گزارش «ایران» از عملکرد کرسی‌های آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و نمود آن در جامعه اکنون

کرسی های آزاداندیشی؛ از حرف تا عمل


اکرم رضایی ثانی
خبرنگار

هدف از راه‌اندازی کرسی‌های آزاداندیشی از ابتدا پرداختن به موضوع مهم مناظره، نقد، نظریه‌پردازی و آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی بوده است.
رهبری در دیدار با جمعی از نخبگان علمی کشور در تاریخ ششم آبان سال 88 در خصوص ضرورت راه‌اندازی کرسی‌های مناظره، نقد، نظریه‌پردازی و آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و همچنین با استناد به ماده ۲ نظام‌نامه هیأت حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره مصوب جلسات ۵۳2،۵۳1 و ۵۳۳ مورخ ۹/۱۰/۸۲، ۳۰/۱۰/۸۲ و ۱۷/۱۱/۸۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر ترویج آزاداندیشی در حوزه علوم انسانی و معارف دینی، «کرسی‌های آزاداندیشی دانشگاهی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی» تأکید کردند. تعریفی که از کرسی آزاداندیشی وجود دارد این است که دانشجویان طی نشست‌هایی به صورت آزاد، نظام‌مند، منطقی و عالمانه به اظهارنظر، تبادل آرا و گفت‌و‌گو در موضوعی خاص با ملاحظه اهدافی از جمله (نهادینه‌سازی آزادی بیان و تضارب آرا با رعایت اخلاق و منطق گفت‌وگو، ایجاد فرصت قانونی و عادلانه برای عرضه آزادانه آرا، دیدگاه‌ها و سؤالات پیرامون موضوعات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه، تقویت روحیه حقیقت‌جویی، آزادگی و قانون‌گرایی، ساماندهی مباحثات و گفت‌و‌گوها با صبغه علمی، ایجاد فضای مناسب برای طرح و بیان اندیشه‌های نو، تفکر خلاق و فرهنگ نوآور) که در ماده ۲ آیین‌نامه به آن اشاره شده است.
در حال حاضر گفتمان منطقی یکی از اقدامات مهمی است که جامعه فعلی برای حل مشکلات به آن نیاز دارد. دانشگاه‌ها به عنوان نهادی که همیشه از جامعه جلوتر بوده‌اند، اگر اجازه برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی به شکلی که شایسته است را داشتند اکنون پذیرش نظرات مختلف، مخالف و گوناگون جامعه ما را به مرحله بالاتری سوق داده بود. در این زمینه مهرداد ویس‌کرمی عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی و استاد دانشگاه در گفت‌و‌گویی که با «ایران» داشت این را مطرح کرد که کرسی‌های آزاداندیشی مانند سابق فعال نبوده و باید برای احیای آنها تلاش کرد. این کرسی‌ها چند سالی فعال بودند و برگزار شدند اما به نظر آیین‌نامه‌ای که برای این کار نوشته شد آیین‌نامه خوبی نبود از این رو خود به خود پس از مدتی فروکش کرد و مخاطب خود را از دست داد. لازم است کرسی‌های آزاداندیشی در دانشگاه‌ها به معنی واقعی کلمه احیا شوند. دانشگاه‌ها در این میان نقش بسیار حساسی دارند از این رو پذیرفته شده نیست که دانشگاه‌های ما در قبال مسئولیت‌های اجتماعی که بر عهده دارند شانه خالی کنند. حضور دانشگاه‌ها در جامعه نباید به صورت انفعالی و سلبی باشد بلکه باید حتماً به صورت فعال و سازنده اقدام کنند. این دانشگاه‌ها، اساتید و دانشجویان ما هستند که باید مانند سال‌های گذشته مخصوصاً اوایل انقلاب پیشتاز باشند.
اطلاق امتیاز به کرسی‌های آزاداندیشی
سید جلال موسوی مدیرکل دفتر تدوین اسناد ستاد علم و فناوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفت‌و‌گو با «ایران» درباره اهمیت کرسی‌های آزاداندیشی و پررنگ شدن فعالیت‌ها در دانشگاه و سپس نمود آن در جامعه بیان می‎کند: ما با اصل این موضوع که باید بحث کرسی‌های آزاداندیشی پر رنگ‌تر شود موافقیم اما در آن‌جایگاهی که باید باشد نیست. واقعیت این است که ما می‌خواهیم در مرزهای دانش حرکت داشته باشیم اما این وضعیت موجود با مرزهای دانش فاصله دارد و یکی از ابزارهای موجودی که اکنون می‌توان برای گفتمان از آن استفاده کرد همین کرسی‌های آزاداندیشی و نظریه پردازی است که البته این دو با هم تفاوت دارند. ولی به طور کلی نیاز است که زیرساخت‌هایی برای آن در نظر گرفته شود.
وی در ادامه عنوان کرد: به عنوان مثال اگر می‌بینیم که ما در حوزه مقالات علمی وضعیت خوبی داریم به این دلیل است که امتیازهای خوبی در این زمینه کسب کرده‌ایم ولی برای کرسی‌های آزاداندیشی چه امتیازی داریم که بخواهیم به آن بپردازیم؟ موسوی خاطرنشان کرد: در خیلی از دانشگاه‌های دنیا اساتید و اعضای هیأت علمی هستند که مقام استاد تمامی یا مقام پرفسوری دارند اما نه به‌خاطر مقاله، به خاطر تولید علمی که در راستای کرسی‌های نظریه پردازی انجام داده‌اند. البته عنوان دیگری از کرسی آزاداندیشی که در کشور ما وجود دارد در دانشگاه‌های آنها مطرح است. ما در این زمینه کمی ‌گرا هستیم، بنابراین باید مکانیسم‌های قانونی و ساختاری را ببینیم و اجرا کنیم.
مدیرکل دفتر تدوین اسناد ستاد علم و فناوری در پاسخ به این سؤال که برخی دارند به تعطیلی دانشگاه‌ها به عنوان یک اعتراض نگاه می‌کنند، آیا تعطیلی دانشگاه‌ها به عنوان فضای گفتمان‌سازی به سود جامعه است، گفت: من هم‌اکنون از کلاس درس دانشگاه‌های تهران بیرون آمدم و به نظرم اهمیت کلاس درس بسیار بالاست. من معتقدم محیط دانشگاه محیط فرهیختگان بوده و ما در دانشگاه مکانیسم‌های گفت‌و‌گویی داریم که از جامعه جلوتر هستند در عین حال کرسی‌های آزاداندیشی ظرفیتی دارند که از آن استفاده نشده است. وی در ادامه تأکید کرد: با تعطیل کردن کلاس‌های درس دانشجو، جامعه دانشگاهی و به طور کلی جامعه متضرر می‌شود و این کار به نفع هیچ کس نیست.
موسوی در پاسخ به این سؤال که آیا کرسی‌های آزاداندیشی به آن رسالتی که به آنها محول شده عمل کرده‌اند یا خیر؟گفت: باید به کرسی‌های آزاداندیشی بهای بیشتری داده شود، دانشجویان و اساتید در این کرسی‌ها بیایند و نظراتشان را بیان کنند؛ اگر این اتفاق می‌افتاد اینها یک جا جمع نمی‌شد و امکان راهبری آن وجود داشت،همچنین امکان استفاده از نظرهای مختلف هم وجود دارد.

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8021/22/628987/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها