پویایی جشنواره به حضور جوانان و زنان بستگی دارد

نداسیجانی - کمتر از 5 ماه به آغاز سی و هشتمین جشنواره موسیقی فجر باقی مانده، (بهمن ماه 1401) اما تا به اکنون دبیر این دوره از جشنواره انتخاب و معرفی نشده است. این در حالی است که دبیران بخش فیلم فجر و تئاتر فجر این دوره از جشنواره‌ها، از مدت‌ها قبل انتخاب و معرفی شده‌ و تقریباً فعالیت‌های خود را آغاز کرده‌اند. نکته دیگر اینکه بخشی از جدول جشنواره موسیقی فجر، به موسیقی بین‌الملل اختصاص دارد و طبق روال دوره‌ها و سال‌های قبل، انتخاب و دعوت از گروه‌های خارجی این بخش، ماه‌ها قبل از شروع جشنواره صورت می‌گیرد. با این تفاصیل، این طور به نظر می‌آید که در حال حاضر برگزارکنندگان، جز اعلام اعضای شورای سیاستگذاری سی و هشتمین جشنواره موسیقی فجر، خبر دیگری درخصوص این جشنواره اعلام نکرده‌اند. اعضای این شورا هم هفته آخر فصل تابستان (23 شهریورماه) از سوی محمود سالاری معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس شورای سیاستگذاری سی‌ و هشتمین جشنواره موسیقی فجر، اعلام گردید و طبق احکامی نادر مشایخی، سید محمد میرزمانی، بهزاد عبدی، حمیدرضا اردلان، محمدعلی مرآتی و محمد اللهیاری فومنی (مدیرکل دفتر موسیقی) به‌عنوان اعضای شورای سیاستگذاری این دوره از جشنواره موسیقی فجر منصوب شدند. دو سال پیش (مرداد 1399) در آیین‌نامه‌ جشنواره موسیقی فجر تغییراتی ایجاد شد و بر این اساس، طبق آیین‌نامه، شورای سیاستگذاری، بررسی و تصویب راهبردها، تعیین رویکرد‌های کلان، تصویب کلیات فراخوان، انتخاب دبیر جشنواره و... را برعهده دارد.
تفکرات و اندیشه های جوانان را باور کنیم
نادر مشایخی از اعضای شورای سیاستگذاری سی و هشتمین جشنواره موسیقی فجر در گفت‌و‌گو با «ایران» درباره حضور و فعالیتش در این جشنواره اظهار کرد: «با گذشت بیش از سه دهه از برگزاری جشنواره موسیقی فجر، تنها یک دوره در این جشنواره شرکت و اجرای برنامه داشته‌ام، آن هم دوره سی و پنجم بود (سال 98) که با برعهده داشتن رهبری ارکستر فرهنگ و هنر، به روی صحنه رفتم.»
او ارزیابی‌اش از این جشنواره را اینگونه بیان کرد: «سال‌ها از برگزاری جشنواره موسیقی فجر می‌گذرد، اما از دیدگاه من این جشنواره تا به امروز نه تنها پیشرفت چندانی نداشته، بلکه پسرفت و تنزل هم داشته است چرا که، آن‌طور که باید از حضور جوانان در این جشنواره بزرگ بهره گرفته نشده است. شاید هم یکی از دلایل این امر، دیدگاه سنتی برگزارکنندگان جشنواره موسیقی فجر باشد. اما باید بستری فراهم آید تا نسل جوان و نوجوان در این جشنواره شرکت و اجرا داشته باشند و از ایده‌ها و تفکرات آنها استفاده گردد و به باور من حتی لازم است تا حدودی تفکرات هنری خود را با آنها وفق بدهیم به این سبب که نسل آینده اداره کننده عرصه هنر و موسیقی کشور هستند و فرهنگ و هنر سرزمین‌مان باید به نسل بعد هم منتقل شود.»
این آهنگساز افزود: « سال‌ها به آموزش موسیقی مشغول بوده وهمچنان ادامه می‌دهم و تدریس می‌کنم اما با وجود این باید بگویم در تمامی این سال‌ها از نسل جوان درس‌های بسیاری آموخته‌ام وهمچنان می‌آموزم و به عقیده من باید تفکرات و اندیشه‌های جوانان را باور کرد و آنها را پرورش داد. نسل امروز ارائه‌کننده ایده‌های زیبا و اثرگذاری هستند که باید به آنها پرداخته شود. بنابراین پیشنهاد من به برگزارکنندگان جشنواره موسیقی فجر این است که این جشنواره را به سمت جوان‌گرایی سوق بدهند و همان‌طور که قبل‌تر اشاره کردم و بارها و بارها طی این سال‌ها به آن تأکید داشته‌ام، از حضور نسل جوان باید بهره فراوان برد. دیگر دوره من و امثال من گذشته و بیان کردن زیباشناسی با زبان موسیقی از سوی ما شاید دیگر چندان جذابیتی نداشته باشد به این دلیل که امروز جوانان تعیین کننده شده‌اند.»
با گذشت 37 سال از برگزاری جشنواره موسیقی فجر، برخی انتقادات به این جشنواره، در خصوص عدم حضور پیشکسوتان موسیقی و کناره‌گیری آنها از جشنواره موسیقی فجر بوده است. نادر مشایخی در این باره اظهار کرد: «به‌عقیده من، پیشکسوتان موسیقی کشورمان می‌بایست حامی این جشنواره و در کنار جوانان باشند و بی‌تردید حضور و اجرای‌شان در جشنواره موسیقی فجر بیانگر حمایت آنها از جوانان است چرا که هدف‌شان آموزش وهدایت نسل جوان بوده و است و بهتر آن است که پیشکسوتان و برگزارکنندگان جشنواره موسیقی فجر به جوانان اعتماد کنند. بار دیگر تأکید می‌کنم سطح موسیقی کشورمان نسبت به موسیقی‌ای که امروز در دنیا به گوش می‌رسد، بسیار بسیار پایین‌تر است به این دلیل که به افکار تازه بها داده نمی‌شود.»
ضرورت حضور و اجرای بانوان در جشنواره
نادر مشایخی به تدریس و آموزش هنر بینارشته‌ای اشاره کرد و افزود: «موسیقی در دنیا ابعاد وسیع‌تری پیدا کرده اما متأسفانه در شیوه‌های آموزشی ما تغییرات محسوسی ایجاد نشده است. ۷۰ سال است که به تعداد محدود و معدودی از کتاب‌های آموزشی اکتفا کرده‌ایم و آنها را به هنرجویان آموزش می‌دهیم، در حالی که افکار و اندیشه امروز هنرجویان بسیار تغییر کرده و در دنیای امروز باید همه هنر‌ها را در برگرفت و از آنها بهره برد. اما آیا طی این سال‌ها به هنر بینارشته‌ای توجهی شده است؟ آیا تا به امروز در جشنواره موسیقی فجر که معتبرترین جشنواره موسیقی ایران است، هنر بینا رشته‌ای مورد استفاده قرار گرفته!؟ هنر بینارشته‌ای به معنای تأثیرگذاری یک هنر روی هنر دیگراست. به‌ طور مثال اثرگذاری هنر موسیقی روی هنرهای تجسمی مانند نقاشی و طراحی و... این پیش زمینه و این هنر از ابتدا در کشور ما بوده و هست اما متأسفانه آن را نادیده گرفتیم و بستری هم برای ارائه هنر این جوانان فراهم نشد به همین دلیل یا به موسیقی پاپ گرایش پیدا می‌کنند یا هنر بینارشته‌ای را در خلوت خود و درحضور معدود افرادی به اجرا در می‌آورند درحالی که همان‌طور که اشاره کردم زمینه این هنر در کشور ما وجود دارد و باید در جشنواره‌هایی همچون موسیقی فجر اجرا شود.»
این رهبر ارکستر به‌عنوان یکی از اعضای شورای سیاستگذاری سی و هشتمین جشنواره موسیقی فجر پیشنهاد دارد، هنر بینارشته‌ای به جدول جشنواره افزود شود و در ادامه گفت: « پیشنهاد و تأکیدم، ابتدا حضور و اجرای جوانان در جشنواره موسیقی فجر است. به این دلیل که جوانان تعیین کننده آینده فرهنگ و هنر کشورمان هستند و به‌عنوان عضو این شورا پیشنهاد دیگرم این است که هنر بینارشته‌ای به جدول جشنواره گنجانده شود و البته در کنار این موضوعات، مسأله دیگر حضور پررنگ بانوان در جشنواره موسیقی فجر است و اجرای بانوان در این جشنواره ضرورت دارد. نباید هنر بانوان را که بخشی از تاریخ و فرهنگ و هنر کشورمان را رقم می‌زنند، نادیده گرفت. در کشور ما بانوان آهنگساز درجه یک بوده و هستند و می‌بایست هنر آنها دیده شود.»
دقت نظر بیشتر در انتخاب بخش موسیقی بین‌الملل جشنواره
نادر مشایخی در خصوص بخش بین‌الملل جشنواره موسیقی فجر هم  بیان کرد: «درخصوص بخش بین‌الملل این جشنواره باید دقت نظر بیشتری صورت بگیرد و به عقیده من می‌بایست فردی آگاه و باتجربه و اشراف به این بخش، عهده‌دار این مسئولیت باشد.
ما نباید تنها از گروه‌های موسیقی‌ای دعوت به عمل آوریم که شهرت جهانی دارند یا حضور گروه‌هایی که دستمزدهای کمتر دریافت می‌کنند بلکه باید از گروه‌هایی برای شرکت در این جشنواره دعوت شود که حرف تازه‌ای برای گفتن داشته باشند و حضورشان در جشنواره تأثیرگذار باشد و به پیشنهاد من بهتر است از موزیسین‌هایی دعوت گردد که در موسیقی تعیین کننده هستند. افرادی که در موسیقی دنیا تأثیر گذارند و می‌توانند به احیای سبک موسیقی کلاسیک غربی کمک بیشتری داشته باشند. به این دلیل که آموزش موسیقی در کشور ما سطح بسیار پایینی دارد. خود من به‌عنوان یک مدرس موسیقی، باید آموزش را به گونه‌ای به جوانان منتقل کنم که برای آنها قابل درک و دریافت باشد و با وجود پیشرفت موسیقی در دنیا، نباید روش آموزشی‌مان، تنها شیوه گذشتگان باشد به این دلیل که تفکر و اندیشه جوانان امروز تغییر کرده و باید متد‌های تازه و پیشرو به آنها آموزش داده شود اما متأسفانه بسیاری از دوستان از این موضوع بی‌اطلاع هستند و شاید هم ترجیح می‌دهند به همان روش قدیمی کار خود را ادامه بدهند.»
این آهنگساز و رهبر ارکستر سال گذشته مدرسه‌ موسیقی دایر کرد؛ مدرسه‌ای که در نظر دارد، صرف‌نظر از کپی متدهای غربی در آموزش موسیقی، با توجه به مختصات فرهنگی ایران، نحوه‌ جدیدی از تعلیمِ موسیقی را که تمرکزش بر «چگونه آموختن» است در دستور کار قرار دهد. او در این‌باره گفت: «من در این مدرسه، متد‌های جدید آموزشی را تدریس می‌کنم که برای هنرجویان بویژه نسل جوان قابل درک و دریافت باشد. ما نمی‌توانیم تنها به آموزش کتاب‌هایی اکتفا کنیم که سال قبل نوشته و ترجمه شده است. از دیدگاه من آموزش موسیقی یک رشته عملی است تا تئوری. بنابراین نباید آموزش موسیقی را در چهارچوب دانشگاه‌ها خلاصه کرد و این اشتباه بزرگی است بلکه باید دروس عملی بیشتر تقویت شود و اینگونه آموزش داد. جالب است بدانید بسیاری از فارغ‌التحصیلان دانشکده‌های موسیقی، بعد از اتمام ترم‌های رشته تحصیلی خود و برای ورود به بازار کار از ابتدا آموزش عملی موسیقی را فرا می‌گیرند به این دلیل که پرتعداد بودن واحد‌های درسی فرصت کمتری برای آموختن آموزش‌های عملی گذاشته است. من در مدرسه موسیقی که از رده سنی 16 سال به بالا است، آهنگسازی و رهبری ارکستر آموزش می‌دهم و باید بگویم استعدادهای بسیار خوبی در بین جوانان وجود دارد اما متأسفانه پشتکار آنها کم است. اما از همین استعداد‌های کم نظیر حمایت‌های لازم را خواهیم داشت و براین اساس هنرجویان مدرسه موسیقی می‌توانند بعد از گذراندن دوره‌های تحصیلی، نتیجه کارهای خود را عرضه کنند و در معرض شنیداری قرار بدهند.»
پرهیز از سلیقه های شخصی
عضو شورای سیاستگذاری سی و هشتمین جشنواره موسیقی فجر درادامه صحبت‌هایش به جایزه باربد اشاره کرد و افزود: «مخالف رقابت در موسیقی هستم و به نظرمن جشنواره موسیقی فجر باید به گونه‌ای برگزار شود که همه هنرمندان فرصت شرکت و اجرا در این جشنواره را داشته باشند بویژه افرادی که امکانات کمتری برای ارائه هنر خود دارند. به عقیده من باید در خصوص موازین جایزه باربد بیشتر اندیشیده شود و اگر به این مسأله توجه شود شاهد اتفاقات خوبی خواهیم بود. جشنواره موسیقی فجر مهم‌ترین و بزرگترین جشنواره موسیقی ایران است و باید به موضوعات روز دنیا بپردازد. باید موسیقی‌هایی به این جشنواره وارد شود که در رسانه‌هایی چون رادیو و تلویزیون به گوش نمی‌رسد اما در دنیا مورد توجه بوده و هست.»
نادر مشایخی در خصوص انتخاب دبیر جشنواره نیز بیان داشت: «اولویت نخست دبیر جشنواره باید موسیقی روز باشد. بدین معنا که چه موسیقی امروز مهم بوده و شنیدن آن ضرورت دارد! و برای تغییر عادت شنیداری مردم و مخاطبان چه نوع موسیقی باید رواج یابد تا انگیزه بیشتری نسبت به شنیدن آنها فراهم شود! حتی چگونه شنیده شدن موسیقی گذشتگان را هم باید به مردم شناساند. نباید به‌عنوان دبیر جشنواره تنها به سلیقه خود اکتفا کرد بلکه باید آگاه نسبت به موسیقی روز بود.»
او در ادامه افزود:« در اروپا مدیر اصلی یک جشنواره هنری و موسیقی، موزیسین است.اما در کنار آن همان‌طور که اشاره کردم نیاز به تفکرات تازه و نو است یعنی نیاز به حضور جوانان است و چه بهتر که دبیر یک جشنواره مانند موسیقی فجر از بین همین موزیسین‌های جوان انتخاب شود و به اجرای جوانان زیر 25 سال در جشنواره موسیقی فجر پافشاری و اصرار دارم.»