اینترنت تراپی؛ حاصل نداشتن سواد رسانه‌ای

دکترحجت عرفانیان‌پور
 مدرس سواد رسانه

​​​​​​​ اینترنت و شبکه‌های اجتماعی برای کاربران این فضای هوشمند، آسانی‌ها و تسهیلات زیادی را فراهم کرده و نمی‌توان منکر موهبت‌های این شبکه جهانی مدرن شد؛ اما در کنار این موهبت‌ها اگر فرهنگ، آگاهی و آموزش کافی نداشته باشیم، بی گمان با چالش‌های خرد و کلان مواجه می‌‌شویم و ممکن است گاه به مخاطره نیز بیفتیم. یکی از بارزترین مصادیقی که در حال حاضر هم در جامعه پزشکان و روان درمانگران هم برای متخصصان سواد رسانه یک دغدغه به شمار می‌‌آید، مسأله خوددرمانی از طریق اینترنت است و از آن با عنوان اینترنت تراپی یا گوگل تراپی نام برده می‌‌شود. پیش از وجود اینترنت هم نوع مرسوم تر این پدیده وجود داشت که به نام‌هایی عامیانه چون فامیل درمانی خوانده می‌‌شد و غالباً نیز از سوی نزدیکانی چون مادر، خواهر، خاله ، دایی ، عمو ، مادربزرگ و... توصیه‌هایی بر مبنای تجربیات خود یا تجویزی که پزشک یا روان درمانگری در گذشته برای آنها کرده و سبب بهبود حال روح یا جسم‌شان شده بود، از سر مهربانی و البته مهری که همراه با ناآگاهی و سهل‌اندیشی بود، صورت می‌‌گرفت. امروزه همین اتفاق در فضای هوشمند شبکه جهانی اینترنت رخ می‌‌دهد. اینترنت تراپی،‌ پدیده‌ای است که می‌‌توان آن را در شمار مخاطرات و چالش‌های تکنولوژی و دنیای مدرن دانست؛ اما علت بروز این پدیده چیست؟ نخستین دلیل آن، نداشتن دسترسی سریع و آسان به جامعه درمانگران، مانند پزشکان، مشاوران و روان‌شناسان است. علت دیگر، هزینه‌های سرسام‌آور درمان و نداشتن پوشش بیمه‌ای مناسب و آخرین سبب نیز، تنبلی و تن آسانی است و اینکه ما این روزها برای حل تمامی مشکلاتمان به یک جست وجوی اینترنتی بسنده می‌‌کنیم؛ حال آنکه در بسیاری از مواقع این جست‌وجوها از منابع معتبر هم نیست؛ حتی گاهی ممکن است برخی از اطلاعات اینترنتی درست و نشانه‌های ذکر شده با حال و هوای ما همخوانی داشته باشد؛ اما به هیچ وجه بسنده نباشد و اینجاست که تخصص یک شخص معنا پیدا می‌‌کند. در واقع یک فرد متخصص آزمون و خطا نمی‌کند و با در نظر گرفتن شرح حال کامل و شرایط دقیق روحی یا جسمی، سن و جنسیت بیمار و با کنترل و بررسی همه جوانب و پس از سال‌ها تحصیل و مطالعه و تجربه، به تجویز یا دادن راهکار می‌‌پردازد. بنابراین اگر با یک سرچ ساده می‌‌شد به اطلاعات کامل و دقیق دست یافت و درمان کرد، تحمل سال‌ها دشواری و فشار و سختی برای افراد متخصص بی‌معنا بود. بی تردید این گونه درمان‌ها آسیب‌های خود را در پی خواهد داشت. یکی از این آسیب‌ها تشخیص نادرست بیماری‌های روحی یا جسمی است. آسیب دیگر که چنین افرادی بسیار با آن مواجه می‌‌شوند، ریسک‌های دارویی است که ممکن است بدن بیماران مختلف واکنش‌های متفاوتی نسبت به آن نشان دهد. روشن است که یک درمانگر براساس همه فاکتورها و شرایط بالینی بیمار، نسخه یا دارویی را برای زمان مشخصی تجویز می‌‌کند. یادمان باشد که فامیل درمانی و خود درمانی و نوع مدرن آن اینترنت تراپی، درست است مسیر ما را کوتاه می‌‌کند؛ یا دسترسی سریع و آسانی برای ما فراهم می‌‌کند؛ اما کاری کاملاً غیرتخصصی است و هزینه‌های ما را کاهش نمی دهد. اما راهکار چیست؟ ما می‌‌توانیم اطلاعات اینترنتی را مطالعه کنیم تا نسبت به موضوع کمی آگاه‌تر باشیم؛ اما بدیهی است که این اطلاعات هرچند از جانب یک فرد متخصص به اشتراک گذاشته شده باشد، اطلاعاتی عمومی است و کاربرد شخصی و تخصصی ندارد. برای دوری از پدیده اینترنت تراپی و تبعات آن ضرورت دارد که حمایت کامل و پوشش‌های بیمه‌ای مناسبی، هم برای درمانگران و هم برای بیماران فراهم شود تا مردم از این پدیده نوظهور آسیب کمتری ببینند.