متهم جای شاکی نشست

گروه سیاسی/ با احتمال دستیابی ایران و کشورهای 1+4 به توافق جدید برای احیای برجام و لغو تحریم‌ها، فرانسه، انگلیس و آلمان سه کشور اروپایی طرف برجام سه‌شنبه شب در بیانیه‌ای مشترک در نشست فصلی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از ایران خواسته‌اند انجام پاره‌ای اقدامات برای «اجرای مجدد» توافق هسته‌ای مهیا شود. به گزارش خبرنگار «ایران» از وین، اروپایی‌ها در این بیانیه که پس از وقفه در مذاکرات منتشر شد، با اعلام اینکه به نهایی کردن توافق نزدیک هستیم، نسبت به افزایش توسعه ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و انجام دادن فعالیت‌هایی که باعث ایجاد دانش دائمی و برگشت‌ناپذیر می‌شود، ابراز نگرانی کرده‌اند. تروئیکای اروپایی با ادعای اینکه میزان پیشرفت در برنامه هسته‌ای ایران به معنای آن است که این توافق نمی‌تواند برای مدت نامعلوم روی میز باشد، افزوده‌اند: «پنجره فرصت رو به اتمام است. ما از همه طرف‌ها می‌خواهیم همین حالا تصمیم‌های لازم را برای جمع‌بندی این توافق اتخاذ کنند و از روسیه هم می‌خواهیم شرایط جدید برای خاتمه بخشیدن به توافق اضافه نکند.»
نکته جالب بیانیه اروپایی جایی است که این کشورها با اشاره تلویحی به ضرورت لغو تحریم‌های هسته‌ای مدعی شده‌اند اتحادیه اروپا به طور کامل بر تعهداتش، از جمله لغو تحریم‌ها تحت برجام پایبند بوده است. علاوه بر این بیانیه، نماینده امریکا در آژانس با اشاره به اقدام واکنشی ایران در کاهش تعهدات برجامی به واسطه خروج یکطرفه این رژیم از توافق، مدعی شده فعالیت‌های هسته‌ای ایران از جمله تولید اورانیوم با غنای بالا تا ۶۰ درصد، هیچ دلیل صلح‌آمیز موثقی ندارد.
بیانیه ادعایی اروپایی‌ها و امریکا در نشست اخیر آژانس در حالی منتشر شده که این سه کشور اروپایی با اتخاذ راهبرد پیش‌دستانه، بر تحولات سال‌ها و ماه‌های اخیر پیرامون برجام خطی از فراموشی نقش کرده‌اند. این سه کشور به جای آنکه در بیانیه خود تحریم‌هایی را که امریکا به دلیل نقض خودسرانه برجام علیه ایران بازگردانده بود، محکوم و این کشور را به تصمیم‌گیری هرچه سریع‌تر پیرامون مذاکرات جاری در وین وادار کنند، ایران را در سیبل زیاده‌خواهی‌های خود قرار داده‌اند؛ آن هم در شرایطی که خود عملاً به اعضای نمایشی برجام تبدیل شده‌اند.
خروج یکجانبه امریکا از برجام در حالی که ایران به گواه گزارش‌های متوالی آژانس به طور کامل به اجرای تعهدات خود در چهارچوب برجام پایبند بود، روند اجرای توافق را در مسیر فرود قرار داد. این در حالی بود که اروپا در ظاهر ادعا می‌‌کرد قصد دارد در مقابل بازگشت تحریم‌های امریکا اقدامات موازنه‌ای به عمل آورد اما در واقعیت برای حفظ توافق و تحقق منافع اقتصادی ایران از چند نشست بی حاصل و پیگیری ایده‌های غیرقابل اجرا همچون «اینستکس» فراتر نرفت و به جای آن در نقطه‌ای ایستاد که عملاً به یکی از بازوهای اجرایی امریکا و رژیم صهیونیستی برای فشار علیه ایران از طریق اتهام‌زنی به فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان تبدیل شد. ایران هم در مواجهه با چنین فضایی خود را آماده توقف تدریجی تعهدات هسته‌ای کرد که در نهایت به رفع محدودیت برای انجام عملیات بدون مرز در روند غنی‌سازی اورانیوم انجامید. فعالیت‌هایی که قرار نبود خارج از افق پیش‌بینی شده در روند فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران صورت گیرد اما تروئیکای اروپایی با نادیده گرفتن پیشینه همکاری مسالمت‌آمیز ایران با آژانس و واقعیات صحنه، نبض تحولات مربوط به این توافق را به امریکا سپرد و خود به یکی از نقاط کانونی برای حاشیه‌سازی علیه ایران تبدیل شد.
تبعات سراب اعتماد به اروپا در دولت قبل
حالا که مذاکرات برجام با دیپلماسی اثرگذار ایران در نقطه دستیابی به توافق جدید قرار گرفته است، اروپایی‌ها به جای تأکید بر لزوم رفع تحریم‌هایی که امریکا باید لغو کند، ایران را مخاطب خواسته‌های ادعایی خود قرار داده‌اند، چه آنکه اگر امریکا پس از خروج یکجانبه‌اش از برجام، ایران را با موجی از تحریم‌های هسته‌ای و غیرهسته‌ای روبه‌رو نمی‌کرد، دلیلی به تکرار مذاکرات برجام در وین نبود تا حالا فرانسه، انگلیس و آلمان از موضع یک مدعی، ایران را بابت فعالیت‌های هسته‌ای‌اش متهم کنند؛ ادعاهایی که از اتاق‌های فکر و محافل وابسته به امریکا و رژیم صهیونیستی مطرح می‌‌شود و هدفی جز مقابله با ایران در قالب یک سناریوی موهوم ندارد.
جالب آنکه ادعای نماینده امریکا در آژانس مبنی بر سمت و سوی خطرناک فعالیت‌های هسته‌ای ایران در حالی مطرح شده که مدیر اطلاعات ملی این رژیم در جدیدترین گزارش خود موسوم به «ارزیابی سالانه تهدیدها» اذعان کرد که فعالیت‌های هسته‌ای ایران در راستای تولید سلاح نیست. این گزارش یادآور شده ایران همواره از سرگیری فعالیت‌های هسته‌ای خودش را به عنوان پاسخی بازگشت‌پذیر به خروج از برجام معرفی کرده و این پیام را ارسال کرده که چنانچه ایالات متحده تحریم‌ها را رفع کرده و به تعهدات برجامی‌اش پایبند شود، پایبندی کامل خود به برجام را از سر خواهد گرفت. در حقیقت این گزارش یادآور شده که همه اقدامات تلافی‌جویانه کشورمان در خدمت فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز قرار گرفته است که اروپایی‌ها با نادیده گرفتن این حقیقت ترجیح داده‌اند خود همچون امریکا و انگلیس به تکرار ادعاهای اثبات نشده و موهوم ادامه دهند.
خویشتنداری تهران
بعد از انتشار بیانیه اروپایی‌ها، «میخائیل اولیانوف»، نماینده روسیه در مذاکرات با استقبال از روند همکاری اخیر ایران و آژانس در پیامی نوشت: «گزارش اخیر مدیرکل آژانس اتمی نشانگر این است که ایران در ماه‌های گذشته در زمینه توسعه فعالیت‌های هسته‌ای‌اش از خود خویشتنداری نشان‌ داده است. این مسأله به وضوح عزم جدی تهران در رسیدن به توافق بر سر احیای برجام را نشان می‌دهد.» بیانیه اروپایی‌ها در آژانس با واکنش ایران هم روبه‌رو شد. به گفته سرپرست نمایندگی دائم کشورمان، کوتاهی سه کشور اروپایی و اتحادیه اروپا در اجرای تعهدات خود و جبران نقض آشکار قطعنامه ۲۲۳۱ از سوی ایالات متحده، چاره‌ای برای ایران جز توسل به تنها راه‌حل موجود، یعنی توقف اجرای تعهدات متقابل که به صراحت در بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام مجاز شمرده شده است، باقی نگذاشت.
محمدرضا غائبی در ادامه با اشاره به تصویب قانون مجلس شورای اسلامی (قانون اقدام راهبردی) نزدیک سه سال پس از خروج امریکا از برجام و محقق نشدن الزامات مندرج در قانون مذکور در بازه زمانی تعیین شده و در نتیجه انجام اقدامات جبرانی ذیل آن و در قالب بندهای مربوطه برجام توسط دولت ایران، افزود: جمهوری اسلامی ایران همواره اعلام کرده در صورتی که طرف‌های دیگر به اجرای کامل و قابل راستی‌آزمایی تعهدات خود در چهارچوب برجام بازگردند، اقدامات جبرانی خود را برمی‌گرداند.
این موضع‌گیری‌ها در حالی مطرح شده که شورای حکام سه‌شنبه گذشته در جلسه‌ای به موضوعات در دستور کارش مربوط به برنامه هسته‌ای ایران پرداخت. «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس در بیانیه آغازین در این جلسه درباره گزارش خود در مورد راستی‌آزمایی و نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران گفته بود: «تا ۲۳ فوریه ۲۰۲۱، آژانس اجرای تعهدات هسته‌ای ایران تحت برجام را راستی‌آزمایی و بر آن نظارت کرد. با وجود این، از آن تاریخ، این فعالیت‌ها به‌طور جدی تحت تأثیر تصمیم ایران برای توقف اجرای تعهدات مرتبط هسته‌ای خود تحت برجام، از جمله پروتکل الحاقی قرار گرفته است.» «گروسی» چند روز پیش از این نشست، به ایران سفر کرده و پس از آن از توافق‌های صورت گرفته با ایران ابراز رضایت کرده بود.

بــــرش
دیدار باقری و «مورا» در وین

علی باقری، رئیس هیأت ایرانی که روز گذشته پس از توقفی 24 ساعته در تهران راهی وین شده بود، روز گذشته پس از حضور در محل مذاکرات با «انریکه مورا»، مسئول هماهنگ کننده اروپایی دیدار و گفت‌وگو کرد. همزمان با این دیدار «میخائیل اولیانوف»، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین در توئیتی نسبت به انتشار اخباری مبنی بر شرط جدید روسیه در مذاکرات واکنش نشان داد و نوشت: «مخالفان برجام هم در ایران و هم در ایالات متحده به اتفاق (که این خود متأثرکننده است) اخبار نادرست منتشر می‌کنند و مدعی هستند که روسیه مذاکرات وین را تحت سلطه گرفته است. این تملق‌آمیز اما مهمل است. دوست دارم بدانم چگونه کسی با مشارکت ایران و امریکا می‌تواند مذاکرات را تحت سلطه بگیرد.» پیش‌تر «سرگئی لاوروف»، وزیر امور خارجه روسیه درباره تحریم‌های جدید اعمال شده امریکا علیه روسیه در پی حمله این کشور به اوکراین گفته بود: «ما خواستار تضمینی کتبی شده‌ایم که روند فعلی آغاز شده توسط امریکا به هیچ وجه به حق ما برای تجارت، همکاری اقتصادی و سرمایه‌گذاری و همکاری نظامی-فنی آزاد و کامل با ایران آسیبی وارد نکند.»