الگوی جوانمردی و ایثار

اسماعیل علوی
دبیر گروه پایداری
عباس بن علی، حضرت ابوالفضل(ع)، تبلور رادمردی و شجاعت و جلوه عشق وایثار، پنجمین پسر امیرالمؤمنین علی(ع) است که به نقل از انیس الشیعه در چهارم شعبان سال 26هجری قمری در مدینه متولد شد. مهم‌ترین فراز زندگی حضرت ابوالفضل(ع) حضور در واقعه کربلا و شهادت در روز عاشوراست. درباره زندگی و احوالات آن حضرت تا قبل از ماه محرم سال ۶۱ قمری اطلاعات چندانی وجود ندارد. جز اینکه براساس برخی گزارش‌ها در جنگ صفین حضور داشته است. با وجود این مورخین یکی از مهم‌ترین فضایل و ویژگی‌های حضرت ابو الفضل(ع) را همراهی و زندگی کردن با امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) دانسته و عبدالرزاق مقرم در کتاب العباس، جمله‌ای را از کتاب اسرار الشهادة به‌عنوان حدیث از معصومان نقل کرده که براساس آن حضرت ابوالفضل(ع) بهره‌ای ازعلم الهی داشته و نزدیک‌ترین فرد به آنها مقام عصمت است.
حضرت ابوالفضل(ع) در واقعه کربلا در نقش فرمانده و پرچمدار سپاه امام حسین(ع) آنچنان درخشید که امام سجاد(ع) در حقش فرمود: «برای عمویم عباس نزد خداوند منزلتی است که همه شهدا در روز قیامت به او رشک می‌برند.» وی از مادری -ام البنین - متولد شد که به قبیله شجاعان و جوانمردان تعلق داشت و قهرمانان خوشنامی را درون خود جای داده است. حضرت ابوالفضل(ع) در خانه امیرالمؤمنین علی(ع) و تحت توجهات برادرانش امام حسن و امام حسین(ع) بالید و رشد کرد تا آنجا که پدر فضیلت‌ها نام گرفت و از جایگاه تالی معصوم برخوردار شد.حضرت ابوالفضل(ع)، اباعبدالله الحسین(ع) را در سفر کربلا همراهی کرد و در روزهای سخت محاصره عاشوراییان آنچنان چهره‌ای حماسی از خود به یادگار گذارد که یاد و نامش قرین نام و یاد اباعبدالله الحسین(ع) به تاریخ راه یافته است. حضرت ابوالفضل(ع) در آستانه شب عاشورا، هنگامی که امام حسین(ع) فرمود؛ این قوم با من کار دارند و از یاران و همراهانش خواست تا بروند و جانشان را نجات دهند، اولین کسی بود که با جملاتی سرشار از عشق و ایمان و آکنده از روح سلحشوری و ایثار، همگامی و همراهی‌اش را با امام تا پای جان اعلام نمود. برای حضرت ابوالفضل و برادرانش دو امان‌نامه از طرف عبیدالله بن‌زیاد آوردند اما وی با گفتن: «لعنت خدا بر تو و امان‌نامه‌ات باد!...آیا به ما امان می‌دهی، در حالی که پسر پیغمبر خدا در امان نیست!؟» امان‌نامه‌ها را رد کرد و همراه برادرانش در س‍پاه امام حسین(ع) جنگیدند تا شهید شدند.
شیعیان برای حضرت ابوالفضل(ع) جایگاه معنوی والایی قائلند و او را باب الحوائج می‌خوانند و به او متوسل می‌شوند. روز تولد آن حضرت در ایران روز جانباز نامگذاری شده و در این روز از جانبازان دوران دفاع مقدس تکریم به عمل می‌آید. علت این نامگذاری به ویژگی‌های وفاداری، غیرت، مردانگی، عزت و شرف حضرت ابوالفضل(ع) بازمی‌گردد. جوانمردی که به خاطر رساندن آب به تشنگان خیمه‌ها دستانش را بخشید و در میدان کارزار از تیر و تیغ نهراسید.
حضرت ابوالفضل(ع) در مسیری که گام برداشته بود کمترین تردید و تزلزلی به دل راه نداد و بدون اعتنا به جمعیت کثیر دشمن در شرایطی نابرابر وارد کارزار شد و جانش را تقدیم کرد.
 از این ‌رو حضرت ابوالفضل(ع) ترجمان شجاعت، ایثار، وفاداری، غیرت و... بوده و الگوی مناسبی برای عزت و شرافتمندی است. ازاین‌رو جا داشته و دارد تا روز میلاد حضرتش به ‌نام روز جانباز نامیده شود، زیرا جانبازان دلیر و صبور نیز یادآور حماسه آفرینی‌هایی همچون مقتدای خویش حضرت ابوالفضل(ع)‌اند که با لبخند بر زخم‌های ناشی از اصابت تیر و ترکش، نام زیبای عباس‌بن‌علی(ع) را زنده کردند. یازده زیارتنامه در کتاب‌های مختلف برای حضرت ابوالفضل(ع) نقل شده که سه زیارت آن از امام صادق(ع) است. در این زیارتنامه‌ها، تعابیر بلندی برای حضرت ابوالفضل ذکر شده است. عبارت‌هایی همچون: «عبد صالح»، «مطیع خدا و رسول و ائمه(ع)» و کسی که همانند «بدریون و مجاهدان در راه خدا عمل کرده است.»