گزارش «ایران» از شهری که زیرساخت‌های آن مناسب زندگی انسان نیست

سکونت غیرقانونی در «دام شهر»


ایران واشقانی فراهانی
خبرنگار

دامشهر قم که گفته می‌شود بزرگ‌ترین مرکز مبادله دام خاورمیانه است، با هدف سامان‌یافتن دامداری‌های این استان شکل گرفت. بیش از 30 کاروانسرای دام در این شهرک وجود دارد و مبادله دامی 20 استان کشور در میدان دامشهر معامله می‌شود. این شهرک با حضور اجتناب‌ناپذیر کارگران دائم و غیردائم، اقامتگاه و سکونتگاه غیررسمی حدود 850 خانوار است؛ بدون زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی، بدون مراکز بهداشتی و درمانی. کاربری این میدان دامی، از پیش تعریف شده است اما دغدغه بسیاری، زندگی ناگزیر ساکنان دامشهر در کنار دام هاست. زندگی زیر پوست شهر دامی با مردمی بدون مدرسه و بهداشت، که روزمرگی‌شان با ازدیاد جمعیت بدون محدودیت، به غروب می‌رسد. دامشهر، مرکز مبادله دام است و سکونتگاه انسان نیست؛ اما از اقامت انسان نیز ممانعت نمی‌شود. در کانون دامی استان قم، ورود و خروج روزانه تعداد زیادی دام، می‌تواند تهدید سلامتی سکنه را به همراه داشته باشد. هر چند گفته می‌شود این ساکنان غیررسمی، عمدتاً اتباع خارجی اند اما در حوزه آموزش و سلامت، قومیت و‌ نژاد فرد مطرح نیست. دامشهر، شهر دام است و محل اقامت چندهزار کارگر و سکنه، که سکونت و اقامت‌شان نه شکل قانونی دارد و نه منع قانونی.
 سکونت منزلگاهی انسان ممنوع است
محمدتقی سلطانی، معاون فنی مرکز بهداشت شهرستان قم به «ایران» گفت: دامشهر یک منطقه صنعتی است که طبق قانون سکونت منزلگاهی انسان در آنجا ممنوع است و فقط باید به‌صورت کارگری در آنجا تردد داشته باشند. در این شهرک مرکز بهداشت یا پایگاه بهداشتی ثابت استقرار نیافته است چون اقامت انسان در این منطقه پیش‌بینی نشده است. اما تیم سیار برای آموزش و ارائه خدمات بهداشتی به‌صورت روتین و منظم در دامشهر حضور یافته و خدمت‌رسانی می‌کند.
وی افزود: به‌دلیل اینکه حضور جمعیت ساکن در دامشهر غیرقانونی است، سرشماری در این زمینه صورت نگرفته و آماری از تعداد کارگران، خانواده‌ها، سن و جنسیت آنها در اختیارمان نیست. دقیقاً برآورد نشده که چه تعداد افراد ساکن و ثابت در این محل اقامت دارند و با چه جامعه آماری از کارگران فصلی یا غیردائم مواجه‌ایم؟ معاون فنی مرکز بهداشت شهرستان قم ادامه داد: با توجه به اینکه جمعیت ساکن در منطقه دامشهر معمولاً افراد جویای کار هستند که خانواده محسوب نمی‌شوند و از سوی دیگر دامشهر جزو مناطق مسکونی تعریف نشده است، امکان راه‌اندازی پایگاه سلامت در آن وجود ندارد.
قانونی برای منع اقامت وجود ندارد
علی‌اکبر زارعی، سرپرست اداره کل اتباع و مهاجرین خارجی استانداری قم اظهار کرد: دامشهر به‌عنوان یک شهرک برای پرورش دام و نه برای سکونت انسان احداث شد. در این مجتمع دامی به مرور اتباع ساکن شدند و به خاطر ارزان بودن هزینه اقامت و زندگی، به‌طور غیررسمی همسر و فرزندانشان را نیز آوردند. وی ادامه داد: دامشهر حدود 12 کیلومتر تا شهر فاصله دارد و نزدیک‌ترین روستا به آن، پاجیان است که حدود 4 کیلومتر تا دامشهر فاصله دارد و دارای مدرسه است. کارگران برای حضور فرزندانشان در کلاس‌های درس، سرویس مدرسه می‌گیرند. هر چند این مجتمع فاقد درمانگاه و خانه بهداشت است، اما امکانات درمانی و بهداشتی دوره‌ای و منظم ارائه می‌شود. سرپرست اداره کل اتباع و مهاجرین خارجی استانداری قم با اشاره به اینکه ساختمان‌هایی که برای دامپروری ساخته می‌شود، خانه کارگری نیز هست، افزود: اگر بنا بر اقامت انسان در این منطقه بود، امکانات نیز برای رفاه مردم در نظر می‌گرفتند. اما دامشهر یک مرکز تجمع و مبادله دام است. هر چند از منظر قانونی به صراحت پیش‌بینی و اشاره نشده تا مانع اقامت انسان شود و از سکونت کارگران ممانعت کند.
 دامشهر برای خروج دام از بافت شهری شکل گرفت
رئیس اداره دامپزشکی شهرستان قم اظهار کرد: دامشهر با مساحت تقریبی 660 هکتار شامل 700 واحد پرواربندی گوسفندی و 550 واحد پرواربندی گوساله است که از مجموع‌شان حدود 700 واحد فعال است. این مجتمع دامی دارای 28 واحد کاروانسرای دامی برای دادوستد دام و یک میدان بزرگ برای معامله و ارسال دام به مقصد بوده که در تمام روزهای هفته فعال و پویا است. مهدی سرکشیک با اشاره به اینکه در استان قم، یک مجتمع لبنی نیز وجود دارد که اختصاص به پرورش گاو شیری دارد، افزود: این مجتمع دامی، بزرگ‌ترین مجتمع پرواربندی کشور است که یک دامپزشک و سه کارشناس در آنجا فعالیت دارند و دام‌ها تحت قرنطینه و معاینه قرار می‌گیرند. در سال گذشته حدود 520 هزار رأس دام برای پرورش و کشتار به این مرکز ورود کرده‌اند و تقریباً به‌طور میانگین روزانه حدود 1500 دام به این مجتمع ورود می‌کنند. حدود 95 درصد دام‌های ورودی به مجتمع دارای گواهی حمل بهداشتی بوده‌اند و در خصوص بیماری‌های دامی و بیماری‌های مشترک بین انسان و دام، وضعیت باثبات و پایداری داریم. به محض گزارش در خصوص نمونه‌های مشکوک آبله و طاعون، نمونه‌برداری و آزمایش می‌شود ؛ البته در سال‌جاری با مورد خاصی روبه‌رو نشده ایم. وی با بیان اینکه مبادله دامی از 20 استان کشور در دامشهر قم انجام می‌شود، افزود: با اینکه بر اساس قانون نظام دامپروری، واحدهای دامی باید 700 متر از هم فاصله داشته باشند، اما دامشهر یک مجتمع واحد دامی محسوب می‌شود و مستلزم داشتن یک مدیریت واحد نگهداری و تابع ضوابط و قوانین بهداشتی است. بر اساس ضوابط نظام دامپروری و با مجوز جهاد کشاورزی ساخته شده و دستورالعمل‌ها همزمان در تمامی واحدها اجرا می‌شود تا چالشی برای دیگر دامداری‌ها ایجاد نشود.
مهدی سرکشیک ادامه داد: دامداری‌ها در این مجتمع دامی، فعالند و کارگران در کنار دام‌ها در حال تردد هستند. کارگران اتباع در دامشهر ساکن شده‌اند و در سال‌های گذشته، درخواست راه‌اندازی مرکز بهداشتی و مدرسه داشتند. اما فلسفه تشکیل و تأسیس این مجتمع دامی، خروج دامداری‌ها از بافت شهری بود. قرار نیست حالا واحد مسکونی به این میدان دامی برده شود.
 هزینه زیاد جمع‌آوری لاشه‌های تلفات دامداری‌ها و سگ‌های بلاصاحب
ناصر رعیت‌پور، مدیرعامل شرکت بهپرور دامشهر با اشاره به اینکه مجتمع دامپروری دامشهر دارای 1450 واحد قابل استقرار و واحدهای تجاری، میدان علوفه واحدهای خدماتی و تخصصی است، گفت: مجتمع دامپروری لبن نیز 230 هکتار مساحت دارد که 398 واحد گاو شیری در آن مستقر خواهد شد و 70 درصد آنها استقرار یافته‌اند. وی با بیان مشکلات زیرساختی و خدماتی مجتمع دامپروری دامشهر ادامه داد: مشکل آب شرب دام یک موضوع مهم و ضروری است. آب شرب این مجتمع از دو حلقه چاه با فاصله 14 کیلومتری مجتمع از قم و 4 دانگ یک حلقه چاه در گازران تأمین می‌شود و در تابستان و مواقع بحرانی کسری آب از انشعاب خریداری شده از شهر تأمین می‌شود که هرگونه قطعی آب در پی قطع شدن برق، ضایعات شبکه و خرابی چاه‌ها، مجتمع را دچار بحران آبی می‌کند. همچنین سرقت‌های شبکه برق موجب قطعی روشنایی قسمت‌های زیادی از خیابان‌ها شده و این تاریکی حادثه‌ساز است. هر چند شرکت بهپرور اقداماتی انجام داده ولی مشکلات اعتباری و وسعت مجتمع نیازمند کمک‌های فوری است.
رعیت‌پور افزود: نگهداری سالانه 11 کیلومتر راه آسفالت و 75 کیلومتر راه شوسه برای دسترسی به این مجتمع صنعتی دامپروری، جمع‌آوری زباله لاشه‌های تلفات دامداری‌ها و جمع‌آوری سگ‌های بلاصاحب هزینه‌های بالایی دارد. مدیرعامل شرکت بهپرور دامشهر با اشاره به سکونت کارگران در این مجتمع گفت: در تمام دامداری‌های مجتمع‌های دامپروری، از کارگران اتباع با خانواده استفاده می‌کنند که تخمین زده می‌شود دامشهر 5 هزار نفر جمعیت ساکن دارد و تعداد زیادی از آنها کودکان خردسال هستند. به‌دلیل گرانی مسکن، روزبه‌روز به تعداد اتباع با خانواده اضافه می‌شود. این کودکان نیاز به حمایت و آموزش دارند. زندگی در شهر دامی با خطراتی همراه است که به‌عنوان نمونه سال گذشته به‌دلیل ازدیاد سگ‌های بدون صاحب، خطر گازگرفتگی کودکان افزایش یافته و در دو مورد منجر به فوت شد.


نیم نگاه
​​​​​​​دامشهر یک منطقه صنعتی است که طبق قانون سکونت منزلگاهی انسان در آنجا ممنوع است و فقط باید به‌صورت کارگری در آنجا تردد داشته باشند. در این شهرک مرکز بهداشت یا پایگاه بهداشتی ثابت استقرار نیافته است چون اقامت انسان در این منطقه پیش‌بینی نشده است. اما تیم سیار برای آموزش و ارائه خدمات بهداشتی به‌صورت روتین و منظم در دامشهر حضور یافته و خدمت‌رسانی می‌کند


آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8030/16/630153/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها