البرز، نقطه اتصال بعدی ایران و جمهوری آذربایجان

گروه اقتصادی/ روز گذشته (چهارشنبه، ۱۷ آذرماه) هیأتی از جمهوری آذربایجان به ریاست رونق عبدالله‌یف مدیرعامل شرکت ملی نفت آذربایجان (سوکار) به دیدار جواد اوجی، وزیر نفت آمد. دیداری که پس از امضای توافق سه جانبه سوآپ گاز ترکمنستان به جمهوری آذربایجان از خاک ایران مهم بود اما یک مسأله دیگر آن را مهم‌تر نیز کرد؛ بازگشت ایران و جمهوری آذربایجان پای میز همکاری‌های نفتی و گازی در بستر خزر.

سوآپ گاز به جمهوری آذربایجان از دی ماه
در این ملاقات دو طرف ضمن تأکید بر روابط دوجانبه تجاری، درباره توسعه همکاری‌های گازی گفت‌وگو کردند و عملیاتی شدن قرارداد سه‌جانبه سوآپ گازی میان ایران، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان و آماده‌سازی مراحل اجرایی شدن این قرارداد از محورهای گفت‌وگوها بود.
اوجی هفتم آذرماه پس از امضای قرارداد سه‌جانبه گاز در گفت‌وگوی زنده با بخش خبری شبکه یک سیما اظهار کرده بود: از حدود دو ماه پیش مذاکره با ترکمنستان و آذربایجان در بحث تجارت گاز آغاز شد که در این سفر منجر به امضای قرارداد سوآپ سالانه ۱.۵ تا ۲ میلیارد مترمکعب گاز از ترکمنستان به سمت آذربایجان از مرز آستارا شد.
وی با اشاره به اینکه از دی‌ماه ۱۳۹۵ واردات گاز از ترکمنستان قطع شده بود، اعلام کرده بود: قرارداد سه‌جانبه گازی ایران، ترکمنستان و آذربایجان از اول زمستان (دی ماه) عملیاتی می‌شود.
قرارداد سه‌جانبه سوآپ گاز از ترکمنستان به جمهوری آذربایجان از خاک جمهوری اسلامی ایران به مقدار سالانه ۱.۵ تا ۲ میلیارد مترمکعب روز یکشنبه (هفتم آذرماه) با حضور رؤسای‌جمهوری ایران و جمهوری آذربایجان در ترکمنستان و در حاشیه نشست سران سازمان همکاری‌های اقتصادی (اکو) امضا شد.

توسعه ساختار البرز با همکاری دو کشور
توسعه مناسبات انرژی و تحکیم همکاری‌ها در حوزه دریای خزر از جمله محور گفت‌وگوهای دیروز هیأت آذربایجانی با وزیر نفت بود. جواد اوجی نیز در دیدار با اعضای این هیأت، بر توسعه روابط دوجانبه و همکاری‌های تهران-باکو در حوزه نفت و گاز تأکید کرد.
این دیدار به نوعی در ادامه سفر «شاهین مصطفی اف» معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان و هیأت همراه به ایران است که در یکم آذرماه رقم خورد. در این سفر، معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان گفته بود: «مذاکرات درباره توسعه منابع نفتی در دریای خزر انجام گرفت و امید است در هفته‌های آینده یک توافقنامه در این زمینه امضا شود.»
سال 2018 ایران و جمهوری آذربایجان تفاهمنامه‌ای درباره توسعه بلوک خزر امضا کرده بودند که حدود 2 سال مسکوت ماند. اما با بهبود روابط ایران با کشورهای ترکمنستان و جمهوری آذربایجان، اکنون شرکت سوکار برای از سرگیری این همکاری اعلام آمادگی کرده است.
منابع آگاه به خبرنگار «ایران» می‌گویند که در سفر «شاهین مصطفی اف» بر تعیین هیأت‌های تخصصی و تسریع روند مذاکرات تا رسیدن به توافق و قرارداد نهایی برای توسعه بلوک مشترک البرز تأکید شده بود. اکنون پنجره جدیدی به روی توسعه خزر با بهبود روابط ایران و همسایگان خزر باز شده است که در تعیین رژیم حقوقی دریای خزر و توسعه همکاری‌ها در بستر دریا اهمیت زیادی دارد. بلوک البرز تقریباً در نوک قله سهم ایران از رژیم حقوقی دریای خزر قرار دارد.
علاوه بر این، به نظر می‌رسد که بزودی مذاکرات جدی برای توسعه همکاری‌ها در بستر خزر با ترکمنستان نیز آغاز خواهد شد. این دو کشور که در همسایگی ایران و حاشیه دریای خزر هستند، بلوک‌های مشترک نفتی و گازی با ایران دارند. از یک سو این دو کشور با افت احتمالی تولید نفت و گاز در سال‌های آتی، به‌دنبال توسعه همکاری‌ها با ایران هستند و از سوی دیگر، ایران نیز توسعه میادین نفتی و گازی در خزر را از برنامه‌های راهبردی خود در سال‌های آتی می‌داند و به نظر می‌رسد که تمرکز توسعه از جنوب کشور به شمال انتقال یافته است. به طوری که علاوه بر همکاری‌های مشترک، توسعه بلوک‌های مستقل نیز در دستور کار است.
بر اساس آخرین مطالعات؛ احتمالاً ایران علاوه بر بلوک‌های مشترک، برای 20 سال آینده حدود 350 هزار میلیارد فوت مکعب گاز و 34 میلیارد بشکه نفت در دریای خزر کشف خواهد کرد.