درس های زندگی(9)

آیین مهربانى


دکترمنصور پهلوان
استاد دانشگاه تهران
وقتى آیینى که مى‌گوید مردم را با حکمت و موعظه و استدلال به راه خدا دعوت کنید (النحل/ ١٢٥) به دست خلفاى کشورگشا افتاد، تغییرات و تحریفات اساسى در نحوه تبلیغ دین به وجود آمد و فاتحان ایران و روم و مصر، رسماً به مردم مغلوب مى گفتند: از این سه راه یکى را انتخاب کنید یا جزیه بدهید، یا اسلام بیاورید یا کشته شوید.
مالدوستى این جنگاوران به حدى بود که برخى از مورخین، نام جنگ‌هاى یکى از این خلفا را «غارت‌ها » گذاشته است، بنگرید به ثقفى کوفى (متوفاى٢٨٣ق) که نام کتاب خود را «الغارات» نهاد.
اما روش حکومتى امام على علیه السلام بر مهربانى و کرامت و انسانیت استوار بود و در حقوق شهروندى تفاوتى بین عرب و غیرعرب و مسلمان و غیرمسلمان قائل نبودند و مهربانى و گذشت را به امیران و استانداران خود توصیه مى‌کردند، به‌عنوان مثال مى‌توان به منشور حکومت علوى که تحت عنوان «عهدنامه مالک اشتر» براى حکومت بر مردم مصر نوشته شده است، اشاره کرد، در آن تاریخ برخى از مردم مصر مسلمان و برخى دیگر مسیحى بودند و به آنان «قبطی» مى‌گفتند، على علیه السلام به مالک فرمان مى دهد که به آحاد مردم و از صمیم دل و بی‌هیچ تبعیضی مهربانى و لطف و محبت کند، در این نامه می‌خوانیم: (وَ اَشْعِرْ قَلْبَک) و بپوشان و آکنده ساز قلبت را (الرَّحْمَه لِلرَّعِیه) از رحمت به رعیت (وَ الْمَحَبَّه لَهُمْ)و محبّت به ایشان (وَ اللُّطْفَ بِهِمْ) و ملاطفت با ایشان (وَ لَا تَکونَنَّ عَلَیهِمْ) و مباش بر ایشان (سَبُعاً ضَارِیاً) درنده‌ای که حریص است به شکار (تَغْتَنِمُ اَکلَهُمْ) مغتنم شماری خوردن ایشان را (فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ)زیرا ایشان دو گروه‌اند (إِمَّا أَخٌ لَک فِی الدِّینِ) یا برادری برای تو در دین (وَ إِمَّا نَظِیرٌ لَک فِی الْخَلْقِ) یا همتایی برای تو در آفرینش (یفْرُطُ مِنْهُمُ الزَّلَلُ) سر می‌زند از ایشان لغزش‌ها (وَ تَعْرِضُ لَهُمُ الْعِلَلُ) و عارض می‌شود بر ایشان سبب‏ها (وَ یؤْتَى عَلَى أَیدِیهِمْ) و آن زلل و علل داده می‏شود بر دست‏هاى ایشان (فِی الْعَمْدِ وَ الْخَطَإِ) در عمد و سهو. (فَأَعْطِهِمْ مِنْ عَفْوِک) پس اعطا کن به ایشان از عفو خود (وَ صَفْحِک) و گذشت خود (مِثْلَ الَّذِی تُحِبُّ) مانند آنچه دوست می‏دارى (اَنْ یعْطِیک اللَّهُ) که خدا به تو عطا کند (مِنْ عَفْوِهِ وَ صَفْحِهِ) از عفو و گذشت خود(نهج البلاغه نامه ٥٣)
جرج جرداق نویسنده شهیر لبنانی پس از نقل این سخنان امام علی علیه السلام می‌نویسد: آیا هیچ امام و پیشوای دینی را می‌شناسید که به والیانش دستور دهد با مردم چنین رفتار کند؟
آری آیین امامان شیعه بر خلاف رفتار خلفای غاصب «آیین مهربانی» بوده است.




آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/7892/29/610630/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها