متأسفانه تعداد محدودی از کارگزاران بورس، خدمات متنوعی ارائه می کنند

مجید میرزاحیدری
خبرنگار
خط و نشان سازمان بورس و اوراق بهادار برای توسعه کارگزاران بورسی، از تأمین حداقل یکصد میلیارد تومان سرمایه گرفته تا ایجاد شعبه، نمایندگی، افتتاح تالار اختصاصی و خلاصه اتاق معاملات و ایستگاه معاملاتی.
سازمان بورس به تازگی به کارگزاران هشدار داده که تأمین حداقل سرمایه ثبت شده 100میلیارد تومانی، لازم‌الاجرا است در غیر این صورت، شرکت کارگزاری امکان پذیرش مشتری جدید، ایجاد شعبه، نمایندگی، دفتر پذیرش، تالار اختصاصی، اتاق معاملات و ایستگاه معاملاتی برخط را نخواهد داشت.
درصورت عدم تطابق پس از گذشت 6ماه از تاریخ پایان فرصت یادشده، مجوز تأسیس و فعالیت کارگزاری‌ها لغو خواهد شد. «منوچهر میرزایی» سرپرست مدیریت نظارت بر کارگزاران سازمان بورس و اوراق بهادار در گفت‌و‌گو با «ایران»، عنوان کرده که نامه اخیر سازمان بورس ناظر بر توسعه صنعت کارگزاری و انطباق بهتر آنها با شرایط روز بازار بوده و افزوده که درحال حاضر وضعیت کارگزاران قابل قبول است اما ایده‌آل نیست!
به نظر می‌رسد که سازمان بورس چندان هم از عملکرد و وضعیت کارگزاران راضی نیست که برای رسیدن به شرایط مطلوب، برای آنها مهلت زمانی تعیین کرده است.
هرچند که گفته می‌شود کارگزاران در مدت زمان تعیین شده نمی توانند به شرایط سازمان بورس برسند به همین منظور دنبال کسب مهلت بیشتر هستند. برای بررسی واکنش کارگزاران نسبت به خواسته‌های سازمان بورس، گفت‌و‌گویی با رحمان بابازاده، رئیس هیأت مدیره کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار انجام شده که ازنظر می‌گذرد:
چرا با وجود ابلاغ قبلی سازمان بورس، مجدداً این سازمان برای کارگزاران اطلاعیه صادر کرد؟
شرایط بازار سرمایه به طور کلی با شرایط چند وقت قبل، متفاوت شده، به همین خاطر نیاز است که خدمات بازار سرمایه متنوع‌تر و بهتر به مشتریان بازار ارائه شود.
بواسطه همین موضوع افزایش سرمایه شرکت‌های کارگزاری، این صنعت به این سمت سوق داده می‌شود که با تنوع بخشی به فعالیت‌ها، قابلیت پاسخگویی بهتر به نیاز مخاطبان را مهیا‌تر کرده و عمق خدمات کارگزاری هم افزایش یابد.
درحال حاضر، تعداد نسبتاً محدودی از کارگزاران خدمات متنوع را به مشتریان ارائه می‌دهند درحالی که ترجیح کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادارو نهادهای نظارتی این است که تا جای ممکن شرایط بهتر بشود و هرکدام از کارگزاران بورسی بتوانند بخشی از این اهداف را به‌عنوان برنامه به پیش ببرند.
در شرایط فعلی تعدادی از کارگزاران بورس بخصوص آنهایی که ضعیف‌تر هستند درخواست اختصاص زمان بیشتری را برای انطباق با استانداردهای سازمان بورس دارند. درواقع، ترجیح کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار این است که درخواست‌های توسعه‌ای سازمان بورس از کارگزاران با صبر بیشتری صورت پذیرد.
هرچند که از روند توسعه‌گریزی نیست چون جمعیت چند ده هزار نفری سرمایه‌گذاران بورس اکنون به چند ده میلیون فعال بورس رسیده که از رهگذر قوی‌تر شدن بازار، باید متناسب با بازار حرکت کرده و قوی‌تر شوند.
سال‌ها قبل مسئول رتبه‌بندی کارگزاران، سازمان بورس بود اما از سال 96 این اقدام به کانون کارگزاران واگذار شده، رتبه‌‌بندی‌ها اصولاً چه تأثیراتی داشته است؟
واقعیت این است که با رتبه‌‌بندی‌ها، اتفاقات خوبی رخ داد و منجر به توسعه فیزیکی و ابعاد صنعت کارگزاری شد، بازار سرمایه درگذشته بسیار نحیف بود اما در این سال‌ها با یک توسعه جدی مواجه شد، از جمله با آمدن سهام عدالت و همچنین تعداد شرکت‌های متنوع و نسبت فعالان بازار سرمایه بسیار زیاد شده است.
ازسال 96 هم که مسئولیت رتبه‌بندی کارگزاران به کانون کارگزاران واگذار شده شرایط کارگزاران علاقه‌مند هم بسرعت تغییر کرده و در حال حاضر هم به این سمت خواهیم رفت تا رتبه‌بندی مبانی متنوع تری داشته باشد.
به همین خاطر در دستورالعمل رتبه‌بندی با فضای تحول دیجیتال، حضور در آن جدی پنداشته شده و ساختار رتبه‌بندی یکی از عوامل رشد دهنده کارگزاران به شمار می‌رود.
در ارزیابی اولیه از کارگزاران بورس، درصد بالایی ازآنها رتبه الف راکسب نکردند اما در رتبه‌بندی آخر حدود 76 درصد از کارگزاران رتبه الف را کسب کردند که نشان می‌دهد استاندارد‌ها ظرف دو سال پیگیری به هدف خود رسیده‌اند.
کارگزاری‌ها برای اجرایی کردن خواسته‌های اخیر سازمان بورس چه تدابیری را در پیش گرفته‌اند؟
قرار شده که معیارها و مختصات مورد نظر سازمان بورس و اوراق بهادار توسط خود کانون کارگزاران طراحی شود و در حال حاضر این مختصات در کارگروه ریسک کانون درحال تدوین است.
درطراحی این استانداردها سعی شده تا از الگوهای جهانی هم استفاده شود، به عبارتی رتبه‌بندی به نحوی پیش خواهد رفت که از طرف نهادهای نظارتی و عموم مردم مقبولیت و تأیید مناسبی گرفته شود.
اکنون عده معدودی از کارگزاران بهای چندانی به توسعه فعالیت همه جانبه نداده‌اند که این مورد، باعث انتقاد نهاد نظارتی به آنها شده است.
در نامه اخیر سازمان بورس به کارگزاران، حداقل سرمایه نقدی 100میلیارد تومان در نظرگرفته شده، چه مقدار از کارگزاران توانایی اجرای آن را دارند؟
تعیین رقم مذکور برای حداقل سرمایه یک کارگزاری عدد زیادی نیست، اما تعدادی از کارگزاری‌ها دارایی‌هایی دارند که فروش آن زمان بر بوده و هم اکنون کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار نامه‌ای به سازمان بورس نوشته و درخواست کرده تا تنفس بیشتری به شرکت‌های کارگزاری داده شود، که امیدواریم با پاسخ مناسب سازمان بورس مواجه شویم. البته تا اکنون اکثر شرکت‌های کارگزاری، افزایش سرمایه مورد نیاز را انجام داده‌اند و تعداد کمی از کارگزاران با این مشکل مواجه هستند که امیدواریم مابقی شرکت‌ها هم تا پایان سال، سرمایه مورد نظر سازمان بورس را تأمین کنند. هرچند که اگر کارگزاران به توسعه مد نظر سازمان بورس نرسند به ضرر خود کارگزاران بوده و مشتریان کارگزاری توسعه نیافته را نمی‌پذیرند.
بر اساس تغییرو تحولاتی که همزمان و با ورود کارگزاران جدید درحال رخ دادن بوده و با تغییرات مالکیتی در برخی از کارگزاری‌ها، اکثریت این صنعت به این سمت سوق داده شده‌اند که جزو کارگزاران بنام و مدعی باشند، بنابراین خوب بودن یک اجبار شغلی برای آنها بوده و اگر کارگزاران نتوانند خود را با شرایط روز وفق دهند حتماً حذف خواهند شد.