فاصله میان نسل‌ها از کم‌کاری خودمان است

هانیه علی‌نژاد/ «بچه بازارچه» عنوان یکی از تازه‌های انتشارات «سوره مهر» است که به قلم حمید قاسمی روانه کتابفروشی‌ها شده است؛ کتابی که یکی از تفاوت‌های عمده آن را با دیگر آثاری که در حیطه ادبیات دفاع مقدس جای می‌گیرند، می‌توان در روایت جنگ از دریچه نگاه یک نوجوان دانست. قاسمی در «بچه‌ بازارچه» درباره جنگ و شرح زندگی در دوران جنگ تحمیلی نوشته است. در گفت‌وگوی امروز «ایران» نکات بیشتری را درباره این کتاب به نقل از حمید قاسمی می‌خوانید.

روایت واقعی جنگ از نگاه یک نوجوان
نکته قابل توجه درباره این کتاب به زندگی نویسنده‌اش و تجربه شخصی وی از دوران دفاع مقدس بازمی‌گردد؛ به دورانی که حمید قاسمی در آستانه نوجوانی عزم حضور در جبهه می‌کند و آن زمان موفق به این کار نمی‌شود و چند سال بعد روانه صحنه نبرد می‌شود. حمید قاسمی در «بچه‌ بازارچه» کوشیده در بیان گفته‌ها و خاطرات خود شفاف باشد تا مخاطب بداند ماجراهای این کتاب درباره چه شخصیتی است. از سویی شیوه تدوین «بچه‌ بازارچه» نیز متفاوت از دیگر آثار خاطره‌نگاری است چراکه خواننده در این کتاب خود را مواجه با مجموعه خاطراتی از دفاع مقدس و شرایط میدانی برای یک نوجوان دهه پنجاهی می‌بیند.قاسمی با بیان اینکه «بچه بازارچه» روایت زندگی‌اش در دوران جنگ است به «ایران» گفت: « ۹ ساله بودم که جنگ آغاز شد و در انتهای جنگ نیز ۱۷ ساله بودم. بنابراین سال‌های پایانی کودکی‌ام و بخش مهمی از نوجوانی‌ام در دوران جنگ سپری شد. من هم مانند دیگر همسن‌ و سالانم عاشق این بودم به جبهه بروم که این خواسته‌ام در 15 سالگی‌ رقم خورد و تا پایان جنگ نیز توفیق حضور در میدان نبرد را داشتم.»این نویسنده با ارائه توضیحات بیشتری تصریح کرد: «بچه‌ بازارچه، روایتی از این است که امثال من چطور در جنگ به بلوغ فکری رسیدند و چگونه صحنه نبرد محلی برای بزرگ شدن و بروز استعدادهای مختلف، آن‌هم زودتر از موعد شد. از سوی دیگر بیان تجربیات واقعی من در این کتاب را می‌توان یادآور این دانست که بی‌هیچ اغراقی دفاع مقدس یک دانشگاه تمام‌عیار برای رشد و تکامل فکری و روحی رزمندگان کم‌سن و سال بود. بر همگان روشن است که نوجوانان و جوانان ما در زمان انقلاب و دفاع مقدس به بلوغ فکری زودرس دچار شدند و در سایه انقلاب و جنگ مؤثر بودند.»
از دیگر نکات قابل توجه «بچه‌ بازارچه» این است که این کتاب یک خاطره‌نگاری صرف نیست چراکه توانسته با بن‌مایه‌های روانشناسی و جامعه‌شناختی، نکاتی کمتر گفته شده و گاه ناگفته را از سال‌های حماسه‌آفرینی رزمندگان پیش روی خوانندگان بگذارد. داستان کتاب ساختاری مستندگونه دارد که محور اصلی‌اش زندگی راوی و نویسنده آن است، هرچند قاسمی در بیان این خاطرات از توجه و پرداخت به حواشی نیز غافل نشده است.
قاسمی در پاسخ به اینکه چه شد سراغ نوشتن خاطرات سال‌های دور زندگی‌اش درباره جنگ رفته است، گفت: «این کتاب یک ادای دین بود. احساس کردم این‌ بار بر دوش من است که برای جوانان و فرزندان این مرز و بوم بگویم؛ اینکه زندگی در جنگ چطور بوده و چرا بعد از چهار دهه همچنان خاطرات آن سال‌ها تازه است. ما باید پیام نسل قبل را به امروز برسانیم. اگر انتقال پیام نسل‌های قبل به نسل جدید به‌ درستی انجام شود، تأثیرپذیری جوانان از محیط‌های اشتباه کمتر می‌شود. بنابراین اگر امروزه شاهد تفاوت زیاد میان نسل‌ها هستیم باید بدانیم که کم‌کاری خودمان سبب آن شده است.»

این کتاب ادای دین من به دفاع مقدس و کشورم است
این نویسنده با اشاره به مقدمه نوشته‌اش در کتاب «بچه بازارچه» ادامه داد: «در همه سال‌های پس از جنگ، دلم می‌خواست خاطراتم از جنگ را بنویسم، اما نمی‌دانم چرا نمی‌شد، تا اینکه چند سال پیش در راهروی حوزه هنری، مرتضی سرهنگی را دیدم. صحبت نوشتن خاطرات جنگ پیش آمد که او با  لحنی مزاح‌آمیز گفت: «فلانی، تو که خودت کمپوت خاطرات هستی!» همین جمله شاید تلنگری شد تا آن میل به نوشتن، جان دوباره بگیرد و کار نوشتن را جدی‌تر بگیرم، تا اینکه در زمستان ۱۳۹۳ برای سالگرد شهادت دوست شهیدم، حمید صبوری که در کتاب درباره او هم نوشته‌ام، به خانه‌اش رفتم و همان‌ جا بود که به پدر و مادرش قول دادم خاطراتم را که بخشی از آن به فرزند شهید آنان هم تعلق داشت، بنویسم.»قاسمی در پاسخ به اینکه چه مدت زمانی صرف تألیف این کتاب کرده است، گفت: «از همان زمستان 1393 شروع کردم، کم‌کم خاطراتم را نوشتم تا سال 1398 شد. از رمضان 1399 جدی‌تر پای کار نشستم و هر چه را به یادم مانده بود، مکتوب کردم تا در نهایت چیزی شد که در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته و چندی است منتشر شده است.»
او با اشاره به برخی دشواری‌های ثبت خاطرات جنگ ادامه داد: «مهم‌ترین و ارزشمندترین کار و از طرفی دشواری در ثبت خاطرات این است که راوی یک بار دیگر در حال و هوای آن شرایط قرار می‌گیرد که این کار سختی است. برای این کار دشوار من از خود شهدا کمک گرفتم. این اتفاق مبارکی بود که تأثیر مثبتی در زندگی من گذاشت. بگذارید در پایان به نکته‌ای اشاره کنم که بارها از من و دیگر حاضران در دفاع مقدس پرسیده‌اند، اینکه اگر زمان به عقب بازگردد مجدد در جبهه حاضر می‌شوم؟ من در سن و سال کمی آن تصمیم را گرفتم. آن زمان شرایط چنین بود، راه برای انتخاب دیگری نبود چراکه باید آب و خاکمان را حفظ می‌کردیم. حالا که سال‌ها از آن دوران گذشته اگر باز‌هم نیاز شود، بی‌هیچ تردیدی همان تصمیم را می‌گیرم.»