هنر حِکمی
محسن نفر
آهنگساز، پژوهشگر، مدرس موسیقی و نوازنده تار و سه تار
هنرحِکمی چیست؟! هنری که با حکمت قرین است چیست؟! چگونه هنر میتواند با حکمت انیس شود؟! به تعبیر دیگر، هنر حِکمی چیست و کدام است؟! برای دانستن آن، اول باید ببینیم که حکمت چیست؟! حکمت؛ سخن محکم و متین و اصیل و استواری است که مبدأش نور است و مقصدش هدایت! پس چند نکته معلوم میشود:1- اصل و اساس حکمت، نور و روشنی و روشنایی است. 2- برای هدایت و دلالت و خیر است.3- از جنس کلام و سخن است. 4- چون اصلش نور است، حاملش نورانی است. 5- ثمره و بهره و نتیجه اش، خوبی و نیکی و نیکویی است و بخوبی و خیر ختم میشود! 6- روش و منشش، نورافشانی و تنویر است. 7- از ریشه تعقل و تفهم است.8- به صلح و صفا و مسالمت میانجامد. 9- معنای زندگی و حیات را معلوم و مکشوف مینماید. 10- به علم، اقناع و ایمان نایل میکند. 11- هدف و جدیت خلقت را تأکید و تصریح میکند. 12- حقایق هستی و خلقت را مینماید. 13- از رازها و اسرار خلقت و هستی، پردهبرداری میکند. 14- راه و چاه را از هم تفکیک و تشخیص میکند. 15- نوری است که تاریکیهای وجود(نادانی و نافهمی) را میزداید. 16- به زندگی و زیستن، رنگی مقبول و مفهوم میدهد. 17- زندگی را هدفمند و هدفدار میکند. 18- خمیره حیات را که کار و تلاش و حرکت است، تشخیص و تبلیغ میکند.19- کمال و تکامل و سرعت آن را مینماید. 20- قدرت و توانایی را لازمه بودن و بقا میداند. 21- زیبایی را شرط بقای زندگی و اخلاق را شرط بقای هستی معرفی میکند! 22- با حکمت، جهان، حکیمانه دیده و شناخته میشود.23- با حکمت، خلقت، حکیمانه فهم میشود و خلقت حکیمانه، دال و مدلول، علت و معلول و آغاز و انجام، ازل و ابد، وحدت و کثرت، بقا و فنا، جبر و اختیار، تقدیر، قادر و مقدور و... را در جهان و عالم، مکشوف میکند!
حال هنر چیست؟ هنر، همه آنچه را که حکمت میگوید، مینماید. هنر حِکمی، نمایش هستی است از منظر حکمت. هنر حکمی، نمایش حکیم، حاکم و محکوم است. هنر حِکمی، اصلاً خود، حکمت است. خودِ حکمت است! حکمت است که با زبان هنر ارائه میشود! حکمتِ مصوّر و مصوّت.هر آنچه را که با حکمت میشود دانست، با هنر میشود فهمید. هرآنچه را که حکمت میگوید، هنر نشان میدهد.هر آنچه که حکمت شرح میکند، هنر وصل میکند. هنرحِکمی، هم فال است و هم تماشا. هم شرح است و هم وصف! هم میشناسد، هم مینماید. میشناساند و مینمایاند! با هنر حِکمی، علم الیقین به عین الیقین مبدل میشود! با هنرحِکمی، آرزوها، وصال مییابند. همه آنچه در پَس حکمت، به علم و سپس به آرزو مبدل شده، به وصال ختم میشود. هنر، تجسم آرزو و تجسد خیال است. با هنر حِکمی، جهان خلقت و انسان و ذهن، بررسی و کنکاش میشود.هنرحِکمی، هنر برای حقیقت و تعالی است. همه تعریفها و تفسیرها از هنر، در برابر هنر حِکمی، مکشوف و مخدوش میشود! هنر حِکمی، هنر برای عبرت است. حکمت، برای معرفت و هنر، برای عبرت است.فهمیدنِ فهمیدن.فهمیدنِ هر آنچه حکمت در مقام معرفت، میگوید! با هنرحِکمی، جهان، غایتدار شناخته میشود. تولد و مرگ در بستر تاریخ، غایتمند دیده میشود. هنرحِکمی، همان حکمت بهصورت هنر است. با هنر میتوان از جهان گفت. به روایت یا حکایت.مستند یا مُستشهَد. میتوان از انسان گفت! از احساسات یا ادارک. از غرایز یا هیجانات. از تخیل یا تعقل.از خود یا از او! با هنر میتوان از او گفت و عالم را سایه او دید.هنر، منظر نظاره حق و غیر حق است. البته تا کنون بیشترمجلای جلوه گری غیر حق بوده است.غیر حق، نه مخلوقات و سایر موجودات است، بلکه جانشینان حق است! هرکه و هرچه در مسند او نشسته است. هر که مدعای دروغین جانشینی و جایگزینی او را دارد! انسان نماها و ناخدایان مدعی. هنرحِکمی، جهت انسان به سمت مبدأ و معاد را معلوم میکند! «زکجا آمده ام، آمدنم بهر چه بود / به کجا میروم آخر، ننمایی وطنم» هنرحِکمی، بزرگترین دلیل توجیه وجود هنراست.هنرغیرحِکمی، اظهار زیبایی و زشتی است. اما هنرحِکمی اظهار او است. اعلام اواست. اعلان او است. هنر حِکمی فقط اظهار زیبایی و خیر است. زیبایی و خیر مطلق. هنرحِکمی، یک شبه ره صد ساله رفتن است!
آهنگساز، پژوهشگر، مدرس موسیقی و نوازنده تار و سه تار
هنرحِکمی چیست؟! هنری که با حکمت قرین است چیست؟! چگونه هنر میتواند با حکمت انیس شود؟! به تعبیر دیگر، هنر حِکمی چیست و کدام است؟! برای دانستن آن، اول باید ببینیم که حکمت چیست؟! حکمت؛ سخن محکم و متین و اصیل و استواری است که مبدأش نور است و مقصدش هدایت! پس چند نکته معلوم میشود:1- اصل و اساس حکمت، نور و روشنی و روشنایی است. 2- برای هدایت و دلالت و خیر است.3- از جنس کلام و سخن است. 4- چون اصلش نور است، حاملش نورانی است. 5- ثمره و بهره و نتیجه اش، خوبی و نیکی و نیکویی است و بخوبی و خیر ختم میشود! 6- روش و منشش، نورافشانی و تنویر است. 7- از ریشه تعقل و تفهم است.8- به صلح و صفا و مسالمت میانجامد. 9- معنای زندگی و حیات را معلوم و مکشوف مینماید. 10- به علم، اقناع و ایمان نایل میکند. 11- هدف و جدیت خلقت را تأکید و تصریح میکند. 12- حقایق هستی و خلقت را مینماید. 13- از رازها و اسرار خلقت و هستی، پردهبرداری میکند. 14- راه و چاه را از هم تفکیک و تشخیص میکند. 15- نوری است که تاریکیهای وجود(نادانی و نافهمی) را میزداید. 16- به زندگی و زیستن، رنگی مقبول و مفهوم میدهد. 17- زندگی را هدفمند و هدفدار میکند. 18- خمیره حیات را که کار و تلاش و حرکت است، تشخیص و تبلیغ میکند.19- کمال و تکامل و سرعت آن را مینماید. 20- قدرت و توانایی را لازمه بودن و بقا میداند. 21- زیبایی را شرط بقای زندگی و اخلاق را شرط بقای هستی معرفی میکند! 22- با حکمت، جهان، حکیمانه دیده و شناخته میشود.23- با حکمت، خلقت، حکیمانه فهم میشود و خلقت حکیمانه، دال و مدلول، علت و معلول و آغاز و انجام، ازل و ابد، وحدت و کثرت، بقا و فنا، جبر و اختیار، تقدیر، قادر و مقدور و... را در جهان و عالم، مکشوف میکند!
حال هنر چیست؟ هنر، همه آنچه را که حکمت میگوید، مینماید. هنر حِکمی، نمایش هستی است از منظر حکمت. هنر حکمی، نمایش حکیم، حاکم و محکوم است. هنر حِکمی، اصلاً خود، حکمت است. خودِ حکمت است! حکمت است که با زبان هنر ارائه میشود! حکمتِ مصوّر و مصوّت.هر آنچه را که با حکمت میشود دانست، با هنر میشود فهمید. هرآنچه را که حکمت میگوید، هنر نشان میدهد.هر آنچه که حکمت شرح میکند، هنر وصل میکند. هنرحِکمی، هم فال است و هم تماشا. هم شرح است و هم وصف! هم میشناسد، هم مینماید. میشناساند و مینمایاند! با هنر حِکمی، علم الیقین به عین الیقین مبدل میشود! با هنرحِکمی، آرزوها، وصال مییابند. همه آنچه در پَس حکمت، به علم و سپس به آرزو مبدل شده، به وصال ختم میشود. هنر، تجسم آرزو و تجسد خیال است. با هنر حِکمی، جهان خلقت و انسان و ذهن، بررسی و کنکاش میشود.هنرحِکمی، هنر برای حقیقت و تعالی است. همه تعریفها و تفسیرها از هنر، در برابر هنر حِکمی، مکشوف و مخدوش میشود! هنر حِکمی، هنر برای عبرت است. حکمت، برای معرفت و هنر، برای عبرت است.فهمیدنِ فهمیدن.فهمیدنِ هر آنچه حکمت در مقام معرفت، میگوید! با هنرحِکمی، جهان، غایتدار شناخته میشود. تولد و مرگ در بستر تاریخ، غایتمند دیده میشود. هنرحِکمی، همان حکمت بهصورت هنر است. با هنر میتوان از جهان گفت. به روایت یا حکایت.مستند یا مُستشهَد. میتوان از انسان گفت! از احساسات یا ادارک. از غرایز یا هیجانات. از تخیل یا تعقل.از خود یا از او! با هنر میتوان از او گفت و عالم را سایه او دید.هنر، منظر نظاره حق و غیر حق است. البته تا کنون بیشترمجلای جلوه گری غیر حق بوده است.غیر حق، نه مخلوقات و سایر موجودات است، بلکه جانشینان حق است! هرکه و هرچه در مسند او نشسته است. هر که مدعای دروغین جانشینی و جایگزینی او را دارد! انسان نماها و ناخدایان مدعی. هنرحِکمی، جهت انسان به سمت مبدأ و معاد را معلوم میکند! «زکجا آمده ام، آمدنم بهر چه بود / به کجا میروم آخر، ننمایی وطنم» هنرحِکمی، بزرگترین دلیل توجیه وجود هنراست.هنرغیرحِکمی، اظهار زیبایی و زشتی است. اما هنرحِکمی اظهار او است. اعلام اواست. اعلان او است. هنر حِکمی فقط اظهار زیبایی و خیر است. زیبایی و خیر مطلق. هنرحِکمی، یک شبه ره صد ساله رفتن است!
آدرس مطلب
http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8030/24/630214/0
ارسال دیدگاه
ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
ویژه نامه




























