تولید 20 میلیون تنی غلات در سال جاری

امین محمودی
خبرنگار

​​​​​​​

خودکفایی در تأمین امنیت غذایی از طریق رشد و توسعه تولید محصولات کشاورزی با توجه به اقلیم‌های گوناگون موجود در کشورمان امری امکانپذیر است.از طرف دیگر محصولات اساسی کشاورزی و غذایی به عنوان یکی از اهرم‌ها و سیاست‌های کشورهای ابرقدرت جهان برای سلطه و تحت فشار قرار دادن کشورها محسوب می‌شود، با این حال کشورمان طی یک سال گذشته با اجرای سیاست‌های بی‌شمار حمایتی از کشاورزان به سمت خودکفایی و تأمین امنیت غذایی در بسیاری از محصولات کشاورزی از جمله غلات رفته است ،به همین دلیل به نظر می‌رسد طی دو سال آینده شاهد خودکفایی در تولید این محصولات باشیم.
تولید 20 میلیون تنی غلات در کشور
اخیراً سازمان خواربار جهانی(فائو) از رشد ۲۵ درصدی تولید گندم ایران در سال ۲۰۲۲ خبر داده و اعلام کرده کل تولید غلات ایران  در سال‌ جاری به حدود 20 میلیون تن رسیده است.
آمارها نشان می‌دهد در سال گذشته میلادی 16 میلیون و 800 هزار تن غلات در اراضی کشاورزی کشورمان تولید شده بود که این امر نشان‌دهنده آن است که تولید غلات ایران در سال میلادی جاری با رشد 16درصدی نسبت به سال قبل مواجه شده است.همین امر سبب شده میزان واردات غلات با کاهش 15 درصدی روبه‌رو شود، به‌طوری که در سال‌ جاری میزان واردات به 18 میلیون و 300 هزار تن رسیده است.
به نظر می‌رسد با توجه به ظرفیت 21 میلیون تنی سیلوها و انبارهای نگهداری غلات در ایران، هیچ‌گونه مشکلی برای تأمین امنیت غذایی وجود نداشته باشد، به‌طوری که فائو  به این امر اذعان داشته و گفته کل ذخایر غلات کشورمان با رشد 23 درصدی در پایان سال 2022 به 12 میلیون و 700 هزار تن خواهد رسید، این در حالی است که  سال گذشته این میزان 10 میلیون و 300 هزار تن بود.
تولید 11 میلیون تنی گندم در سال زراعی گذشته
از کل ذخایر 12.7 میلیون تنی غلات ایران در سال 2022 بالغ بر 8.5 میلیون تن از این رقم مربوط به ذخایر گندم برآورد شده، این در حالی است که در سال گذشته این میزان 6.4 میلیون تن اعلام شده بود.
تحقق این مهم به این امر بر می‌گردد که طی دو سال زراعی اخیر وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم علاوه بر سیاست‌های قیمتی همچون افزایش 8 هزار تومانی قیمت گندم (از 5 هزار تومان سال به 13 هزار تومان) در دو سال اخیر با اتخاد سیاست‌های غیرقیمتی همچون کاهش 50 درصدی نهاده‌های کشاورزی (کود و سم) کشت قراردادی را در دستور کار قرار داده است،به همین دلیل کشورمان طی یک سال اخیر به سمت خودکفایی در تولید این محصول رفته و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که با استقبال کشاورزان از کشت این کالای اساسی، کشورمان در سال زراعی جاری که از مهرماه 1401 شروع شده به خودکفایی در تولید گندم برسد.
 سال گذشته میزان تولید گندم با کاهش 5 میلیون تنی نسبت به سال 1399 به 8 میلیون تن رسید، به همین دلیل میزان واردات این محصول به 7 میلیون و 75 هزار تن و به ارزش 2 میلیارد و 487 میلیون دلار رسید،اما در سال‌ جاری و به دلیل افزایش 130 درصدی قیمت خرید تضمینی گندم در کشور میزان تولید گندم با وجود خشکسالی گسترده در کشور با افزایش 3 میلیون تنی روبه‌رو شد و به 11 میلیون تن رسید؛از این 11 میلیون تن، 7 میلیون و 500 هزار تن آن توسط دولت و 2 میلیون و 500 هزار تن آن توسط بخش خصوصی خریداری شد، یک میلیون تن مابقی آن  توسط کشاورزان برای بذر سال آینده و تأمین آرد عشایر ذخیره شد.
با این حال با توجه به بحران امنیت غذایی در سراسر جهان به دلیل خشکسالی و جنگ اوکراین و روسیه به عنوان دو تأمین‌کننده بزرگ غلات جهان ضرورت داشت تا برای ذخایر استراتژیک کشورمان همچنان مبادرت به واردات این کالای اساسی و قوت غالب مردم کند،به‌طوری که در 7 ماه نخست سال‌جاری، شرکت بازرگانی دولتی 3 میلیون و 800 هزار تن گندم وارد کرده است تا ذخایر انبارهای کشور مملو از گندم باشد و کشورمان با هیچ گونه مشکلی در تأمین قوت لایموت مردم مواجه نباشد.
با توجه به تحولات جهانی لزوم واردات کافی این محصول بیش از پیش احساس می‌شود که با توجه به ظرفیت سیلوهای سراسر کشور می‌توان تولید و واردات این محصول را مدیریت و برای سالیان آینده ذخیره کرد.
تولید برنج ایران 500 هزار تن رشد کرد
با وجود خشکسالی و کاهش بارندگی در سال زراعی گذشته در کشورمان، میزان تولید برنج با افزایش قابل‌توجهی نسبت به سال گذشته روبه‌رو شده و به نظر می‌رسد با برداشت مناسب این کالای اساسی در شمال کشور میزان تولید این محصول به 2 میلیون و 500 هزار تن رسیده است.
مصرف سرانه هر ایرانی 36 کیلوگرم است که در این صورت باید سالانه 3 میلیون و 60 تن برنج برای مصرف 85 میلیون ایرانی تأمین شود، این در حالی است که کارشناسان معتقدند 42 کیلوگرم میزان مصرف سرانه درست برنج در کشورمان است که سالانه برای تأمین نیاز جمعیت کشور باید 3 میلیون و 570 هزار تن در کشور تأمین شود.
 با این حال با توجه به تولید 2.5 میلیون تن برنج در کشورمان در سال‌جاری و واردات بیش از یک میلیون تن از این کالای اساسی در سال‌جاری، انتظار می‌رود مشکلی در تأمین این محصول وجود نداشته باشد. از طرف دیگر وزارت جهاد کشاورزی با زهکشی اراضی کشاورزی سه استان شمالی کشور و کشت ارقام پربازده برنج در این استان‌ها به دنبال خودکفایی در تولید این محصول ارزشمند است.
وضعیت تولید ذرت، جو و دانه‌های روغنی
تولید ذرت ایران در سال زراعی 2022 حدود یک میلیون و 300 هزار تن برآورد شده است به‌طوری که در سال زراعی جاری سطح زیر کشت ذرت دانه‌ای و علوفه‌ای از رقم ۴۷۰ هزار هکتار امسال نیز فراتر رفته و پیش‌بینی‌ها‌ حاکی از افزایش 25 درصدی تولید این محصول است.
از طرف دیگر تولید جو در ایران در سال گذشته 3 میلیون و 600 هزار تن بوده که این میزان در سال‌جاری به 4 میلیون و 600 هزار تن رسیده است به همین دلیل در حال حاضر کشورمان به عنوان سیزدهمین تولیدکننده بزرگ جو در جهان شناخته می‌شود ولی با این حال هر سال مقادیر زیادی ارز از کشورمان برای واردات این محصول خارج می‌شود.
همچنین طبق پیش‌بینی‌ها در سال‌جاری تولید دانه‌های روغنی در سطح 900 هزار هکتار از اراضی کشاورزی سراسر کشور صورت می‌گیرد. وزارت جهاد کشاورزی با افزایش 188 درصدی قیمت کلزا به دنبال افزایش تولید این محصول ارزشمند در کشور است.
افزایش 160 درصدی ذخایر محصولات کشاورزی
در همین خصوص سیدجواد ساداتی‌نژاد، وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه ذخایر گندم کشور ۴۰ درصد افزایش یافته افزود: ذخایر برخی محصولات کشاورزی نیز ۱۶۰ درصد افزایش داشته است.
 وی افزود: تأمین پایداری و امنیت غذا از رسالت‌های جهاد کشاورزی است و تأمین غذای با کیفیت، سالم و ارزان با تکیه بر تولید داخل و نیز خودکفایی در محصولات کشاورزی از برنامه‌های این وزارتخانه است.
وزیر جهاد کشاورزی گفت: امروز باید تلاش شود تا دام در طی مدت سه ماه به وزن ایده‌آل برسد تا شاهد تولید غذای ارزان در این بخش باشیم.
ساداتی‌نژاد افزود: با توجه به شرایط اقلیمی کشور وزارت جهاد کشاورزی برنامه تحولی دارد و در این راستا باید تلاش شود تا دارای حاکمیت غذا در منطقه غرب آسیا شویم.
وی با بیان اینکه ذخایر گندم کشور ۴۰ درصد افزایش یافته افزود: ذخایر برخی محصولات کشاورزی نیز ۱۶۰ درصد افزایش داشته است.