توسعه صنایع دستی در دولت الکترونیک

زیست بوم/ با الکترونیکی شدن فرایند صدور مجوزهای صنایع‌دستی،‌ ۲۶۰ رشته از ۲۹۹ رشته صنایع‌دستی صرفاً با ثبت نام و اعلام در سامانه‌، مجوز فعالیت می گیرند. سال‌هاست که دریافت مجوز و عبور از هفت خان فرایندها و روندهای اداری، مسیری طاقت فرسا برای آغاز یک فعالیت تولیدی هنری آن هم در حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی است. هنرمندی که سال‌های عمر خود را برای آموزش یک رشته نزد استاد گذرانده برای راه‌اندازی یک واحد تولیدی کارگاهی یا فروشگاه آثار مجبور بود زمان زیادی را برای دریافت مجوز فعالیت صرف کند. گاهی هم این مسیر چنان خسته کننده می‌شود که متقاضی نه تنها از فعالیت بلکه از اینکه سال‌های عمر خود را برای آموختن هنر ایرانی گذرانده بود پشیمان می‌شود. در حقیقت شیوع کرونا با وجود تمام مشکلاتی که به بار آورده است، نکته مثبتی را برای هنرمندان خلق کرده است، چرا که در این دوران مراجع صدور مجوز، شتاب بیشتری برای تکمیل اجرای دولت الکترونیک گرفته و با دست کشیدن از روندهای اداری و سنتی و قدیمی، امور مردم را تسهیل کردند.
توسعه دولت الکترونیک در دولت سیزدهم
در حقیقت آنچه دولت سیزدهم در یک سال گذشته بر آن تأکید داشت توسعه دولت الکترونیک است. وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در این مدت با الکترونیکی کردن فرایند صدور مجوزهای صنایع‌دستی به منظور شتاب‌دهی و تسهیل امور جاری به عنوان یک اقدام راهبردی، ۲۶۰ رشته از ۲۹۹ رشته صنایع‌دستی را از دریافت مجوز فعالیت معاف کرد و هنرمندان این رشته‌ها صرفاً با ثبت‌نام و اعلام در سامانه‌ مربوطه، مجوز فعالیت خواهند داشت.
به گزارش ایرنا، مسئولان وزارت میراث‌فرهنگی در طول یک‌سال گذشته همواره اعلام کردند که هنرمندان و صنعتگران ۲۶۰ رشته هنر سنتی و صنایع‌دستی می‌توانند به عنوان مشاغل خانگی فعالیت کنند، واحد تولیدی و حتی فروشگاه آثار داشته باشند وهمین که در سامانه اعلام کنند، می‌توانند فعالیت خود را به عنوان یک واحد تولیدی صنایع‌دستی آغاز کنند.
 رونق صنایع دستی
این نوع رویکرد و اقدامات در زمینه توسعه‌ زیرساخت‌های اجرایی دولت الکترونیک و استفاده گسترده از سامانه‌های اطلاعاتی منجر به کسب رتبه‌های برتر دولت الکترونیک توسط وزارت میراث فرهنگی در ارزیابی سازمان اداری و استخدامی و سازمان فناوری اطلاعات شد. رونق فضای کسب‌وکار و اشتغال با ایجاد بازارهای دائمی، دوره‌ای و محلی صنایع دستی، تحریک تقاضا با طراحی کارت خرید اعتباری ۱۰ میلیون تومانی صنایع دستی ویژه‌ کارمندان دولت با حمایت صندوق کارآفرینی امید به مبلغ ۳۲۰ میلیارد تومان، تجهیز و راه‌اندازی کارگاه‌های هنرهای سنتی، ایجاد، حفظ و صیانت از مشاغل خانگی با ارائه تسهیلات به آنان و احیا و باززنده‌سازی 20 رشته فراموش شده هنرهای سنتی از قبیل: پلاس بافی، بخارایی دوزی و... از دیگر اقدامات دولت سیزدهم در بخش صنایع دستی است. البته دولت سیزدهم برای حمایت از فعالان صنایع‌دستی اعطای بسته‌های حمایتی را دستور کار قرار داد، زیرا حوزه صنایع‌دستی از خسارت‌های کرونا بی‌نصیب نبود، بسیاری از کارگاه‌ها و فروشگاه‌ها در سه سال گذشته تعطیل شد و بازارچه‌های فصلی و دائمی مانند هرسال برگزار نشدند. اگرچه در دوران کرونا فروش آنلاین محصولات کمی تسکین‌بخش بود، اما وزارت میراث‌فرهنگی در دولت سیزدهم از همان روزهای نخست یکی از اولویت‌های حمایتی خود را کمک به هنرمندان و صنعتگران این حوزه که جامعه‌ای ۲.۵ میلیون نفری را تشکیل می‌دهند،‌ قرار داد. در دوره جدید نیز با حضور عزت الله ضرغامی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری وصنایع دستی چهار محور حمایت و سامان‌دهی تولید، حفظ و ایجاد اشتغال، آموزش و ترویج، حفظ و صیانت صنایع‌دستی راهبرد وزارت میراث فرهنگی و مبنای کار مدیران این حوزه قرارگرفت که در همین چهارچوب در یک‌سال گذشته ۹میلیارد تومان تسهیلات بلاعوض و ۷۴ میلیارد تومان تسهیلات کم‌بهره به هنرمندان، صنعتگران و تولیدکنندگان صنایع دستی پرداخت شد.
هویت‌بخشی به اصالت هنر سنتی
از طرفی، یکی دیگر از دستاوردهای حوزه مدیریتی صنایع‌دستی، جلوگیری از حذف ماده ۱۴۲ قانون معافیت از بیمه و معافیت مالیات بر ارزش‌افزوده برای خانواده بزرگ صنایع‌دستی و همچنین تبدیل تعرفه برق و آب کارگاه‌های صنایع دستی از صنعتی به تجاری (۱۴۹۵ ریال) است. همچنین استفاده از بند الف تبصره ۱۸ هم دستاورد بزرگی برای حوزه صنایع‌دستی بود که وزارت میراث‌فرهنگی به‌عنوان اولین دستگاه از این تبصره برای حمایت از تولید و تحریک تقاضا استفاده کرد و در مجموع ۳۴۰میلیارد تومان به این حوزه اختصاص داده شد.
تدوین و ابلاغ سند ملی گوهرسنگ‌ها یکی از دستاوردهای نهضت تفویض اختیار در چهارچوب ثبت ملی شهرها و روستاهای صنایع‌دستی است، که گامی برای برندسازی و هویت‌بخشی به اصالت هنر سنتی در یک منطقه است، در طول یک سال گذشته ۱۵ شهر و روستا ثبت ملی شده و اکنون این فهرست به ۴۵ شهر و ۲۲ روستای ملی صنایع دستی رسیده است، این در حالی است که ۱۱ شهر و سه روستای ایران ثبت جهانی شده‌اند و پرونده سه شهر و روستای جدید صنایع دستی برای ثبت جهانی آماده است. این فرایند اکنون به یک مطالبه عمومی در سراسر کشور تبدیل شده است. اعطای نشان اصالت به صنایع‌دستی فاخر یکی از اقدامات مؤثر و ادواری در این حوزه است. در یک سال گذشته با اعطای ۵۲۵ مهر اصالت ملی، مجموع آثار دارای این نشان به ۳ هزار و ۵۲۲ اثر رسیده  است. از طرفی با دریافت ۳۸ مهر اصالت بین‌المللی در مجموع  ۸۴ اثر فاخر صنایع دستی ایران دارای این نشان معتبر شده‌اند.