت: «شهرداری تهران باغ‌ها را بواسطه مجوز‌های ساخت خارج از ضابطه می‌خشکاند، بعد در گوشه و کنار شهر چمن می‌کارد و آن را جزو سرانه فضای سبز محاسبه می‌کند در حالی که چمن آب فراوان می‌خواهد، هزینه نگهداریش بالا است و ارزش زیست‌محیطی ندارد.»
اگرچه کویر را ثروت ایران می‌دانست اما کویرسازی  و کویرزایی را خطر محیط‌ زیست ایران. کردوانی می‌گفت: «میراث طبیعی به‌جای مانده در ایران به لحاظ انرژی‌های تجدید شونده، شامل نور خورشید، باد و خاک بسیار غنی است. وجود بیابان لوت و انرژی گرمایی نهفته در آن، مزیت بزرگی برای ایران محسوب می‌شود.»
او بنیانگذار و رئیس مرکز تحقیقات مناطق کویری و بیابانی ایران در ۴۶ سال پیش است.
کردوانی عضویت در بنیاد مطالعات آسیای شبکه آب خاورمیانه، عضو هیأت امنای صلح سبز و رئیس کمیته بیابان‌زدایی انجمن متخصصان محیط‌ زیست ایران را در کارنامه خود دارد. همچنین وی بیش از ۲۰ کتاب دانشگاهی و ده‌ها مقاله علمی به زبان‌های فارسی، انگلیسی و آلمانی دارد. از دیگر افتخارات وی این بود که در پنجمین همایش چهره‌های ماندگار (سال ۱۳۸۴) به‌عنوان چهره ماندگار در زمینه جغرافیا معرفی شده‌ است.
کردوانی بیشتر عمر خود را صرف نگارش و تحقیق در عرصه علم جغرافیا کرد از جمله آثاری که از وی برجای مانده است، می‌توان به کویر (نمکزار) بزرگ مرکزی ایران و مناطق همجوار آن، جغرافیای خاک‌ها، حفاظت خاک، اکوسیستم‌های طبیعی، اکوسیستم‌های آبی، آب‌های شور، آب‌های سطحی و زیرزمینی، ژئوهیدرولوژی، مراتع ایران، مناطق خشک: ویژگی‌های اقلیمی، علل خشکی، مسائل آب و غیره، خشکسالی و راه‌های مقابله با آن در ایران و دانشنامه‌ای تاریخی و ادبی در حوزه جغرافیای شهری و ریشه‌های تاریخی شهرها اشاره کرد.
دو نظر کردوانی بیش از هر چیزی بر تمام تلاش‌های او در دهه اخیر سایه افکند. استفاده از ریگ به جای مالچ نفتی برای حل معضل گرد و غبار و اصرار بر عدم احیای دریاچه ارومیه.
وی بر این باور بود که مالچ نفتی بو دارد، زمین را سیاه می‌کند، ضریب حرارتی را بالا می‌برد و تمام منطقه را گرم‌تر می‌کند، حتی گیاهان را ممکن است بکشد و موجودات زنده را از بین ببرد. وقتی مالچ پاشیده شد، نمی‌توان روی آن رفت‌وآمد کرد. هزینه مالچ بالا است و به تکنولوژی پیشرفته نیاز دارد. او پیشنهاد داد: «باید از طبیعت درس بگیریم. از یزد تا بافق و از نائین تا انارک، دشت‌هایی هست که ریگی است و شدیدترین باد و باران نمی‌تواند در آن فرسایشی ایجاد کند. این بیابان‌ها را طبیعت با پاشیدن ریگ تثبیت کرده‌ است.» مخالفان‌ مالچ نفتی در ایران کم نیستند اما موافقان انتقال ریگ بیابان از کویر به ارومیه یا نقاطی که با خیزش گرد و غبار رو‌به‌رو هستند هم زیاد است.
او معتقد بود به جای احیای دریاچه ارومیه باید ریگ بیابان را به ارومیه آورد، نمک دریاچه را فروخت و دریاچه خشک شده را تبدیل به یک پارک انرژی، گیاهی و حیوانی کرد. این نظر کردوانی با مخالفت‌های بی‌شمار رو به رو شد‌. کردوانی بیابان لوت شهداد ایران را گرم‌ترین نقطه کره زمین می‌دانست. او عقیده داشت به هیچ وجه هیچ کشوری با هر قدرتی که باشد نمی‌تواند تغییر در آب و هوای کشورها ایجاد کند. بر طبق نظر وی تنها دوره های طبیعی مانند عصر یخبندان می‌توانند تغییرات آب و هوایی ایجاد کنند.
کردوانی با رد تئوری توطئه هارپ امکان تغییر آب و هوای کره زمین توسط انسان را رد می‌کرد.
این چهره ارزشمند علمی سرانجام در ۲۷ مرداد ۱۴۰۰ خورشیدی به‌دلیل سرطان مغز استخوان دیده از جهان فروبست.


آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/7703/7/584763/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها