هنوز جایی در چیتگر...

رضا آشفته
منتقد
«غلامرضا لبخندی» یــــک نمـــایــش مستند و به ظاهر واقع‌گرایانــــــه در شرایــط اجـــرایی اکسپــرسیونیستی اســــــت کـه دارد درباره گزارش‌ها و گــــــــــزاره‌هــــای وجودی یک مرد بیچاره و درمانده و در واقع قاتل زنجیره‌ای، او را بر ما روایت می‌کند. غلامرضا لبخندی سرتاپا درد و حرمان انسان وانهاده در شرایط سخت و بحرانی اجتماع است که از طرد شدگی و تنهایی و عدم درک و لمس یک وجود کارآمد به انحراف کشانده شده و از بداقبالی به بدنامی گراییده و نزدیک به چند زن بیچاره و مفلوک را از بد حادثه از صفحه هستی محو گردانده است... شاید هر دو بی‌گناه باشند؛ هم قاتل و هم مقتول... قاتلی که در جنون افسار گسیخته به ناچار هدایت شده به سوی قتل‌های بی‌سود و نفعی است که در آن یک طغیان درونی موج می‌زند و مقتولان بدشانس! اما غلامرضا لبخندی از دهات فاروج سر از تهران وسیع درآورده که خلوتش را با داده‌های پر از مهر و نشان لبریز کند و با ثروت شخصیتش را برای آینده بارور گرداند اما از بد روزگار او یکباره در یک وانفسای به ناچار یک به یک طمعه‌ها را بی‌انگیزه روانی مشخص سوار بر پیکان قراضه‌اش می‌کند و این مسافران بی‌نام و نشان را در خلوت چیتگر می‌کشد و می‌سوزاند! و در نهایت نیز شناسایی می‌شود و ظرف چند روز دادگاهی و اعدام می‌شود! و او معروف می‌شود به خفاش شبی که هنوز در میان قاتلان زنجیره‌ای یک پدیده ناشناخته است چون فرصتی برای مطالعه و شناخت دقیق او در اختیار جرم شناسان، روان شناسان و جامعه شناسان قرار نگرفت. در حالی که او یک نمونه بی‌بدیل بود برای آنکه دقیقاً بدانیم در چه جامعه و شرایطی هستیم که یکباره یک انسان طغیانگر با انگیزه‌های ژرف اما بسیار در ابهام دارد نسبت به جامعه و بخشی لطیف از آن چنین بی‌رحمانه کنش مند می‌شود و یک به یک زنانی را می‌کشد و صدایی هم درنمی‌آید تا اینکه یکباره همه داستان لو می‌رود و او به سادگی و نه از سر شرم و پشیمانی اعتراف به قتل تک تک مقتولان می‌کند... بی‌آنکه بر او و ما مشخص باشد این نوع قتل‌ها یعنی چه؟! و چه پیام و پیامدی برای مردمان جامعه دارد؟! شاید نیازمند مطالعه دقیق‌تری بود و ندانسته این فرصت از فرهیختگان جامعه دریغ شد و چه بسا قتل‌های زنجیره‌ای دیگر در تداوم همین حس ویرانگر آغاز و پایان یافته باشند و کهبد تاراج در پی همین روایت جمع و جور است که ما را در جایگاه تماشاگران نسبت به پس لرزه‌های بادوام احتمالی‌اش آگاه‌تر سازد.
حالا بازیگران در این مخمصه باید به نقش‌ها جان بدهند و این کاری است بسیار سخت چون در آن قتل‌های ناروشنی به وقوع می‌پیوندد و در این بین گیلدا حمیدی و غزال جزایری در نقش مقتولان و بهروز پناهنده در نقش قاتل تلاش بهتری داشته‌اند و در ابعاد یک فضای ویرانگر توانسته‌اند سخت‌تر نفس بکشند و به نوعی شخصی‌تر بتوانند دلایلی را بر ما معلوم کنند؛ هر چند دلایل اصلی فراتر از یک نمایش و گمانه‌های حداقلی نویسنده، کارگردان و بازیگرانش است.
یک خودرو دو نیمه و فضای نسبتاً خالی و نقاشی‌های تینو صالحی بر در و دیوار سالن همه آن چیزی است که باید روایت‌های چندگانه را در غلامرضا لبخندی در برگیرد و ما را به باوری راسخ از این لحظات غریب سوق دهد. تمایلی نیمه ویران از درکی دشوار از قتل که این فضای اکسپرسیونیستی ما را دربرمی گیرد و به درد دل‌ها و ناله‌ها و افسون و فسانه‌های لبریز از درد غوطه ورمان می‌گرداند... راه به جایی نمی‌بریم؛ هر چند نشانگانی هست اما روایت اصلی گمگشته مانده و غلامرضا لبخندی غریب و تنها در این دنیا رها شده بود و ما درکی از زمان زنده بودنش نداشتیم و حالا هم یک حسرت باقی است که چرا باید چنین شده باشد؟!
کهبد تاراج اگر اجرای ناتورالیستی از این وضعیت می‌توانست ارائه کند به ناچار باید این دال و مدلول‌ها را تا ته یک حقیقت تلخ رهنمون می‌کرد اما در این عصاره بی‌در و پیکر و نامعلوم از قتل‌های سنگین و غیرقابل هضم، فقط می‌شود اتکا کرد به جیغ‌های خاموش و بی‌صدایی که هنوز در دریاچه چیتگر به حال خود رها شده و شاید نیز در نیم‌سوز تایرها و دود آنها هنوز هم هوار کشیده می‌شود. ما در تالار ایرانشهریم و واقعه در چیتگر و باز هم امکان درکش لامحال است...