همدلی وهنر در خانه تکانی

شهره طاعتی
مددکار اجتماعی
در ایران روزهای اسفندماه پر از هیاهو و شلوغی و رفت و آمد، خرید، خانه‌تکانی تعویض وسایل و غیره و غیره است. این شعف موجود در بین مردم یک شور و شوق اجتماعی را به همراه خود می‌آورد که هر ساله تکرار می‌شود. در سال‌های اخیر به‌دلیل مشکلات اقتصادی و فشارهای آن بر خانواده‌ها شاید آن بخش از فعالیت‌های قبل از عید نوروز مانند خرید وسایل و لباس کمرنگ شده است، ولی هنوز هم تکاپو‌های بسیاری در خانه‌ها برای خانه تکانی وجود دارد. این فرهنگ و‌ رسم زیبا که در بین تمام اقشار جامعه ایران هرساله اجرا می‌شود، درون خود پیامدهای بسیار ارزنده و مفیدی دارد که بعضی از این آثار در زمان انجام آن کار و بعضی دیگر در پایان خانه تکانی دیده می‌شود. اگر انجام خانه تکانی را یک فرایند ترسیم کنیم، در ابتدای انجام آن می‌بینیم که خانم‌های خانه و گاهی آقایان نگاهی ویژه به آرامش بصری و ایجاد روحیه شاد برای خود و خانواده‌شان دارند که به فکر تمیز کردن منزل و زدودن کثیفی‌های چند ماهه یا یکساله از خانه و وسایل می‌افتند. در این ایام تمامی افراد خانواده به کمک یکدیگر می‌آیند و هر کدام بخشی از کارها را به عهده می‌گیرند. اصولاً مادران و خانم‌های خانواده علاوه بر انجام کارها مدیریت این فرایند را نیز به عهده دارند. در مسیر این فرایند نکات مهم و ارزشمندی که به چشم می‌خورد، همراهی و همدلی کردن اعضای خانواده در کنار یکدیگر است. آنها به همدیگر کمک می‌کنند تا فضای زندگیشان پاکیزه شود و در نتیجه روانشان به آرامش بیشتری برسد. همدلی و همکاری و مشارکت در انجام کارها علاوه بر اینکه مهارتی مهم و کاربردی است، نوعی هنر نیز است. هنر زیباسازی فضای منزل، هنر استفاده بهینه از وسایل قدیمی، هنر بخشش وسایل غیر مصرفی به دیگران که حس خوب و مثبتی را در زندگی جاری می‌کند و باعث ترویج مهربانی و دوستی بین افراد می‌شود. روزهای خانه تکانی را تصور کنید، مادر از صبح زود مشغول برنامه‌ریزی انجام کارهاست، شست‌و‌شو، تعویض وسایل و چیدمان آنها با نظرخواهی از بقیه اعضای خانواده، درست کردن یک وسیله از وسایل غیرمصرفی قدیمی و... همگی را می‌توان نوعی از هنر توأم با تأثیرات روان‌شناختی بر زندگی فردی و خانوادگی افراد دانست.
وسایل مورد استفاده ما از کودکی تا بزرگسالی حاوی خاطرات خوب یا بد ما هستند. آنهایی را که یادآور بدی‌هاست از خود دور می‌کنیم، ولی آنهایی را که در خود بهترین روزهای ما را نهان دارند، با عشقی عمیق نگه می‌داریم. همه ما تجربه پیدا شدن وسایل قدیمی را داریم. مانند عکس‌ها، نوشته‌ها یا لباس و پارچه‌های قدیمی و...، که خاطره دار هستند. بعضی از ما این وسایل خاطره دارمان را با هنر آمیخته‌ایم و از آنها کاربری جدیدی خلق کرده‌ایم. مثلاً یا یک لنگه گوشواره و یک تکه پارچه لباس قدیمی و یک عکس از گذشته، تابلویی زیبا و هنری آفریده‌ایم که چشم‌نواز‌ است یا هربار دیدنش مانند انجام یک دوره ریلکسیشن کردن عمل می‌کند. پس می‌توان گفت رسم خانه تکانی انواع مختلفی از هنر و زیبایی و اثرات مثبت روانشناختی را در خود دارد.