سکوی پرش هنرمندان جوان

علی هاشمی شهرکی
داور بخش تصویر‌سازی جشنواره تجسمی فجر
امسال سال چهارمی است که در  بخش تصویر سازی چهاردهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر  داور بودم و کارها را بررسی کردم.  باید بگویم که  آثار رشد چندانی نداشته و حتی  به شدت افت کرده بود. نمی‌دانم که دلیل این افت به خاطر شرکت کمتر هنرمندان بود یا اینکه هنرمندان حرفه ای تر کمتر شرکت کرده بودند. ولی در کل سال گذشته با تفاوت بسیار زیادی کیفیت آثار خیلی بهتر از امسال بود. امسال کارهای چیدمان و هنر کانسپتی به نظرم بسیار جذاب و چشمگیر بود. اما اینکه آیا از نظر کیفی نسبت به کارهای سال گذشته رشد داشته یا نه دقیق نمی دانم.
سالهاست که در مورد ارزیابی جشنواره تجسمی فجر صحبت کرده ام و رسانه ها هم به آن پرداخته اند. معتقدم که در کل جشنواره هنرهای تجسمی فجر از هدف گذاری مشخصی برخوردار نیست. به همین خاطر اینکه ارزیابی کنیم جشنواره خوب برگزار شد یا نه؟ مثل این است که بگوییم مراسم خوب برگزار شد یا نشد. به نظرم در مورد این اتفاق نباید اینگونه سخن گفت. جشنواره تجسمی تفاوت بسیاری با جشنواره موسیقی یا تئاتر و سینما دارد. چون آنها فعالیت‌های مشخصی را که می‌خواهند در طول سال به نمایش بگذارند و به مخاطب نشان دهند را بررسی می‌کنند. اما در جشنواره تجسمی آثار هنرمندان به شکل آزاد بررسی می‌شود. اینکه برای این آثار قرار است چه اتفاقی بیفتد و یا بعداً چه اتفاقی می افتد هیچ چیز واضح و مشخص نیست. قطعاً بررسی کارنامه یکساله هنر ایران به مراتب بیشتر از آن چیزی است که در جشنواره تجسمی فجر می‌بینیم. کما اینکه در دوسالانه های هنرهای مختلف تجسمی  کیفیت آثار به مراتب بالاتر از آثاری است که در جشنواره هنرهای تجسمی به نمایش در می آید.
به نظرم جشنواره تجسمی فجر اتفاق خوبی است اما هدف‌گذاری خوبی ندارد. هر سال هزینه کلانی برای برگزاری جشنواره  می‌شود اما تأثیر آنچنانی در فضای تجسمی کشور ندارد و یک جاهایی تعداد زیادی از هنرمندان و اهالی فرهنگ و هنر معتقدند که همکاری کردن با جشنواره فجر قدم زدن در مسیر دیگری است. در صورتیکه هنرمند باید آزادانه تر برخورد کند و به نوعی مستقل باشد. همین نگاه هم به جشنواره صدمه می زند. و زمانی که جشنواره با هدف و شکل و دورنمای مشخصی برای فعالیتی که قرار است انجام دهد، برنامه ریزی نشود و هر سال فقط این جشن و مراسم  برگزار شود، فقط بودجه فرهنگی کشور هدر می رود. و اتفاق خاصی در حوزه تجسمی برای هنرمندان و پیشرفت هنرهای تجسمی نمی افتد. ازطرفی هم برنامه ای برای سال آینده آن هنر وجود ندارد. اما در جشنواره سینمایی فجر وقتی فیلمی دیده می شود و داوری می شود، سپس به گیشه می رود تا ببینند مخاطب چگونه با آن فیلم ارتباط برقرار می کند. در حقیقت جشنواره سینمایی فجر به نوعی محل بروز و ظهور هنرمندان جوانی است که با شرکت در این جشنواره به سمت رشد و بالندگی در هنرشان نزدیک تر می شوند.  این جشنواره با این هدف سینماگران جوان را به پویایی و بالندگی بیشتر می رساند. به نوعی کسب و کارشان را رونق می بخشد. اما در جشنواره تجسمی به هیچ عنوان چنین چیزی اتفاق نمی افتد. اصلاً مشخص نیست هدف اصلی چه چیزی هست. یادم هست زمانی بحث بر سر این بود که جشنواره فجر جوانترها را شناسایی و حمایت کند و با شکل هدفمندی آثارشان را به نمایش بگذارد و بعدتر هم در فضای فرهنگی و هنری کشور بتوانند رشد کنند و دیده شوند. این هدفگذاری خوبی بود ولی به نتیجه ای که مد نظر بود نرسید.
به نظرم مسأله اینجاست که دوستان برای اینکه جشنواره فجر بتواند جشنواره موفقی باشد لازم است دور هم بنشینند و درباره جشنواره فکر کنند و صحبت کنند و برنامه ریزی و هدفگذاری کنند تا جشنواره بتواند مؤثر باشد و گرنه در کل این جشنواره با اینکه جذاب است و بالاخره در دهه فجر همزمان با بقیه اتفاقات فرهنگی در کشور اتفاق می‌افتد اما به شکل واقعی اش در حوزه تجسمی هیچ نقشی ندارد و عملاً خیلی مثمر ثمر نیست. ان شاالله دست اندرکاران و مدیران فرهنگ و ارشاد اسلامی و تصمیم گیران و تمامی اهالی فرهنگ و هنر جمع شوند و یک برنامه مشخصی برای این جشنواره طراحی کنند تا بتواند تأثیر خودش را هر سال بر هنرهای تجسمی کشور بگذارد. به گونه ای که ما شاهد آثاری با کیفیت بالا و حرفه ای باشیم و دورنمایی برای کسب و کار هنرمندان تجسمی داشته باشد.