قانون مجلس، صادرات محصولات کشاورزی آب‌بر را تشویق و سایر محصولات کشاورزی را جریمه کرد

عوارض صادرات هر کیلو هندوانه یک ریال!

از هر کیلو هندوانه که بین 200 تا 400 لیتر آب مصرف می‌‌کند، گمرک تنها یک ریال عوارض اخذ می‌‌کند ولی برای صادرات هرگونه ماهی تولید شده در آب شور 2 هزار و 55 ریال و برای هر کیلو میگوی تولید شده در آب شور 3 هزار و 705 ریال عوارض اخذ می‌‌شود

امین محمودی
خبرنگار

طی سالیان اخیر صادرات محصولات کشاورزی آب‌بر بشدت افزایش یافته، این در حالی است که به واسطه تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و وقوع خشکسالی در بسیاری از مناطق کشورمان کشت برخی از محصولات کشاورزی و افزایش تولید و خودکفایی آنها را به مخاطره انداخته است به همین دلیل کارشناسان و فعالان بخش کشاورزی معتقدند مسئولین امر باید هر چه سریع‌تر راهکارهایی برای این امر اتخاذ کنند.
همین امر سبب شد گمرک به تبع قانون مجلس شورای اسلامی به‌منظور جبران صادرات آب مجازی از کشور از طریق صادرات محصولات کشاورزی و غذایی در بودجه ۱۴۰۱، نیم درصد از ارزش پایه صادراتی این محصولات به‌عنوان عوارض صادرات آب مجازی اخذ و به خزانه کل کشور واریز کند.
این در حالی است که کارشناسان کشاورزی و بخش خصوصی مرتبط معتقدند عوارض نیم درصدی صادرات محصولات کشاورزی باید بر محصولات آب‌بری همچون هندوانه و خربزه و صیفی‌جات دیگر گرفته شود.
این در حالی است که محصولاتی همچون زعفران و گیاهان دارویی آب بسیار کمی را مصرف می‌کنند و برخی دیگر از محصولات بخش کشاورزی همچون میگو و ماهیان دیگر در آب شور پرورش می‌‌یابند بنابراین نباید از آنها هیچ عوارضی اخذ شود. به طوری که برای هر کیلو هندوانه که بین 200 تا 400 لیتر آب مصرف می‌‌کند، گمرک تنها یک ریال عوارض اخذ می‌‌کند ولی برای صادرات هرگونه ماهی تولید شده در آب شور 2 هزار و 55 ریال و برای هر کیلو میگوی تولید شده در آب شور 3 هزار و 705 ریال عوارض اخذ می‌‌شود، برای زعفران و پسته که نیاز به آب بسیار کمی دارند نیز عوارض سنگینی وضع شده که صادرات این محصولات را کاهش داده و زمینه قاچاق آنها را فراهم کرده است.
این امر در کنار افزایش لجام‌گسیخته قیمت کالاهای اساسی وارداتی به دلیل جنگ اوکراین سبب شده تراز تجاری محصولات کشاورزی ایران به لحاظ ارزشی منفی شود.
رکوردشکنی صادرات هندوانه در اوج کم آبی
در سال گذشته بیش از ۹۰۲ هزار تن هندوانه از کشورمان به کشورهای مختلف صادر شده که این میزان بالاترین رقم صادرات هندوانه در ۱۳ سال اخیر است. این در حالی است که براساس آمارهای بلندمدت اقلیمی، سال ۱۴۰۰ یکی از کم‌بارش‌ترین سال‌های قرن ۱۴ هجری شمسی بوده است. با این حال نباید از ذکر این نکته غافل شد که 95 درصد این محصول از آب تشکیل شده و برای تولید آن 60 تا 120 لیتر آب در هفته نیاز است.
برای تولید یک کیلوگرم هندوانه بسته به شرایط اقلیمی، بافت خاک و ارقام مورد استفاده ۲۰۰ تا 400 لیتر آب مورد نیاز است. به همین ترتیب برای تولید یک هندوانه ۱۰ کیلویی ۴هزار لیتر آب مصرف می‌شود.
همین امر باعث شده کشورهای مختلف از جمله کشور ترکیه که در همسایگی ایران قرار داشته و وضعیت منابع آبی و بارشی آن به مراتب بهتر از ایران است به جای افزایش تولید هندوانه به فکر واردات این محصول بیفتد. در برخی از کشورها کشت محصولات آب‌بر طبق قانون، «جرم» تلقی می‌‌شود و مجازات زندان و جریمه نقدی سنگین در پی دارد.
صادرات یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن محصول آب‌بر در سال جاری
سیدروح الله لطیفی، سخنگوی گمرک اعلام کرد در ۵ ماه گذشته، ۲ میلیون و ۹۷۰ هزار و ۳۳۰ تن انواع محصولات زراعی، دامی و شیلات به خارج از کشور صادر شده که بیش از نیمی از آنها، محصولات جالیزی بوده است.
سخنگوی گمرک با بیان اینکه این حجم از صادرات محصولات کشاورزی حدود یک میلیارد و ۶۷۴ میلیون و ۳۹۶ هزار دلار درآمد ارزی داشته است، افزود: بیش از یک میلیون و ۵۲۲ هزار تن از این محصولات، شامل هندوانه، خربزه، سیب زمینی، پیاز، گوجه فرنگی و کاهو بوده‌ است.
سخنگوی گمرک گفت: از ابتدای امسال تا پایان مرداد، حدود ۶۸ هزار و ۲۳۴ تن سیب زمینی، ۱۷۳ هزار تن گوجه فرنگی بوته‌ای، حدود ۱۱۲ هزار تن گوجه فرنگی گلخانه‌ای، ۹۸ هزار و ۸۰۰ تن پیاز، ۴۰ هزار و ۸۶۲ تن کاهو، ۶۹۱ هزار و ۲۹۵ تن هندوانه، ۱۴۳ هزار و ۸۳۶ تن سیب و ۱۸۹ هزار تن خربزه صادر شده است.
مجلس عوارض نیم درصدی صادرات را بردارد
محسن احتشام، رئیس شورای ملی زعفران در گفت‌و‌گو با «ایران» در این خصوص گفت: سال گذشته مجلس شورای اسلامی عوارض نیم درصدی را بر صادرات محصولات آب‌بر درنظر گرفت ولی با این حال نمی‌توان زعفران و گیاهان دارویی را همانند هندوانه و صیفی‌جات دانست چون این محصولات عمدتاً در مناطق خشک و کویری پرورش داده می‌شود.
وی افزود: در این مناطق نمی‌توان محصولات کشاورزی دیگری کاشت به همین دلیل برای گذران زندگی، مردم این مناطق رو به کشت زعفران آورده‌اند با این حال اگر این نیم درصد صرف برند سازی، بازاریابی، توسعه مصرف داخلی و خارجی و افزایش صادرات این محصول به دیگر کشورها می‌شد می‌توان آن را منطقی جلوه داد ولی در وضعیت فعلی امری بشدت مذموم است.
رئیس شورای ملی زعفران خاطرنشان کرد: طی یک سال اخیر صادرات زعفران بشدت کاسته شده است که یکی از مهم‌ترین دلایل این امر را می‌توان به اخذ عوارض نیم‌ درصدی از صادرکنندگان نسبت داد بنابراین باید هر چه سریع‌تر مجلس این قانون را حذف کند.
افزایش قاچاق؛ ماحصل عوارض نیم درصدی صادرات زعفران
در همین خصوص میری با اشاره به کاهشی شدن روند صادرات زعفران، گفت: صادرات زعفران از دی سال گذشته تا امروز روند کاهشی به خود گرفته است. صادرات زعفران در دیماه سال گذشته حدود 58 درصد، بهمن 33 درصد، اسفند 38 درصد، فروردین 59.5 درصد و اردیبهشت 19 درصد کاهش پیدا کرد. به نظر من دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌ها در کاهش روند صادرات دخیل هستند.
 این فعال اقتصادی عوارض صادرات آب مجازی زعفران را نیم درصد دانست و افزود: زعفران جزو محصولات کم آب بر کشاورزی محسوب می‌شود.
وی ادامه داد: رقم بالای صادرات زعفران از مجاری قانونی فضا را برای قاچاق این محصول فراهم کرده است. قاچاقچیان زعفران بدون اینکه هزینه‌ای را به دولت پرداخت کنند زعفران را صادر می‌کنند و در بازارهای جهانی 15 تا 20 درصد زیر قیمت صادرکنندگانی که سال‌ها تلاش کردند تا این بازار را تصاحب کنند می‌فروشند؛ در نتیجه صادرات رسمی زعفران در کشور کاهش پیدا می‌کند.
میری با بیان اینکه زعفران کیلویی 700 تا 1300 دلار صادر می‌شود، افزود: تعهد پایه صادرات یک کیلو زعفران نگین 1600 دلار است و قاچاقچیان زعفران در هر یک کیلو زعفران 10 میلیون تومان جلوتر از صادرکنندگان رسمی هستند. اگر این روند ادامه داشته باشد اکثر واحدهایی که شناسنامه‌دار هستند جنس را به صورت قاچاق خارج می‌کنند که در عمل چنین روندی آغاز شده است و یا در نهایت بنگاه خود را تعطیل می‌کنند.
عوارض هر کیلو هندوانه یک ریال؛ هر کیلو میگو 3 هزار و 700 ریال!
علی اکبر خدایی، دبیرکل اتحادیه تولید و تجارت آبزیان در گفت‌وگو با «ایران» اظهار کرد: همه هدف قانونگذار برای وضع این قانون این بوده است که از محصولات آب‌بر عوارض دریافت کند تا صادرات این محصولات کاسته شده تا کشاورزان به کشت کالاها و محصولات کشاورزی اساسی‌تر بپردازند اما متأسفانه نقض غرض شده و با اجرای این قانون نه تنها عوارض متناسب و بازدارنده در رابطه با محصولات آب‌بر اخذ نمی‌گردد بلکه بالعکس، قانون مورد اشاره در عمل موجب شده که از محصولات غیر آب‌بر و از جمله آبزیان و خصوصاً ماهیان دریایی و میگو عوارض بیشتری اخذ گردد!
خدایی تصریح کرد: به ازای  صادرات یک کیلو هندوانه که 300 تا 500 لیتر آب شیرین مصرف می‌‌کند تنها یک ریال عوارض گرفته می‌‌شود ولی برای صادرات هر کیلو میگو و ماهیانی که در آب شور پرورش می‌‌یابند و مصرف آب شیرین ندارند به ترتیب  2055 و 3705 ریال عوارض دریافت می‌‌گردد که این دقیقاً همان نقض غرضی است که اشاره شد.
با مجلس رایزنی می‌‌کنیم
چندی پیش سید جواد ساداتی‌نژاد، وزیر جهاد کشاورزی نیز در این باره در گفت‌وگو با «ایران» اظهار کرد: در جلسه دیپلماسی غذایی بحث عوارض نیم درصدی آب مجازی توسط مجلس مورد بحث قرار گرفت، به همین دلیل قرار است با مجلس شورای اسلامی درخصوص این قانون و اصلاح آن تا دو هفته دیگر مذاکراتی صورت گیرد.
وی افزود: دلیل اصلی وضع این قانون این است که صادرات محصولات آب‌بر مورد حمایت قرار نگیرند، به طوری که ایران کشوری کم آب است و نباید اجازه صادرات محصولات آب‌بر و توسعه آنها داده شود.
وزیر جهاد کشاورزی در ادامه تصریح کرد: اگر این عوارض نیم درصدی صادرات همه محصولات کشاورزی باقی بماند طبیعتاً به توسعه کشت دیم و محصولات کم آب‌بر که هدف جهاد کشاورزی است، تبدیل خواهد شد.
ساداتی نژاد خاطرنشان کرد: بنابراین براساس لیست کالاهای پر آب‌بر همچون هندوانه و برخی دیگر از محصولات جالیزی که به مجلس شورای اسلامی داده خواهد شد باید عوارض نیم درصدی صادرات از آنها گرفته شود.
ارجاع موضوع دریافت نیم‌درصد عوارض گمرکی به سران قوا
محمد مهدی برومندی، معاون وزیر جهاد کشاورزی در پاسخ به سؤال خبرنگار «ایران» درخصوص گلایه صادرکنندگان محصولات کشاورزی از عوارض نیم درصدی محصولات غیرآب بر گفت: این عوارض نیم‌ درصدی با مصوبه مجلس انجام شده و می‌بایست برای 7 محصول پرآب‌بر کشاورزی استفاده می‌شد اما با این حال این مصوبه شامل همه محصولات کشاورزی از جمله محصولات کم آب‌بر نیز شده است به همین دلیل در این زمینه با گمرک مذاکراتی کردیم، اما آنها خود را موظف به اجرای مصوبه می‌دانند. وی ادامه داد: قرار است در این زمینه مذاکره کنیم و اگر به نتیجه رسیدیم، حتی موضوع را در سران قوا مطرح کنیم، چرا که به‌دنبال تسهیل صادرات محصولات کشاورزی هستیم.
در همین خصوص محمد قربانی پیش از این در گفت‌وگو با «ایران» اظهار کرد: در آینده‌ای نزدیک کشت هندوانه محدود می‌‌شود و کشت در زمین‌های مازاد به سمت نهاده‌های دام و طیور هدایت می‌‌شود، از طرف دیگر با توجه به تأکید مقام معظم رهبری قرار است عوارض صادراتی هندوانه افزایش یابد تا صادرات این محصول بشدت کاهش پیدا کند.

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/7999/1/626153/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها