در گفت‌و‌گو با «ایران» بررسی شد

سیستم آموزشی با نوجوانان بیگانه است


اکرم رضایی ثانی
خبرنگار

پایش تفاوت نسل نوجوانان امروز جامعه با نسل‌های قبلی می‌توانست حالا که رسانه‌های آن سوی آبی قصد دارند حوادث اخیر را به این نسل منتسب کنند، کمک کند تا بازنمایی واقعی از ویژگی‌های این نسل در دست باشد، اما متأسفانه هیچ گونه آمایش درباره این نسل که متناسب با اوج فناوری شکل گرفته، از سوی وزارت آموزش و پرورش و سازمان‌های تابعه آن صورت نگرفته است. البته بعضاً تحقیقات خردی وجود داشته اما به وسعت به کارگیری آن در مسیر شناخت و تربیت نوجوانان نبوده در حالی که تفاوت و ویژگی‌های این نسل نیازمند تحقیقات وسیع‌تر است تا بتوان گفت‌و‌گوی مؤثری با آنها داشت. عظیم محبی مشاور سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و مدیر اجرایی برنامه ویژه مدرسه (بوم)  در این باره به «ایران» گفت: آموزش و پرورش پژوهشی در این زمینه نداشته اما معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان در این خصوص تحقیقاتی داشته‌اند. اخیراً نیز کتابی با عنوان ویژگی‌های نسل «زد» مطالعه کردم که درباره همین موضوع است. ما در بخش مبنای نظری سند تحول بنیادین بحث اصول حاکم بر هر دوره را داریم که در آنجا بر اساس پژوهش‌های گذشته ویژگی‌های کلی را ذکر کرده؛ به طور مثال در دوره ابتدایی به معنای عام ویژگی‌هایی مثل رشد اجتماعی، رشد عاطفی، تخیل و خلاقیت مهم است. ما بر اساس سند تحول و همچنین کارشناسان سازمان پژوهش برای هر دوره یک ویژگی مشخص کردیم. برای دوره ابتدایی مبنای کار آموزش و پرورش باید منجر به شناخت استعداد و شکل‌گیری هویت شود؛ به تعبیر دیگر دوره ابتدایی با همین فعالیت‌هایی که عنوان شد منجر به شناخت استعداد، هدایت استعداد و شکل‌گیری هویت اولیه خواهد شد.
وی با اشاره به اصل حاکم بر دوره متوسطه اول خاطرنشان کرد: در دوره متوسطه اول بحث شکوفایی استعداد مطرح و همچنین بحث شکل‌گیری ابعاد هویت از مراحل اولیه خود می‌گذرد و وسیع‌تر می‌شود که ما نام آن را شکوفایی استعداد و هویت‌یابی گذاشتیم؛ به این معنا که دانش‌آموز متوسطه اول در مرحله پیدا کردن خود قرار دارد. این دوره، دوره شک و ابهام است و چون خودش هم نمی‌تواند تصمیم بگیرد به آن دوره راهنمایی می‌گویند. بر این اساس در متوسطه اول باید کمک کنیم تا نوجوانان خودشان را بهتر بشناسند و به مرحله انتخاب آینده به معنای عام یعنی پخته شدن برسند.
محبی خاطرنشان کرد: در متوسطه دوم آنچه که اهمیت دارد استقلال بوده، در واقع متوسطه دوم سن استقلال است. یعنی دانش‌آموزان در این سن باید در ابعاد علمی، اجتماعی، اقتصادی و… به مرحله استقلال برسند؛ من اسم این دوره را تثبیت استعداد خاص و تثبیت هویت گذاشته‌ام.
مشاور سازمان و مدیر اجرایی برنامه ویژه مدرسه (بوم) درباره نسل z توضیح داد: درباره ویژگی‌های نسل z که در واقع می‌توان آن را به نسل دهه ۸۰ و ۹۰ اطلاق کرد، باید گفت که دنیای زیسته آنها دنیای اینترنت و فضای مجازی بوده که اصطلاحاً به آنها بچه‌های دوره دیجیتال می‌گویند. در دوره‌ها و نسل‌های قبلی شاید ویژگی‌هایی که روی نوجوانان اثر می‌گذاشت در حد دوستان، خانواده و افراد فامیل بودند اما اکنون این نسل که بالاترین سن آنها ۲۲ سال است و از طرفی حتی نوزادانی که تازه متولد می‌شوند می‌توانند شامل آن شوند؛ به طور کلی دنیای زیست‌شان دنیای مبتنی بر فناوری است.
وی خاطرنشان کرد: سایر افراد نهایتاً از فناوری به‌عنوان ابزار استفاده می‌کنند اما فناوری برای این نسل کل زندگی است، بنابراین هویت و ویژگی‌های آنها با دیگران فرق می‌کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این بچه‌ها در واقع از نظر اجتماعی ضعیف‌تر بوده و دوست دارند با خودشان تنها باشند.
محبی اشاره کرد: ویژگی دوم نسل z عجول بودن است، آنها می‌خواهند خیلی زود به درآمد برسند. چون فرزند دنیای فناوری اند و  به کسب و کار در فضای مجازی بیشتر گرایش دارند.
مشاور سازمان و مدیر اجرایی برنامه ویژه مدرسه (بوم) خاطرنشان کرد: بحث بعدی این است که این نسل والدِ والدین خود هستند، یعنی چون تسلط شان به فناوری بیشتر است احساس می‌کنند از پدر و مادرشان به روزترند و یک جاهایی عنان کار را به دست می‌گیرند و نقش والد و رهبری خانواده را ایفا می‌کنند. دهه ۸۰ و ۹۰ به لحاظ تأثیر فضای مجازی باعث شده شخصیت بچه‌ها به گونه دیگری شکل بگیرد و ما خیلی به این ویژگی‌ها دقت نکرده‌ایم.
وی با اشاره به تأثیر کرونا و دو سال دوری آنها از مدرسه در تشدید این ویژگی‌ها گفت: باید بپذیریم که در این قضیه کرونا نیز مؤثر بوده و اکنون اساساً انرژی آنها انباشته شده، حال ما باید آن تعاملات و سرریز هیجانات را در نظر بگیریم. بعضاً اسم دیگر این دوره را هم «بازی‌های دیجیتال» می‌گذارند، به این شکل که کودکان و نوجوانان خودشان با عناصر و شخصیت‌های بازی‌های رایانه‌ای مقایسه و همانندسازی می‌کنند.
محبی در پاسخ به این سؤال که آیا آموزش و پرورش و سازمان‌های مربوطه به طور دقیق ویژگی‌های این نسل را شناخته و متناسب با آن برنامه‌ریزی درسی کرده است، گفت: خیر، آموزش و پرورش نتوانسته تحولات این گروه سنی را رصد و متناسب با آن برنامه‌ریزی کند. در این دوران ما باید کار دیگری کنیم به‌عنوان مثال سازمان پژوهش راهنمای برنامه درسی را در نظر دارد که طی آن معلمان متناسب با بهره‌برداری از فناوری به آموزش ادامه دهند و کامل به شیوه سنتی بر نگردند تا این نسل هم استفاده کنند.
وی همچنین پاسخ به این پرسش که در هر صورت این نسل با چه ناهنجاری‌هایی رو به رو می‌شوند، گفت: همه ما یک غفلتی نسبت به این نسل داریم و نتوانستیم برنامه‌ها را با ویژگی‌های جدید این نسل وفق دهیم و بتوانیم آنها را درست هدایت کنیم.
مشاور سازمان و مدیر اجرایی برنامه ویژه مدرسه (بوم) در واکنش به این امر که حال با این تفاسیر آیا دانش‌آموزانی که در حوادث اخیر می‌بینیم در اقلیت هستند یا اکثریت، اظهار داشت: آنها اقلیت هستند، اگر بخواهیم این موضوع را نسبت به وضعیت جامعه بررسی کنیم، باید گفت که بخشی از این اقدامات این اقلیت هم هیجانی بوده و بر اساس یک شناخت مبتنی بر اعتراضات نبوده و برگرفته از جو موجود در جامعه است. به هر حال دانش‌آموزان در سن بلوغ و شکوفایی هیجانات هستند و اکنون را بیشتر یک فرصتی می‌بینند که هیجانات خودشان را بروز دهند و تأثیرگذاری فضای اینترنت هم باعث شده نوع نگاه آنها به زندگی تغییر کند. در کل این جریان از نظر من یک جریان کاملاً هیجانی است و اینها هیچ ارتباطی با آن ساختارشکنی که از طریق عوامل بیگانه هدایت می‌شوند، ندارند.
محبی با اشاره به دوره خاص نوجوانی بیان کرد: دوره نوجوانی دوره خودآرایی و خودیابی است، از این‌رو باید معلمان و مربیان فرصت گفت‌و‌گو را برای ارائه اطلاعات بیشتر با دانش‌آموزان فراهم کنند. زیرا اینها عمیقاً درکی از اعتراضات ناشی از تورم و مشکلات معیشتی و اقتصادی ندارند و به این علت است که اعتراض می‌کنند. برخی رفتارها در حوزه دانش‌آموزی به شکل حباب است و چون ویژگی‌های شخصیتی آنها بروز پیدا می‌کند، باید فضای مدرسه بازتر شود تا آنها هم گفت‌و‌گوی بیشتری در مدرسه داشته باشند.

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8029/22/630116/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها