شرایط یک تجربه موفق در تئاتر

رضا وطن‌زاده
منتقد تئاتر

​​​​​​​تئاتر شرایط و فضایی متفاوت از سینما دارد و اولین مسأله تئاتر این است که برخلاف سینما هنری‌ است پر هزینه و البته کم درآمد. همه جای دنیا همین‌طور است. تعداد اجراها کم و درآمد حاصل از این اجراها هم آنطور نیست که بشود درباره مسائل و درآمدهای مالی آن فکر خاصی کرد؛ اما فیلم از امکانات و شرایط ویژه و حمایت‌های خاصی برخوردار است که وابسته به ماهیت و هویت این حوزه درآمدزایی خوبی در خود دارد و همین است که سینما را به یک صنعت تبدیل کرده است. ایجاد این سالن‌ها و حمایت از هنرمندان این عرصه حداقل باعث می‌شود قسمتی از سختی‌هایی که اهالی تئاتر با آن روبه‌رو هستند کم شود و با دغدغه‌های کمتری کار خود را روی صحنه ببرند. امکانات همیشه پیش برنده است. شما تصور کنید که کارگردانی که می‌خواهد یک اجرا را روی صحنه ببرد از نظر سخت‌افزاری به سالن خوب، محل تمرین مناسب و... نیاز دارد تا بتواند کارش را با امنیت معنوی بهتری روی صحنه ببرد و از طرفی تماشاچی که برای دیدن این نمایش می‌آید هم باید به محض ورود به سالن این امنیت را حس کند. راحت بلیت خریداری کند و دسترسی راحتی از نظر مسافتی به مکان نمایش داشته باشد و در خود سالن هم امکانات استانداردی برایش فراهم باشد. امروز باز وضعیت بسیار بهتر از گذشته است و ما در گذشته می‌دیدیم که حتی تماشاچی صندلی مناسبی برای نشستن هم در اختیار نداشت. مثلاً تصور کنیم کسی می‌خواهد برای دیدن فیلم به مجموعه یک پردیس سینمایی برود. خیلی راحت بلیت‌اش را از طریق اینترنت می‌خرد و با احساس آسودگی و آرامش برای دیدن فیلم مورد نظرش به این مجموعه می‌رود و وقتی می‌بیند که چه شرایط و امکانات مناسبی برایش در نظر گرفته شده حال بهتری هم به او و هم به برگزارکنندگان دست می‌دهد. حساسیت روی این موضوعات از طرف مدیران واقعاً مهم و پراهمیت است که فکر می‌کنم در چندسال اخیر این حساسیت‌ها به چشم آمده و به صورت عملی برایشان اقدامات مهمی انجام شده است. همان‌طور که گفتم برای کارگردان و بیننده (چه تئاتر چه سینما) هم این دغدغه وجود دارد. اینکه به مخاطب احترام بگذارید و از او با شرایط خوبی استقبال کنید تا اثر شما را ببیند یک حس اعتماد و اطمینان دو طرفه است که باعث می‌شود هم آن مخاطب و هم عوامل تولید اثر بخواهند باز چنین تجربه‌ای داشته باشند. به این نکته هم اشاره کنم که بعضی تماشاچی‌ها حرفه‌ای تئاتر هستند و هر جا که تئاتر خوبی اجرا شود می‌روند ولی ما باید سعی کنیم با در نظر گرفتن شرایط سخت‌افزاری و نرم‌افزاری کاری کنیم که دیگران هم به تماشای تئاتر اشتیاق پیدا کنند و این مهم جز با اقدامات عملیاتی و زیربنایی چه در حوزه ساخت‌وساز چه در حوزه‌های مدیریتی میسر نمی‌شود. باید تلاش کنیم تا اندازه و میزان تماشاچی‌های حرفه‌ای را بیشتر کنیم.