سرآغاز یک حرکت بزرگ از یزد

رضا آشفته
منتقد
برای نخستین‌بار افتتاحیه چهلمین جشنواره تئاتر‌فجر نه در تهران که در یزد برگزار شد و این خود می‌تواند یک حرکت سازنده در سال‌های آینده باشد برای آنکه هدفمندانه‌تر از اینها تئاترفجر به سمت تعالی و رشد تئاتر شهرستان‌ها اقدام کند.
برگزاری افتتاحیه در یک شهر دیگر در این شکل فعلی نه تنها نفعی برای تئاتر ندارد که در حد یک جشن ساده و تقریباً بی‌فایده است، چون عایدی چشمگیری برای تئاتر‌فجر، هنرمندان تهرانی و شهرستانی ندارد و حتی برای ارتقای تئاتر شهرستان‌ها به‌عنوان مثال همین یزد که برگزار‌کننده است ندارد، مگر آنکه جشنواره بتواند برای توسعه تئاتر شهرستان‌ها در حمایت مادی و معنوی استانداری‌ها و نهادهای ذیربط بخش‌هایی از تئاترفجر را هر سال به شهرستان‌ها ببرد تا این‌گونه هم اهالی شهرستان بیشتر در برگزاری تئاتر‌فجر مداخله کنند و هم بخشی از هزینه‌های برگزاری از طریق همین حمایت‌های جانبی به ارتقای مالی هنرمندان منجر شود و می‌دانیم که هنرمندان تئاتر بویژه در این شرایط و اوضاع و احوال کرونایی در تنگنای اقتصادی قرار گرفته‌اند و بیش از گذشته نیازمند حمایت‌های چند‌جانبه هستند که در وهله نخست بتوانند از تأمین هزینه‌های زندگی بربیایند.
به هر روی، از آغاز برگزاری جشنواره تئاترفجر در بهمن 61 تا امروز شهرستان‌ها بخشی از هویت و رسمیت این جشنواره بوده‌اند و تولیدات هنرمندان از چهار گوشه کشور زینت‌بخش آن بوده است و بویژه در سال‌های جنگ تحمیلی به‌دلیل آنکه تئاتر تهران در تنگنا و تعطیلی قرار گرفته بود، حضور هنرمندان شهرستانی بسیار پر‌رنگ‌تر از حال حاضر بود و اتفاقاً در دو سال اخیر باز به‌دلیل کرونا و ایجاد یک وضعیت غیر‌معمول و بحرانی می‌بینیم که آمار حضور تئاتر شهرستان‌ها بالاتر رفته است و این مشارکت بهتر تنها دلیلش کمرنگ شدن فعالیت هنرمندان تهرانی است که به ناچار سر از تلویزیون و سینما درآورده‌اند و فعلاً ترجیح داده‌اند که با تئاتر کمتر کاری داشته باشند... اما در این روابط  دو‌گانه باید هدفمندانه‌تر و با برنامه و تدبیر مشخص‌تر به‌دنبال مراودات چند‌سویه به نفع تئاتر شهرستان‌ها برآمد، چنانکه در برگزاری جشنواره فجر هنرهای تجسمی، شاهد برگزاری جشنواره در تمامی مراکز استان‌ها هستیم و در آنجا نیز هر سال تعداد قابل‌توجهی تابلو در یک گالری به نمایش درمی‌آید. به نظر در مراکز استان‌ها یا به نمایندگی از هر استان، یک شهرستان می‌تواند میزبان تعدادی کار برگزیده به مناسبت همسویی با تئاتر‌فجر در تهران باشند و اینکه رقابتی هم بشوند یا نه، از جمله مواردی است که باید در این هدفمندی‌ها به آن بدرستی اندیشید.
به هر روی، بردن یک افتتاحیه یا اختتامیه به یک شهر دیگر چندان اتفاق کارآمدی نیست، مگر در آن بخش‌هایی با حمایت‌های ویژه به نفع اهالی تئاتر برگزار شود و از سوی دیگر زمینه‌ساز فعالیت‌ها و پیگیری‌های بهتر در ارتقای وضعیت موجود باشند چنانکه می‌دانیم تئاتر یزد چندان فعال نیست و با آنکه هنرمندان بسیاری دارد و می‌تواند تبدیل به قطبی پویا و هم‌تراز با تئاتر تهران باشد اما اجرای تئاتر در آنجا هرازگاهی است و این مهم‌ترین دلیل است که نباید این طور باشد و حمایت استانداری یزد در ابتدا باید به نفع هنرمندان این استان باشد که از شأنیت و جایگاه والا و شایسته ای برخوردار باشند و سازوکاری برای داشتن تالارهای فعال در آنجا تدارک دیده شود. اگر امروز بخش عمده‌ای از هنرمندان شهرستانی به تهران کوچ می‌کنند تنها دلیلش همین فعال نبودن تئاتر در شهرهای خود است وگرنه هیچ ضرورتی ندارد که اکثر هنرمندان شهرستان سر از تهران دربیاورند و به نوعی در مراکز استان‌ها و دیگر شهرهایی که هنرمندان قابل‌تأملی دارند، با هیچ امید و کورسویی همراه نباشیم، درحالی‌که کشور ایران سرزمین فرهنگ و هنر است و هنرمندان بسیاری داریم که می‌توانند در یک فضای سالم و سازنده  فعالیت کنند و با مراودات تبیین شده‌ای آثار خود را در سراسر ایران به نمایش درآورند.