حقیقت تلخ اوکراین برای غرب

نانسی کوان ، تحلیلگر و استاد دانشکده مدیریت کالاگ  
‌مترجم: بنفشه غلامی
رویدادهای اخیر در اوکراین باعث بروز هراسی عظیم از جنگی جدید در اروپا شده است، اما بعید به نظر می‌رسد وقوع چنین جنگی مورد درخواست روسیه و یا حتی یکی از اهداف آن باشد. اوکراین قرن‌ها است که تحت‌تأثیر روسیه و حاکمان آن بوده است و اکنون از ناتو می‌خواهد مقابل تهاجم احتمالی روسیه از آن محافظت کند. یعنی چیزی مشابه آنچه که سال 2014 رخ داد و روسیه به خاطر الحاق کریمه به خاک خود، مورد تحریم غرب قرار گرفت؛اما در نقطه مقابل «ولادیمیر پوتین» نیز تنها یک درخواست از ناتو دارد: عدم پیشروی به سمت مرزهای روسیه. (در حال حاضر پنج کشوراز اقمار سابق اتحاد جماهیر‌شوروی عضو ناتو هستند.)
در همین حال ناتو به رهبری امریکا به این درخواست روسیه پاسخ منفی داده و مدعی شده که تمامی کشورها حق تصمیم گیری درمورد آینده خود را دارند، اما مسأله آنقدر که به نظر می‌رسد ساده نیست؛ زیرا هزینه‌ای که روسیه می‌تواند و می‌خواهد برای عدم عضویت اوکراین در ناتو بپردازد و هزینه‌ای که ناتو می‌خواهد برای رویارویی با روسیه بپردازد و اوکراین را عضو این نهاد غربی کند، چندان شباهتی به هم ندارند.
در ظاهر روسیه در مقابل ناتو با 30 کشور عضو که بسیاری از آنها دارای ارتش‌هایی کاملاً مدرن هستند، متحد چندانی ندارد، اما نباید فراموش کرد که چشم‌انداز ژئوپلیتیک پوتین بسیار تأثیرگذار است. او نگران خط حایلی است که بین روسیه و غرب وجود داشته و از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر‌شوروی مرتب کوچک و کوچک‌تر شده و اکنون به بلاروس کاهش یافته است؛ بنابراین حفظ اوکراین برای روسیه حکم تضمین امنیت ملی آن و تقویت جایگاه ژئو‌پلیتیکی‌اش را دارد.
هیچ کدام از اعضای ناتو ازجمله امریکا چنین انگیزه‌ای ندارند. ضمن آنکه تاریخ نشان داده کشورهایی باید متقبل بیشترین هزینه‌ها شوند که از راه دور به منطقه‌ای وارد می‌شوند؛ درست مانند هزینه‌ای که امریکا در طول جنگ سرد برای کره جنوبی و همین طور ویتنام متقبل شد و در هر دو نیز شکست خورد و به نتیجه ای که می‌خواست نرسید. این دو جنگ 20سال به طول انجامید و باعث مرگ 90هزار نظامی امریکایی شد.
 امریکا در دو دهه اخیر نیز درس مشابهی  از جنگ در افغانستان آموخت و بعد از 20 سال نبرد در این کشور بدون آنکه به اهداف خود رسیده باشد، از این کشور خارج شد. شاید اوکراین با افغانستان تفاوت‌های برجسته‌ای داشته باشد اما مسأله این است که مردم امریکا دیگر تمایلی به نبردی کیلومترها دورتر از کشور خود ندارند.
در چنین شرایطی که پوتین دارای انگیزه کافی و غرب فاقد این انگیزه و نیز مخالفت شهروندانش است، دو اتفاق می‌تواند پیش‌ روی جهان باشد. نخست اینکه غرب وارد مصالحه‌ای جدی با روسیه شود و دوم اینکه غرب با وجود همه مخالفت‌ها و بی‌میلی‌ها، با تأسی به امریکا به جنگ با روسیه برود.  در این صورت ناتو باید بداند که بسیاری از اعضای آن علاقه‌ای به جنگ ندارند و همین می‌تواند زمینه‌ساز شکست آنان مقابل روسیه باشد و به این ترتیب شانس پوتین برای در دست گرفتن کنترل اوکراین افزایش می‌یابد. بنابراین برای امریکا بهتر است شرایط را ارزیابی کند. اگر امریکا نتواند در این جنگ به موفقیتی دست یابد، بی تردید اوکراین هرگز از دایره نفوذ روسیه خارج نخواهد شد. ضمن اینکه در بدترین سناریو، امریکا و سایر کشورهای غربی وقتی علاقه خود را به طور کامل نسبت به این جنگ از دست دادند، آن را نیمه کاره رها خواهند کرد. اگر این اتفاق رخ دهد، بیشترین ضرر، متوجه اوکراینی‌ها می‌شود که مجبور به تحمل هزینه‌های اقتصادی و انسانی چنین جنگی خواهند بود.
پس در این شرایط جلوگیری از وقوع جنگ بهترین کاری است که امریکا و متحدانش می‌توانند انجام دهند.
منبع: Project Syndicate