غرفه زنان سیستان و بلوچستان شلوغ‌ترین غرفه نمایشگاه «ایران عزیز»

چشم‌نواز مثل سوزن‌دوزی نورجهان


 یوسف حیدری/غرفه زنان سیستان و بلوچستان شلوغ‌تر از بقیه غرفه‌ها است. برق هنر سوزن‌دوزی از چند متری چشم‌ها را خیره می‌کند. زن لباس محلی به تن کرده و با حرارت از هنر زنان و دختران بومی برای مردم می‌گوید. کمی آن طرف‌تر هنرمندی از این دیار قیچک به دست می‌گیرد و روح را می‌نوازد. دختر جوانی در غرفه مشغول چیدمان شال‌ها و روسری‌های سوزن‌دوزی شده می‌شود و زیر لب ترانه بلوچی را زمزمه می‌کند. 
می‌گوید خیلی از زنان و دختران سیستان و بلوچستان وقتی مشغول سوزن‌دوزی می‌شوند ترانه‌های محلی را زمزمه می‌کنند.
مردم ســـــــــــــــؤالات زیادی درباره نوع سوزن‌دوزی و جنس آنها دارند. زن «پلیوار» گلدوزی شده را در دست می‌گیرد و توضیح می‌دهد. نور آینه‌های کوچک کار شده روی لباس چشم‌ها را خیره می‌کند. زنی بدون اینکه قیمت بپرسد می‌گوید این را می‌خواهم و اجازه بدهید خودم مبلغی را که دوست دارم بپردازم.
نورجهان عینکش را روی صورتش جابه‌جا می‌کند و می‌گوید: «سوزن‌دوزی آنقدر سخت است که دیگر سویی برای چشم نمی‌ماند. باید مراقب باشیم نخ از همه روزنه‌ها عبور کند.» زخم کف پایش را نشان می‌دهد و می‌گوید چند روز است که در این نمایشگاه سرپا هستم و جواب مشتری‌ها را می‌دهم: «البته خدا را شکر که مردم به این هنر اصیل زنان بلوچ اینقدر علاقه دارند. دختران ما  از هفت سالگی سوزن‌دوزی را یاد می‌گیرند. الان همه دخترها و نوه‌های ما سوزن‌دوزی می‌کنند. این هنر نسل به نسل منتقل می‌شود. خیلی از زنان و دختران با همین هنر روی پای خودشان می‌ایستند و هزینه‌های زندگی یک خانواده را تأمین می‌کنند. این دختر را ببین! نگاه به جثه کوچکش نکن. 200 زن و دختر زیر دست او کار می‌کنند و این دختر محصولات‌شان را در جشنواره‌های مختلف می‌فروشد.»
 نورجهان روسری قرمز رنگی را باز می‌کند تا هنر سوزن‌دوزی روی آن را نشانم بدهد. می‌گوید: «خیلی از مردم شاید با هنر سوزن‌دوزی آشنا نباشند ولی وقتی در این جشنواره‌ها و نمایشگاه‌ها این هنر را از نزدیک می‌بینند با اشتیاق خرید می‌کنند. این شال را ببین! بافته‌های‌ ریزی دارد که باید همه آن سوزن‌دوزی شود. این روسری با قلاب سوزن‌دوزی شده و آن یکی هم با چرخ. خیلی از ما بعد از مدتی ضعف بینایی و کمردرد می‌گیریم. به هرحال خیلی از خانواده‌ها با همین سوزن‌دوزی امرار معاش می‌کنند. متأسفانه برای مردان فرصت شغلی زیادی نیست و زنان با همین سوزن‌دوزی هزینه‌های زندگی را تأمین می‌کنند. سال‌های قبل که برق نبود زیر نور فانوس تا نیمه‌شب سوزن‌دوزی می‌کردیم. این پارچه را می‌بینی؟ گراف دوزی شده و این سوزن‌دوزی از بقیه راحت‌تر است. قیمت این کار 350 هزار تومان است و خیلی هم طرفدار دارد. هنر سوزن‌دوزی در جهیزیه همه عروس‌های ما دیده می‌شود که اغلب خودشان می‌دوزند. معمولاً این کارها را گروهی انجام می‌دهیم و در نمایشگاه‌های مختلف می‌فروشیم. سفر از سیستان و بلوچستان به تهران برای ما خیلی سخت است اما باید در نمایشگاه‌ها حاضر باشیم تا بتوانیم محصولاتی را که زنان روستایی می‌بافند بفروشیم. خیلی از این زنان نان‌آور خانه هستند و با همین هنر سوزن‌دوزی کسب درآمد می‌کنند. این هنر مشتری خارجی هم دارد و به ما سفارش کار می‌دهند. خیلی از توریست‌ها هم وقتی سوزن‌دوزی‌های زنان ما را می‌بینند به‌عنوان سوغاتی می‌خرند. هنر سوزن‌دوزی سیستان و بلوچستان چند سالی است که شهرت جهانی پیدا کرده است.»
آهنگ بلـــــــــــــوچی از بلندگوهای محل برگزاری جشنــــــــــواره «ایران عزیز» پخش می‌شود. آفتاب غروب می‌کند و جمعیت بازدیدکننده از نمایشگاه لحظه به لحظه بیشتر می‌شود. افسانه در غرفه سیستان و بلوچستان پارچه‌های سوزن‌دوزی شده را روی هم می‌چیند. می‌گوید 200 زن سوزن‌دوز در کارگاهی که برپا کرده کار می‌کنند و این بخشی از هنر دست آنها است. 24 سال دارد و مثل خیلی از دختران سیستانی و بلوچستانی از هفت سالگی سوزن‌دوزی می‌کند. همه چیز برای او از حضور دندانپزشکان جهادی در شهر بزمان آغاز شد: «بزمان در 100 کیلومتری ایرانشهر قرار دارد و مردم آن در محرومیت زندگی می‌کنند. چند سال قبل وقتی این گروه جهادی به شهر ما آمدند به‌عنوان دستیار کنار آنها بودم. بعد از چند مدت وقتی که می‌خواستند به تهران برگردند گفتند دوست داریم از شهر شما سوغاتی ببریم. گفتم سوغات ما سوزن‌دوزی است. تصمیم گرفتم برایشان چند دستبند سوزن‌دوزی کنم و روز خداحافظی به هرکدام از آنها یک دستنبد سوزن‌دوزی شده دادم. یکی از آنها که همسرش خارج از کشور درس می‌خواند با دیدن دستبند از من خواست چند تا از اینها درست کنم و برایش بفرستم. به این ترتیب هر روز سفارش‌ها بیشتر می‌شد. مدتی بعد هم در نمایشگاهی که توسط خیرین در تهران برپا شده بود حاضرشدم و پارچه‌های سوزن‌دوزی شده را برای فروش آوردم که همان روزهای اول همه آنها به فروش رفت. همین استقبال انگیزه زیادی به من داد. وقتی برگشتم یکی از اتاق‌های خانه را خالی کردم و با کمک خواهرها و دوستانم کارگاه کوچکی راه انداختیم. حالا این کارگاه را گسترش داده‌ام و امروز 200 زن و دختر در این کارگاه کار می‌کنند. مواد اولیه را از ایرانشهر تهیه می‌کنم و برای‌شان می‌برم و‌ آنها هم محصولات‌شان را به من می‌دهند تا در نمایشگاه‌های مختلف بفروشم.»
او می‌گوید: «این پنجمین نمایشگاهی است که شرکت می‌کنم و از نزدیک دیده‌ام که چقدر مردم نقاط مختلف ایران به هنر سوزن‌دوزی زنان دیار ما علاقه دارند. در همه نمایشگاه‌ها با لباس محلی حاضر می‌شوم و برای کسانی که دوست دارند از فرهنگ و هنر قوم سیستان و بلوچستان بیشتر بدانند توضیح می‌دهم. هنر سوزن‌دوزی نسل‌به‌نسل و سینه‌به‌سینه به ما رسیده و ما هم باید به دختران نسل آینده بیاموزیم و تنها خواسته ما این است که مسئولان از این هنر ایرانی حمایت کنند تا زنان و دختران بیشتری بتوانند جذب بازار کار شوند.»

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8030/12/630184/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها