وقتی دست‌بافته‌ها سخن می‌گویند

پرده‌ای با منظره روستا


گروه گزارش/  زن‌‌ها دست‌‌های هم را گرفته‌‌اند و روی پرده سفید در باد تکان می‌‌خورند. پشت‌سرشان یک رشته کوه قهوه‌‌ای است و زیر پای‌شان گل‌‌های رنگارنگ. چند درخت هم هست و حیوانات اهلی که منظره‌‌ای روستایی را تداعی می‌‌کند؛ لابد شبیه روستایی که زنان بافنده در آن زندگی می‌‌کنند. پرده گلدوزی شده، یک تابلوی تمام‌عیار از زندگی ساده روستایی است و در عین‌حال رنگ‌‌بندی آن هامورنی خوبی با چیدمان مدرن داخلی دارد چراکه استفاده از رنگ در برخی سبک‌‌های دکوراسیون، بسیار رایج و مرسوم است. برای همین است که این دست صنایع‌دستی امروز طرفداران زیادی دارد و دوباره رونق یافته است. 
شیر محمد شبانی، فرهنگی بازنشسته، حالا در زمینه هنر حوله‌بافی و همچنین سوزن‌دوزی فعال است. بعد از بازنشستگی به همراه همسرش کسب‌وکاری راه انداخته تا علاوه‌بر کارآفرینی برای زنان روستایی، هنر کهن دیار خود را هم زنده نگه دارد. اهل شهرستان رشتخوار خراسان رضوی است. در غرفه او سوزن‌دوزی‌‌ها به سبک خراسان همچون پرده‌‌های گلدوزی شده و حوله‌‌های حمام دستباف را می‌توان دید.شبانی می‌‌گوید: «این کارها الان در تهران خیلی طرفدار پیدا کرده و خیلی هم مد شده است. مثلاً از این پرده‌‌ها چند تای دیگر هم داشته‌‌ایم که فروش رفته است. قیمت پرده 800 هزار تومان است و یک ماه طول می‌‌کشد که کار گلدوزی روی آن انجام شود. خانم‌‌ها در روستاها این کار را به‌صورت تماماً دستی انجام می‌‌دهند و من کارها را از آنها می‌‌خرم. بیشترشان مال روستای باسفر شهرستان رشتخوار هستند که این گلدوزی‌ها را انجام می‌‌دهند. همچنین روستای سنگان، نوق و براکوه هم هستند که حدود 200 خانم در این روستاها کار سوزن‌دوزی انجام می‌‌دهند و از این راه کسب درآمد دارند. نحوه کار به این صورت است که ما برای آنها نخ و پارچه تهیه می‌‌کنیم و آنها کار می‌‌کنند.»
او به محصولات بافته شده اشاره می‌‌کند: «اینها حوله حمام است و این ها هم حوله دست و صورت؛ این طرف هم تن‌پوش حمام را گذاشته‌‌ایم.» مرد به یکی از تن‌پوش‌‌ها اشاره می‌‌کند که روی آن سوزن‌دوزی زیبایی دیده می‌شود و می‌‌گوید که این در اصل حوله حمام است که می‌شود به‌عنوان تن پوش هم از آن استفاده کرد. قیمت تن‌پوش 500 هزار تومان است.«خیلی‌‌ها می‌‌آیند نگاه می‌‌کنند و قیمت می‌‌پرسند و می‌‌روند و شاید خیلی خرید نکنند. البته یک دلیلش هم این است که آشنایی با این بافته‌‌ها ندارند. افرادی که اهل شهرها و استان‌‌های دیگر هستند گاهی با نحوه کار ما آشنا نیستند و برای همین می‌‌آیند سؤال می‌‌کنند که اینها چیست و برایشان توضیح می‌‌دهیم که همه این کارها با دست بافته می‌شود و الگو گرفته از بافته‌های قدیمی است مثلاً همین چادرشب‌‌ها که پارچه‌شان مخمل است و زنان روستایی آن را با دست می‌‌بافند و کاملاً کار دست است. چادرشب‌‌ها به ابعاد دو متر و دو متر است و 400 هزار تومان قیمت دارد و بافت هرکدام چند روز طول می‌‌کشد. در شهر ما هرکس در خانه خودش کار می‌‌کند و در واقع کارگاه خانگی دارد.» شبانی این را می‌‌گوید و جواب زنی که یک حوله دست و صورت را قیمت می‌‌کند می‌‌دهد. حوله‌‌های دست و صورت دانه‌‌ای 80 هزار تومان است.او سپس به همسرش اشاره می‌‌کند و می‌‌گوید خانم من به‌عنوان کارآفرین نمونه استان معرفی شده است. طاهره قدری، همسر او و در واقع شریک کارش توضیح می‌‌دهد که خانم‌‌ها در خانه برای خودشان کار می‌‌کنند و برخی کارها را به ما می‌‌فروشند تا در مناطق مختلف عرضه کنیم. او می‌‌گوید: «نخ‌شان را خودمان می‌‌بریم و آنها می‌‌بافند و ما متری ازشان می‌‌خریم. رنگ‌‌ها را خودمان انتخاب می‌‌کنیم و نظر می‌‌دهیم و آنها می‌‌بافند. ما 12 سال است که به این کار مشغول هستیم و 6 سال پیش به‌عنوان کارآفرین نمونه انتخاب شدیم. الان زنانی برای ما کار می‌‌کنند که اکثرشان سرپرست خانوار هستند.»
دامن‌های رنگی چین‌‌دار توجه رهگذران را جلب می‌‌کند. لباس محلی گیلان را خیلی‌‌ها می‌‌شناسند و خیلی‌‌ها نه. البته به واسطه فیلم‌‌ها و سریال‌‌هایی که این سال‌ها ساخته شده، عده‌‌ای با این نوع پوشش آشنا هستند اما بعضی‌‌ها همچنان شناخت خاصی از آن ندارند. برای همین هم لختی می‌‌ایستند و درباره‌‌اش سؤال می‌‌کنند.صدیقه شجاعی، مسئول غرفه لباس‌‌های محلی گیلان است. او می‌‌گوید: «کار ما تولید لباس محلی است. همان لباس‌‌های سنتی که در قدیم بزرگترهای ما می‌پوشیدند. این لباس‌‌ها تشکیل شده‌اند از دامن‌‌های بسیار گشاد چین‌دار و نوارهای خیلی زیبایی که دورش دوخته می‌‌شود. بعضی‌‌هایشان هم پیلی دارند. یک پیراهن بلند و جلیقه هم روی این دامن می‌‌آید. یک شال لچکی مانند هم هست که دور پیشانی بسته می‌شود و یک تور هم به سر زده می‌‌شود. در خود گیلان الان در مراسم مختلف لباس محلی استفاده می‌شود اما در خیابان کسی دیگر لباس محلی نمی‌‌پوشد.»
شجاعی ادامه می‌‌دهد: «در تهران استقبال از لباس‌‌های محلی ما بسیار عالی بوده است و خیلی از خانم‌‌ها ابراز علاقه می‌‌کنند و می‌‌گویند اصالتاً اهل شمال هستند و یادشان می‌‌آید که مادربزرگشان این لباس را می‌‌پوشیده است. بعضی‌‌ها مراجعه می‌‌کنند و مثلاً می‌‌گویند ما فقط دامن را می‌‌خواهیم اما لباس یکدست شکیل‌تر است و سنتش هم این است که لباس را یکدست و کامل بپوشند. قیمت لباس‌‌ها هم بستگی به جنسی که در آن استفاده می‌شود دارد. ساتن معمولی اگر بخواهیم استفاده کنیم، حول و حوش 800 هزار تومان تا یک میلیون تومان درمی‌‌آید و نهایتاً تا یک میلیون و 700 هزار تومان می‌‌رسد. گفتم که بستگی به کیفیت و جنس پارچه و ابزاری که برای آن استفاده می‌‌کنیم دارد. در کنار این لباس‌‌های محلی پوشاک دیگری هم شامل پوشاک بهاره، تابستانه، پاییزه و زمستانه تولید می‌‌کنیم که همگی تولید خودمان است.»
زنان چرم دوز هم محصولات خود را به نمایشگاه آورده‌‌اند. انواع کیف و کمربند از جمله محصولات تولیدی آنهاست که همگی به‌صورت تک‌دوز و دستی تهیه شده‌‌اند.زهرا سالاری که بیشتر در کار تولید کیف‌‌های زنانه چرمی است، 9 سالی می‌شود که کار دوخت چرم انجام می‌‌دهد و در تمام این مدت در خانه کار می‌‌کرده است اما چند ماهی است که کارگاه کوچکی دایر کرده و آنجا به فعالیت ادامه می‌‌دهد.«بعضی‌‌ها می‌‌آیند و می‌‌گویند اینها چرم نیست و فوم است و این خیلی ناراحتم می‌‌کند. می‌‌گویم اصلاً بوی چرم معلوم است. چرمی را که در کارم از آن استفاده می‌‌کنم از چرم‌شهر ورامین تهیه می‌‌کنم و ابزار و یراق را از هم بازار تهران می‌‌خرم. برای تولید یک کیف کوچک اگر به‌صورت مداوم کار کنم یک روز کامل زمان می‌‌برد. البته چون بچه کوچک دارم نمی توانم پشت سر هم کار کنم.» او این را می‌‌گوید و اشاره می‌‌کند به بچه کوچکی که کنارش نشسته و مشغول بازی است. سالاری ادامه می‌‌دهد: «الان که کارگاه دایر کرده‌‌ام هفت، هشت نفر شاگرد دارم که دارند آموزش می‌‌بینند تا این هنر را یاد بگیرند و به توانمندی برسند تا بعد از آن با هم همکاری کنیم.»

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8030/13/630187/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها