شکستن توهماتی که به آنها چسبیده‌ایم


آزاده سهرابی
روانشناس

​​​​​​​زن تمام زندگی‌اش، تفریحاتش و ارتباطاتش را سال‌ها صرف این کرده بود تا تنها پسرش در رشته پزشکی قبول شود. حالا بعد از سه سال تلاش پسر در نهایت او پذیرفته بود که پسرش در رشته دیگری به تحصیل ادامه دهد. او دچار افسردگی و پوچی بود. اینکه سال‌های زیادی را چه مادی و چه معنوی هزینه کرده بود تا آینده پسرش تضمین شود. حالا همه آنها را بر باد رفته می‌دید و تحمل پذیرش این شکست را نداشت. می‌گفت پسرشان خوب درس نخوانده، دچار حواس‌پرتی‌های خاص دوره نوجوانی و جوانی شده، شاید هم قدرناشناس بوده. هنوز هم معتقد است پسرش فقط باید کمی همت می‌کرد. او به تمامی اینکه ممکن است فرزندش با همه تلاشش نتوانسته بود موفق شود، اینکه تمام آن هزینه‌ها را در واقع برای آرزوهای موهوم خودش کرده بود نمی‌پذیرفت. او در واقع میزان بالای خودخواهی درونش را که در چهره از خودگذشتگی جلوه‌گر بود نمی‌پذیرفت. حالا لحظه‌ای بود که باید تمام انکارها را کنار بزند و با حقیقت‌ها روبه‌رو شود. اما باز هم ترجیحش به نگه داشتن حال افسرده و «شکسته شدن» بود. چرا؟
جف فاستر نویسنده و سخنران (راه معنوی) که خود دوره‌ای از رنج تنهایی و افسردگی را تجربه کرده است، می‌گوید: شکسته شدن همواره می‌تواند رخنه یا نفوذ در حقیقتی عمیق باشد؛ اینکه تنها آنچه در درون شما دروغین است، می‌شکند. حقیقت نمی‌شکند. گروهی این آگاهی را بیداری و گروهی دیگر خودآگاهی می‌نامند.
در واقع آنچه او می‌گوید به زبان ساده این است که اگر چیزی درون شما می‌شکند که به دروغ بر خود تحمیل کرده باشید، چیزی را درون خود راه داده باشید که حاصل انکار است، حاصل وارونه‌سازی است، مثل این زن که خودخواهی را با ازخودگذشتگی جایگزین کرده و حالا گمان می‌کند این ازخودگذشتگی او است که نادیده گرفته شده و به ثمر ننشسته است و رنجی که این زن باید بکشد این است که خودخواهی خود را در تمام این سال‌ها ببیند. دیگر اینکه بپذیرد فرزندش آنقدر که او آرزو داشته در درس خواندن پشتکار یا هوش ندارد. واقعیت این است که آنچه اینجا شکسته شده از ابتدا نیز چیزی جعلی بوده است و به وادی حقیقت تعلق نداشته است. 
حقیقت‌ها گاه آرزوهای ما را می‌کشند. برای عبور از شکسته شدن باید مرگ این آرزوها را تحمل کنیم. اینجاست که تمامی انکارهای ما فرو می‌ریزند و این فروریختن به همین سادگی در روان ما قابل تحمل نیست. برای همین است که گاه ترجیح می‌دهیم افسردگی را تحمل کنیم یا حتی افرادی ممکن است ترجیح بدهند به فکر پایان دادن به زندگی خود باشند تا پذیرفتن پایان دادن به دروغی که تا به حال به خود می‌گفتند.
جان فریدریکسون معتقد است که هنگامی که انکار ما می‌شکند سوگواری و خشم جاری می‌شود ولی چون ما از فقدان توهمات پیشین می‌هراسیم شروع به داستان‌سرایی می‌کنیم. این داستان‌سرایی همان تحریف حقیقت است و ادامه همان انکار؛ ولی این‌طور به‌نظر می‌رسد که در خودش پذیرش «درهم شکسته شدن» را دارد. داستان‌سرایی این زن این است که پسرش اسیر هیجانات نوجوانی و جوانی شده است و از درس غافل مانده یا اینکه مدرسه‌اش به قدر کافی برای فرزندش زمان نگذاشته یا....
فردریکسون جمله‌ای دارد مبنی بر اینکه زیبایی تحریف در این است که با کنار گذاشتن مقدار کافی از اطلاعات می‌توانیم هر کسی را اهریمن جلوه دهیم یا هر کسی را فرشته بپنداریم. یعنی ما با نادیده گرفتن بخش‌های مهمی از حقیقت راهی برای خود باز می‌کنیم که به دروغ‌مان ادامه دهیم. مثل اینکه این مادر تلاش‌های فرزندش را نادیده می‌گیرد، عدم علاقه‌اش به پزشکی و حتی ترس این پسر از خون را نادیده می‌گیرد، حتی حاضر است این را نادیده بگیرد که رشته فعالی که پسرش در آن مشغول تحصیل است رشته خوبی است و می‌تواند آینده شغلی خوبی برای او به همراه داشته باشد. شاید به نظر غیرمنطقی برسد که یک نفر چنین محکم از آمدن به سمت حقیقت خود‌داری کند ولی واقعیت این است که آن «دروغ» اولیه یعنی از خودگذشتگی بی‌پایان مادرانه چنان قدرت را در روان آن زن به دست گرفته که حاضر نیست به سمت حقیقت حرکت کند. 
در پروسه روان‌درمانی، درمانگر می‌کوشد تا فرد اگر با قدرت در صندلی قربانی بودن نشسته است او را از روی این صندلی بلند کند. این وقتی رخ می‌دهد که فرد باور کند باید دست از تغییر در دیگری یا محیط بردارد و بپذیرد تنها محدوده‌ای که توان تغییر در آن را دارد «خود» او است.

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8027/24/629782/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها