به بهانه حضور امین حیایی در «برف آخر»

محدثه واعظی‌پور
روزنامه‌نگار
گمان نمی‌کنم در سینمای ایران، بتوان بازیگری را شبیه به امین حیایی یافت. او بارها خود را خرج سینمای تجاری یا آثار نازل کرده، تا مرز خودویرانگری پیش رفته و امیدها را ناامید کرده، اما با شاه نقشی دوباره به سطح اول سینمای ایران بازگشته و به محبوبیت رسیده است. یک دهه پیش به نظر می‌رسید باید برای همیشه با او خداحافظی کنیم، با استعدادی که سینمای تجاری همه استفاده‌اش را از او کرده بود و نقش‌های جدی و تلاشش برای جلب نظر منتقدان و مخاطبان جدی، شکست خورده بود. اما نیمه دوم دهه نود، حیایی خود را احیا کرد. این استعداد تمام نشدنی، از ورای نقش‌هایی که انتظار نداشتیم خود را نشان داد و ما را بر آن داشت، دوباره او را که در آستانه پنجاه سالگی بود به‌عنوان یکی از بهترین‌های سینمای ایران به یاد بیاوریم. درخشش در «شعله‌ور» (حمید نعمت‌الله) در نقشی بسیار پیچیده و خاص، ما را با سیمایی تازه از بازیگری روبه‌رو کرد که بواسطه ویژگی‌های ظاهری‌اش معمولاً نقش‌هایی جوان تر از خود بازی می‌کرد، اما فرید در «شعله‌ور» مردی به آخر خط رسیده بود که در تلاشی مذبوحانه می‌کوشید توجه و مهر پسرش نوید (دارا حیایی) را به خود جلب کند. نعمت‌الله در این فیلم، زوایای تاریک روح انسان را به نمایش می‌گذاشت، بدون اینکه به استعاره و تمثیل بیاویزد، قصه‌ای باورپذیر و کاملاً برگرفته از شرایط و مناسبات جامعه امروز روایت می‌کرد. تماشای چندباره فیلم، بیننده را به این یقین می‌رساند که امین حیایی بهترین گزینه برای بازی در این نقش است. با صورتی ویران شده، لحنی تلخ و بازی یکدست و به اندازه‌ای که اگر نبود، کل فیلم از دست می‌رفت. همکاری با بهروز شعیبی در «دارکوب» اگرچه چیزی به کارنامه حیایی نیفزود، اما در راستای حفظ‌ شأن بازیگری او انتخاب درستی بود. در یک ملودرام شهری، حیایی در سیمای مردی مرفه و امروزی قابل قبول بود. در کمدی شکست خورده «خانم یایا» (عبدالرضا کاهانی) حیایی در نقشی کوتاه، پذیرفتنی و متفاوت است و در «درخونگاه» (سیاوش اسعدی) بازگشتی باشکوه به سینمای جدی و متفاوت دارد. رضا میثاق، نقشی بود که حیایی نیاز داشت تا به تماشاگران «شعله‌ور» ثابت شود درخشش در آن فیلم، اتفاقی نبوده و او بازیگری شش دانگ برای هر نوع نقشی بویژه شخصیت‌های خاص و فیلم‌هایی با فضاهایی متفاوت است. حیایی با «قاتل و وحشی» دوباره فرصت همکاری با نعمت‌الله را به دست آورد، آنها که فیلم را دیده‌اند معتقدند حیایی یکی از امتیازهای «قاتل و وحشی» است و حضورش در کنار لیلا حاتمی، به نفع فیلم تمام شده است. حیایی بداقبال بود که «قاتل و وحشی» گرفتار ممیزی شده و هنوز سرنوشت مشخصی ندارد.  امین حیایی امسال با «برف آخر» (امیرحسین عسگری) به چهلمین جشنواره فیلم فجر آمده است، فیلمی که لوکیشن و شرایط تولید سختی داشته و در نخستین نمایش‌هایش در جشنواره، نظر مثبت منتقدان و تماشاگران را جلب کرده است. «برف آخر» در ادامه مسیری قرار می‌گیرد که حیایی می‌کوشد لابه لای تجربه‌گری‌هایش در سینمای تجاری (که گویا دست از سر او برنمی‌دارد) از آن عبور کند. به نظر می‌رسد ستاره پرکار سینمای ایران در دهه هفتاد و هشتاد، قصد دارد موقعیت خود را در سینما تغییر دهد، حیایی حتی در اوج فعالیت در سینمایی که برایش فروش و جذب مخاطب انبوه در اولویت است، معمولاً بازی قابل قبولی داشته، هر چند کارنامه حرفه‌ ای اش از کمدی‌های نازل و فیلم‌های مبتذل خالی نیست. با این همه او امین حیایی است، بازیگری که می‌تواند بارها و بارها خود و اعتبارش را به‌عنوان یک هنرپیشه حرفه‌ای احیا کند. احتمالاً امسال او برای بازی در «برف آخر» نامزد دریافت سیمرغ بلورین خواهد شد و اگر خوش‌ اقبال باشد با دست پر مراسم اختتامیه را ترک خواهد کرد.