آموزش غیرمستقیم تأثیرگذارتر است

دکتر مهدی نیک ‌عهد
پژوهشگر حوزه کودک و رسانه

​​​​​​​انیمیشن کوتاه رفقای گرد و غباری (Dust Buddies)، اثری به کارگردانی مشترک بت توماشک (Beth Tomashek) و سم وید (Sam Wade)، محصول سال 2016 امریکا با مدت زمان 4 دقیقه، انیمیشنی کمدی، تخیلی و فانتزی با محتوایی آموزشی برای سنین کودکی است.
ماجرای انیمیشن رفقای گرد و غباری یا خاکی، داستان پرزهای فرش و موکتی است که در یک خانه زندگی می‌کنند. روزی از روزها ماجرایی رخ می‌دهد که این دوستان تحت شرایطی خاص به کمک همدیگر از یک وضعیت خطرناک رهایی پیدا می‌کنند و موفق می‌شوند از شر مشکلی خلاص شوند.
در واقع این انیمیشن قصد دارد همکاری و مشارکت را به کودکان بیاموزد و به آنها آموزش دهد که در بدترین شرایط هم اگر دغدغه یاری رساندن و احساس مسئولیت نسبت به دوستان و همنوعان داشته باشیم، می‌توانیم حل مسأله کنیم. کودکان ما نیاز دارند تا مفاهیمی چون مهارت‌های زندگی و مهارت‌های ارتباطی را بیاموزند. آنها باید همکاری و احساس مسئولیت نسبت به همدیگر را فارغ از هر جغرافیا، فرهنگ و سیاستی فرابگیرند. در واقع این مفاهیم، پایه‌هایی برای همزیستی سالم و زیستن شاد و در آرامش در کنار یکدیگر است. ضرورت آموزش این مفاهیم برای آن است که در آینده و در نبود والدین یا در شرایطی که از نظارت و چشمان بزرگترها دور هستند هم بتوانند تصمیمات درست و مفید بگیرند. روشن است که هرچه کودکان، در جایگاه آینده سازان کشور، در معرض آموزش‌های کاربردی بیشتری قرار بگیرند، آینده خود و جامعه را زیباتر ترسیم خواهند کرد.
آموزش دادن مهارت‌های زندگی به کودکان بویژه در سنین پایین بیش از آنکه از گفته‌ها و پندها صورت بگیرد، یادگیری از طریق مشاهده و تقلید است. روشن است که بخش اعظمی از فراگرفتن‌های ما از طریق مشاهده رفتار دیگران و اطرافیان صورت می‌گیرد؛ اما در این بین یادگیری‌های تصویری و از طریق انیمیشن و فیلم هم مفید و مؤثر است و هر قدر این آثار هنری و آموزشی، به فانتزی و خیال‌پردازی کودکان نزدیکتر باشند، تأثیر و جذابیت بیشتری خواهند داشت. یکی از نقاط مهم و مثبت این انیمیشن هم استفاده از عناصری عجیب برای ارائه داستان است و همچنین توانسته به دو ویژگی جان بخشیدن به اشیا و فانتزی و خیالپردازی که از جمله علایق کودکان است، بپردازد.
در واقع در دنیای امروز، که عصر رسانه است و انتقال فرهنگ و مهارت‌ها از طریق محتواها و کلیپ‌های فرهنگی صورت می‌پذیرد و با توجه به اینکه کودکان امروزی چندان توجهی به محتواها و فیلم‌ها و داستان‌های طولانی ندارند، بد نیست که با کلیپ‌ها و انیمیشن‌هایی کوتاه، مفاهیم مهم را به آنها انتقال دهیم؛ البته هر چه این انتقال مفهوم و مهارت غیرمستقیم‌تر باشد؛ تأثیرگذارتر است و کودکان نیز از آن استقبال بیشتری خواهند کرد.