استقبال تهرانی‌ها از جشنواره «ایران عزیز» در ساحل دریاچه شهدای خلیج فارس

ایران من، ایران ما


محمد معصومیان
گزارش‌نویس

کرانه‌های دریاچه شهدای خلیج فارس پر از بادبادک‌های رنگارنگی است که در آسمان نارنجی غروب به پرواز درآمده‌اند. رادیو جشنواره آهنگ‌های کردی شادی پخش می‌کند و چهار مرد بازدیدکننده بین شلوغی جمعیت دست را پشت یکدیگر گره می‌کنند و برای لحظاتی  کردی می‌رقصند. چند مرد دیگر با لباس و دستار کرمانجی هم آنها را تشویق می‌کنند. اینجا در ساحل شمالی دریاچه شهدای خلیج فارس رنگین‌کمانی از اقوام ایرانی به بهانه جشنواره «ایران عزیز» در کنار هم جمع شده‌اند تا در کنار فروش صنایع دستی، لباس و غذاهای محلی تولیدکنندگان بومی، آیین و نمایش‌های خاص هر قوم ایرانی را به حاضران در جشنواره نشان دهند.
ساعت از چهار بعدازظهر روز جمعه گذشته که به دریاچه می‌رسم. موج جمعیت در پیاده‌راه کنار دریاچه چیتگر مشغول تماشای محصولات محلی و خوردن غذاهایی هستند که براحتی در تهران پیدا نمی‌شود؛ آش رشته و فتیر مسکه اسفراینی، قره قروت ملایری و عسل اردبیل همه را یکجا می‌شود یافت. اینجا می‌توان هر چند قدم مرز یک استان را رد کرد و پرت شد بین عطر و رنگی که در کنار هم می‌درخشند.
رضا دوستعلی دبیر اجرایی جشنواره وحدت اقوام ایرانی با عنوان «ایران عزیز» را در سیاه چادر عشایری ملاقات می‌کنم. او از تهرانی می‌گوید که اقوام زیادی در آن زندگی می‌کنند اما نمود کمی از قوم خود در این شهر پرجمعیت می‌بینند. او معتقد است چنین جشنواره‌هایی می‌تواند زمینه آشنایی با خصوصیات اقوام ایرانی را به صورت ملموس برای شهروندان تهرانی ایجاد کند: «سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با برپایی این جشنواره در نظر دارد بتواند در ادامه فرصت‌هایی را مهیا کند که آیین و سنت‌های مخصوص هر قوم ایرانی را در فرهنگسراها و خانه‌های فرهنگ تهران در معرض دید شهروندان تهرانی قرار دهد.»
او توضیح می‌دهد که جشنواره اقوام ایرانی دو بخش مجزا دارد؛ یک بخش نمایشگاهی با 350 غرفه که در همه این غرفه‌ها صنایع دستی، غذاها و پوشاک اقوام مختلف کشور عرضه شده و در کنار آن هم گروه‌های هنری، موسیقی و آیین‌های بومی سنتی اجرای برنامه دارند: «در ساحل شرقی و غربی ضلع شمالی دریاچه شهدای خلیج فارس این اتفاق در حال اجرا است. این برنامه‌ها از ساعت 3 بعد از ظهر تا 10 شب میزبان شهروندان است.»
حاجی بردی زیادی یولمه با 73 سال سن سرحال مشغول قیمت دادن به مشتریانی است که میهمان «قره اوی» او هستند. آن طور که خودش با لهجه ترکمنی توضیح می‌دهد قره‌ اوی یا آلاچیق ترکمنی به خاطر آتشی که در میان آن روشن می‌شود کم کم سیاه می‌شود و برای همین به آن قره یا سیاه می‌گویند. او به همراه همسرش از شهرستان گنبدکاووس استان گلستان با باری از قالیچه، نمد، مانتو و روسری به این جشنواره آمده تا تولیدات کارگاه خانوادگی‌اش را به فروش برساند: «من و همسرم به همراه دختران‌مان اینها را تولید می‌کنیم.» فرصت توضیح بیشترندارد چون چند نفر درحال پرس و جو و قیمت گرفتن هستند.
زیادی یولمه را با مشتریانش در گنبد کاووس تنها می‌گذارم و سری می‌زنم به بروجرد. جایی که متین جلوی غرفه نشسته و مشغول کند و کار روی چوب شاتوت است. متین اهل بروجرد لرستان است و غرفه‌اش پر از رنگ‌های نارنجی و قرمز و زرد طبیعی که از گردو و انار و هویج استخراج شده و روی خامه نخ‌ها نشسته است. متین توضیح می‌دهد که کارگاه تولیدی او توسط چهار نفر اداره می‌شود. همینطور که حرف می‌زنیم چند مرد با لباس کرمانجی چکشی را که از او قرض گرفته‌اند برمی‌گردانند آنها با لهجه کرمانجی تشکر می‌کنند و متین به لری تعارف می‌کند. او توضیح می‌دهد که «پخشه پران»‌هایی که او تولید می‌کند در واقع به خاطر رنگ‌هایی که دارد جلوی چادر عشایر برای جلوگیری از ورود پشه به چادر است. متین که تحصیلکرده هنر است و 12 سال در این حوزه مشغول کار است: «از بچگی خطاطی و نقاشی و مجسمه‌سازی کار کرده‌ام و پیکرتراشی روی چوب و قلمزنی روی فلز و سنگ انجام می‌دهم.» همین طور که حرف می‌زنیم او روی یک عصای چوبی چند صورتک‌ می‌کشد.
رادیو نمایشگاه مشغول معرفی دریاچه چیتگر و تذکراتی برای تمیز نگه داشتن محوطه اطراف آن است اما نایلون‌های لبریز از زباله را می‌توان گوشه‌ غرفه‌ها دید. گوینده، برنامه‌های ویژه بچه‌ها را معرفی می‌کند و از آنها می‌خواهد شاد باشند و از جایزه‌هایی که برای‌شان در نظر گرفته شده لذت ببرند.
آن طور که می‌بینم غرفه‌های خوراکی شلوغ ترند. یکی از این غرفه‌ها سیاه چادر بزرگی است که از آن بوی فتیر و آش می‌آید. کفشم را در می‌آورم وارد چادر می‌شوم. تنور کوچکی روشن است و فضای چادر مملو از گرمای مطبوعی است. این سیاه چادر متعلق به خراسان شمالی و شهرستان اسفراین است. مرد پشت پیشخوان هم حسابی سرش شلوغ است. روی پیشخوان محصولات مختلفی چیده شده و او توضیح می‌دهد: «همینجا نان محلی فتیرمسکه با کره محلی درست می‌کنیم، آش رشته مخصوص خراسان شمالی هم داریم. محصولات عشایری ارگانیک هم مال باغ خودمان است.» او خیک بزی را نشانم می‌دهد که پر از ماست است و محصولات دیگری مانند دمنوش لیمو، گوجه خشک، دوغ محلی، شیره انگور و... که همه آنها را خودشان تولید می‌کنند. آنطرف‌تر چند زن مسن تند و تند فتیر می‌پزند. مرد می‌گوید: «من، همسرم، مادر همسرم به همراه مادرم و یکی از هم روستایی‌ها این محصولات را تولید می‌کنیم.»
عزت خانم رحیمی از ایلام صنایع دستی حصیری آورده است، زن دیگری از چهارمحال و بختیاری روتختی دستباف و کوسن و زن دیگری گبه و گلیم محصولات استان مرکزی. غرفه کودکان هم حسابی شلوغ است. بعضی از بچه‌ها بادبادک می‌خرند و در ساحل دریاچه سرگرم می‌شوند و بعضی هم مشغول کار با گل هستند.
خاله زبیده از بمپور سیستان و بلوچستان با سوزن دوزی‌های چشم نوازش به جشنواره آمده است. او کارآفرین است و در روستا بومگردی دارد و در کنار آن به کودکان دانش‌آموز سوزن دوزی هم یاد می‌دهد و دستبافته آنها را در همان بومگردی می‌فروشد: «در کنار این کارها هفت نفر هم هستند که قهوه خرما درست می‌کنند و 12 نفر هم در بومگردی کار می‌کنند. همه اینها را بدون هیچ وام و کمک مالی از جایی انجام داده‌ام. برای اولین بار هم بود که در سیستان و بلوچستان قهوه خرما تولید کردم.» با تعجب می‌پرسم قهوه خرما دیگر چیست و او توضیح می‌دهد محصولی است که از هسته خرما بدست می‌آید: «ضد ریزش مو و پوکی استخوان و عفونت معده و... است. هسته خرما را بعد از شست و شو می‌گذاریم سه روز خیس بخورد و بعد پوست نازکش را می‌کنیم و فرآوری می‌کنیم تا قهوه‌ پررنگ مایل به سیاهی به دست می‌آید.» زنی که همکار اوست ظرف کوچکی از پودری سیاه رنگ را نشانم می‌دهد که بو و رنگ قهوه دارد. با خودم فکر می‌کنم برای شناخت همه محصولات خوراکی این سرزمین شاید یک عمر هم کم باشد.
ملایری‌ها و بختیاری‌ها و اردبیلی‌ها و زاهدانی‌ها و زابلی‌ها و هزار عطر و رنگ جادویی اینجا زیر آسمان تهران گرد هم جمع شده‌اند تا نشانمان دهند ایران با همه آنها در کنار هم زیباست؛ مثل گل‌های رنگ به رنگ قالی زیبای ایرانی.


آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8030/11/630183/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها