«توافق تمام‌عیار» بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا

یک مقام وزارت امور خارجه روسیه از تصمیم برای آغاز مذاکرات توسط سران کشورهای عضو اوراسیا با ایران درباره توافقی تمام‌عیار خبر داد. خبرگزاری اسپوتنیک در این خصوص خبر داد، میخائیل یودوکیموف، مدیر بخش اول کشورهای مستقل مشترک‌المنافع وزارت امور خارجه روسیه گفت: دور جدید مذاکرات بین اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و ایران در مورد ایجاد منطقه آزاد تجاری در آینده نزدیک برنامه‌ریزی شده است.
این مقام روس در این باره بیان کرد: تصمیم برای آغاز مذاکرات بر سر یک توافق تمام‌عیار توسط سران کشورهای عضو اوراسیا در دسامبر۲۰۲۰ گرفته شد. او افزود: از ابتدای سال۲۰۲۱، دور اول مذاکرات و تعدادی رایزنی انجام شده است. دور جدید در آینده نزدیک برنامه‌ریزی شده است. به گفته او، کارشناسان در حال حاضر به نتایج مثبت اجرای توافق موقت ایران و اتحادیه اوراسیا اشاره می‌کنند. یودوکیموف گفت: با وجود پوشش محدود، طی۱۱ ماه سال گذشته، طرفین توانستند تجارت را ۸۰ درصد افزایش دهند.
ظرفیت‌های ایران در ارتباط با اوراسیا
کشورهای روسیه، ارمنستان، قزاقستان، بلاروس و قرقیزستان اعضای «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» هستند؛ این اتحادیه اقتصادی از ژانویه 2015 آغاز به کار کرده است و تلاش دارد تا به عنوان کنشگری مهم در مناسبات منطقه و جهان عمل کند. درباره اهداف این اتحادیه اقتصادی می‌توان به تسهیل تجارت، ایجاد بازار مشترک در حوزه کشورهای مستقل هم‌سود عضو، حذف تدریجی قوانین گمرکی در داخل اتحادیه، برقراری تعرفه خارجی مشترک در میان کشورهای عضو و هماهنگ‌سازی تشریفات گمرکی اشاره کرد.
به همین دلیل عضویت ایران در این اتحادیه اقتصادی و همکاری با کشورهای عضو آن دارای اهمیت ویژه در مسیر تقویت دیپلماسی اقتصادی کشورمان خواهد بود، چرا که سیاست اصولی ایران برای همکاری با کشورهای همسایه و آسیایی و استفاده از ظرفیت ژئوپلیتیک کشورمان در ترانزیت کالا از کریدور شمال-جنوب منجر به نفع جمعی منطقه، گسترش مناسبات و خنثی‌سازی تحریم‌ها خواهد شد. می‌توان ادعا کرد که از مهمترین مزیت‌های انحصاری ایران در الحاق به اوراسیا همین کریدورهای ترانزیتی است که کشورهای عضو این اتحادیه به آن علاقه‌مند هستند و در سفر اخیر آیت‌الله رئیسی به مسکو، ایران و روسیه بر عملیاتی شدن جدی آن تأکید داشته و اقداماتی را شروع کردند تا بزودی دنیا شاهد گسترش و رونق حمل و نقل کالا از اقیانوس هند به سمت ایران و سپس حرکت به سمت روسیه و شمال اروپا باشد. بنابراین موقعیت جغرافیایی ایران می‌تواند اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا را به آب‌های گرم خلیج فارس و به منطقه غرب آسیا متصل کند.
اتحادیه اقتصادی اوراسیا و تخفیف تحریم‌های ایران
اگر توافقنامه برای کاهش تعرفه‌های گمرکی بین ایران و اوراسیا طی11ماه گذشته به افزایش80 درصدی همکاری‌های اقتصادی ایران و کشورهای اتحادیه اوراسیا منجر شده است، نوشتن یک توافق تمام‌عیار با این اتحادیه 184 میلیون نفری جهش جدی در همکاری‌های اقتصادی ایران و این کشورها را در برخواهد داشت. مهمترین عضو این اتحادیه نیز کشور روسیه است که حامی پیوستن ایران به این اتحادیه می‌باشد و در ماه‎‌های اخیر روابط اقتصادی خود با کشورمان را افزایش داده است. این کشور چند روز پس از دیدار رئیس جمهور کشورمان و پوتین در کاخ کرملین، اولین خط اعتباری خود برای آغاز ساخت نیروگاه سیریک را تخصیص داد تا عمق‌بخشی به همکاری‌های اقتصادی دو کشور به صورت عملیاتی کلید بخورد. همچنین توافقات جدی در خصوص گسترش همکاری‌ها در ارتباط با میادین انرژی، انتقال فناوری و افزایش تراز تجاری بین دو کشور حاصل شد.
دلار کمرنگ‌تر خواهد شد
از مزیت‌های اقتصادی اتحادیه اوراسیا نیز می‌توان به تخفیف‌های تعرفه‌ای برای صادرکنندگان ایرانی به کشورهای اتحادیه اقتصادی، افزایش صادرات کشور و کاهش استفاده از دلار اشاره کرد. کشورهای عضو این اتحادیه با کاهش استفاده از دلار در مبادلات خود، پرداخت‌های تجاری با ارز ملی را به 70 درصد افزایش داده‌اند. مبادله بانکی بین این کشورها با یورو و دلار صورت نمی‌پذیرد و با ارزهای رایج کشورها بویژه ریال و روبل انجام می‌شود، سیستم‌های مالی مستقلی از سوئیفت و اینستکس طراحی شده که یک سیستم داخلی بین ایران و اتحادیه اوراسیا است و تحریم‌ها نمی‌تواند به عنوان مانع در این روابط باشد.
کشورها در صف همکاری با اوراسیا
 اهمیت این اتحادیه زمانی مشخص می‌شود که بدانیم بسیاری از کشورهای منطقه، خواهان همکاری و عضویت در این اتحادیه هستند. به عنوان مثال تاکنون بیش از ۴۰ کشور و سازمان بین‌المللی از جمله چین، اندونزی، کره‌جنوبی، هند، مصر، صربستان و حتی برخی کشورهای حوزه امریکای‌لاتین برای فعالیت در چهارچوب این اتحادیه اعلام آمادگی کرده‌اند.
گفتنی است، توافق موقت بین اوراسیا و ایران در تاریخ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ به مدت 3 سال امضا و در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۹ لازم‌الاجرا شد. در۱۰ دسامبر۲۰۲۱، شورای عالی اقتصادی اوراسیا تمدید توافقنامه را به مدت 3 سال دیگر قبل از لازم‌الاجرا شدن توافقنامه تجارت آزاد تصویب کرد و این مسیر با تغییر گفتمان حاکم بر کشورمان و توجه ویژه به همکاری با کشورهای اوراسیا وارد مرحله‌ای جدید و روبه جلو شده است. انتظار می‌رود در سال‌های آتی این همکاری‌ها به طرز قابل توجهی افزایش یابد.