بزرگترین بازار سرپوشیده جهان در سرما می سوزد

بیتا میرعظیمی
خبرنگار
وزیر میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خواستار ساماندهی گرمایش بازار جهانی تبریز از سوی کمیته فنی میراث فرهنگی شد. این چندمین راهکاری است که برای گرمایش بازار تبریز ارائه می‌شود، اما حقیقت آن است که بازار تبریز به‌عنوان بزرگترین بازار آجری سرپوشیده جهان از ابتدای شکل‌گیری تاکنون، با چالش‌های بزرگی به نام معضل گرمایش در فصل زمستان روبه‌رو بوده است. حتی با توجه به جایگاه بازار سرپوشیده تبریز در فهرست جهانی یونسکو، لوله‌کشی گازرسانی به این مجموعه نیز امکان‌پذیر نیست. بنابراین یافتن راهکاری مناسب برای تأمین گرمایش ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.
«حسین اسمعیلی‌سنگری» مدیر پایگاه میراث جهانی بازار تبریز به «ایران» می‌گوید: قدیم‌الایام گرمایش بازار تبریز به شکل سنتی (نفت و...) تأمین می‌شد. بعدها نیز این گرمایش به‌صورت برقی، بخاری های گازی و کپسول و ... انجام گرفت. همین موضوع نیز زمینه اعتراض بازاریان را فراهم کرد. وی می‌افزاید: ما در سال 1388 و در بدو ثبت جهانی بازار تبریز، موضوع تأمین گرمایش بازار تبریز را به مشاور تأسیساتی محول کردیم تا بررسی‌های لازم را انجام دهد. نظر مشاور بر این امر بود که در 8نقطه بازار تبریز موتورخانه‌های مرکزی احداث شده و گرمایش به‌صورت مرکزی تأمین شود اما این موضوع مورد استقبال بازاریان قرار نگرفت. با توجه به اعتراض بازاریان و درخواست آنها برای گازکشی، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نامه‌ای به معاون اول رئیس‌جمهور نوشت و از هیأت دولت خواست تا با تصویب نرخ تعرفه برق و گاز تبریز از تجاری به خدماتی، پول برق برای بازاریان کمتر شده و این عزیزان بتوانند از گرمایش برقی استفاده کنند.
این مقام مسئول ادامه می‌دهد: به‌رغم تمام این تمهیدات، در سفر «سید‌عزت‌الله ضرغامی» وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به تبریز و با توجه به دغدغه بازاریان، به قائم‌مقام خود دستور دادند تا همزمان در یک کارگروه فنی و در عرض یک ماه قضیه تأمین گرمایش بازار تبریز مجدداً کارشناسی شده و راهکارهای لازم برای تأمین گرمایش بهینه بررسی شود. به گفته مدیر پایگاه میراث جهانی بازار تبریز، همزمان در اداره کل استان و پایگاه میراث جهانی نیز با توجه به جلسات روز گذشته، مقرر شد یک طرح جامع مدیریت بازار تبریز به مشاور ذی‌صلاح ارائه شود تا در آن طرح جامع بازنگری طرح‌های تأسیساتی قبلی و بحث بازنگری گرمایش بازار و همچنین برنامه مدیریت 10 ساله آتی بازار و... مورد بررسی قرار گیرد. اعتباری نیز برای تأمین گرمایش بازار تبریز درخواست کرده‌ایم که بخشی از آن تأمین شده و در مرحله انعقاد قرارداد طرح جامع مدیریت بازار است.
تمهیدات لازم برای تأمین گرمایش بازار تبریز در حالی صورت می‌گیرد که اردیبهشت‌ماه سال 1398، راسته «ایکی قاپیلار» در بازار تاریخی تبریز طعمه حریق شد و خسارت زیادی به بازار زد. اگرچه شعله‌های آتش مهار شد؛ اما گوشه و کنار بازار مسقف تبریز، همچنان بوی تلخی و خاکستر آن روزها را خوب به یاد می‌آورد. این سرا با ۲۰۰باب مغازه در آتش سوخت و پس از آن راسته ایکی قاپیلار به طور کامل بازسازی و یک سال بعد مجدداً افتتاح شد. این بازار سرپوشیده، یک‌بار نیز در سال ۸۸ آتش‌سوزی را تجربه کرده است. در آن سال، اصناف بیشتر از آتش‌نشانان جانفشانی کردند، زیرا آتش‌نشان‌ها شناخت میدانی درستی از این بازار نداشته و به‌دلیل ساخت‌وساز بازار مشروطه، دسترسی آتش‌نشانان به این بازار امکانپذیر نبود. البته اصناف چند روز قبل از آتش‌سوزی در مورد ضعف فیوزهای کارگذاشته شده و قطعی برق اعتراض کرده بودند، اما کسی گوشش بدهکار نبود! اداره برق نیز فیوزها را به‌دلیل عدم مرغوبیت، با استفاده از سیم مسی تبدیل به جریان مستقیم کرده بود. علل تمام آتش‌سوزی‌ها در این بازار، اتصال سیم‌های برق در داخل مغازه‌ها به‌دلیل فشار بیش از حد برق عنوان شده است. بزرگترین بازار تاریخی سرپوشیده جهان در مردادماه سال ۱۳۸۹ خورشیدی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده اما این ثبت جهانی هم نتوانست این بنا را از تهدید‌های آتش‌سوزی در فصل سرد سال محافظت کند.