«حقوق حیوانات» در قاب سلامت مشترک


مجتبی طباطبایی
پژوهشگر اخلاق محیط‌‌زیست و فعال حقوق حیوانات

سال‌ها است که حقوق حیوانات به درستی در کشور شناخته نشده و در مواقعی نیز مورد بی‌مهری و بی‌اعتنایی قرار گرفته است. مشکل اینجا است که این موضوع همیشه به‌عنوان یک دغدغه درجه دومی و صرفاً از روی شکم‌سیری بخشی از مردم یا فعالان تصور می‌شود. این تصور، هم به لحاظ نظری و هم عملی نادرست بوده و اساساً مبنای توجه به حقوق حیوانات، ارتباطی به وضعیت مالی اشخاص ندارد؛ بلکه نوعی ارتباط اخلاقی ‌بی‌واسطه با حیوانات و تجربه ادراک حیوان به‌عنوان «دیگری» دارای آگاهی و واجد حق و حقوق است. در گذشته تصور می‌شد حیوانات فاقد آگاهی و سیستم عصبی هستند و درد و رنج را درک نمی‌کنند، اما علم امروز دقیقاً عکس این را نشان می‌دهد، بنابراین در اخلاق نیز اخلاق حیوانات به میان آمد، چراکه مبانی اخلاق و حقوق بشر برای انسان در نهایت از همان خودآگاهی و توانایی ادراک درد و رنج در انسان بنا می‌شود.
روز گذشته (19آذرماه) روز جهانی حقوق حیوانات بود. زمانی که این موضوع نسبت به دیگر مسائل در درجه اهمیت پایین‌تری قرار گیرد، قوانینش زیر پا گذاشته شده و در رعایت آنها کوتاهی خواهد شد. این درحالی است که فعالیت جنبش‌های حقوق حیوانات در اغلب کشورها، تنها در قاب حیوان‌دوستی خلاصه نشده و مطالبات این موضوع در قاب‌هایی چون سلامت و بهداشت عمومی، عدالت زیستی و سلامت واحد، پیگیری می‌شود؛ مخصوصاً در سال‌های اخیر که سازمان‌های بین‌المللی نظیر سازمان بهداشت جهانی (WHO) و سازمان جهانی بهداشت حیوانات (WOAH) نیز بر اهمیت رویکرد سلامت واحد و لزوم آن برای سلامت و بهداشت عمومی تأکید می‌کنند. بدین معنا که سلامت همه موجودات زنده اعم از انسان‌ها از هر طبقه‌ای اعم از فقیر، غنی و... و حیوانات به یکدیگر وابسته بوده و تنها در یک قاب مشترک تأمین خواهد شد. امروزه با توجه به افزایش جمعیت انسان‌ها، درگیری انسان با محیط‌زیست افزایش یافته و ضرورت تأمین سلامت مشترک میان موجودات زنده دوچندان شده است. پیگیری رویکرد سلامت واحد در کشور، سازنده و ارزشمند است. باید توضیح داده شود که رعایت حقوق حیوانات چه نفعی برای انسان خواهد داشت. تا زمانی که این رویکرد در درجه گفتمان درجه دومی (صرفاً حیوان‌دوستی) باقی بماند، طرف توجه مراجع قضایی و مجلس نیز نخواهد بود. متأسفانه ما مشکلات کشور را اولویت‌بندی کرده و تصور می‌کنیم تا زمانی که آنها حل نشوند، مشکلاتی نظیر حقوق حیوانات رفع نخواهند شد. برای حل این مشکل باید با استناد به رویکرد و قوانین موجود در سلامت واحد، مطالبات حقوق حیوانات را نیز پیگیری کرد. باید این نکته را در نظر داشته باشیم که جامعه سالم وابسته به سلامت تمام موجودات زنده اعم از حیوانات (حیات‌وحش، حیوانات شهری، خانگی و دام‌ها) بوده و هرگونه بی‌توجهی، سلامت و بهداشت عمومی را به مخاطره خواهد انداخت. همه مردم باید پیام سلامت واحد را دریافت کرده و با پذیرش آن گامی بزرگ در توجه به سلامتی حیوانات بردارند. قطعاً توجه به سلامت حیوانات، احقاق حقوق حیوانات را  دربرخواهد گرفت. متأسفانه طی سال‌های گذشته مطالبه‌‌گری بخشی از فعالان حقوق حیوانات، تنها محدود به قاب حیوان‌دوستی و مسأله اخلاقی درباره حیوانات شده و رویکرد مشترکی جایگزین آن نشده است. در فقدان قانون حیوانات، برای تغییر این وضعیت باید با استناد به رویکرد سلامت واحد مطرح‌شده در سازمان ملل و سازمان‌های تابعه که اتفاقاً ایران نیز عضو آنها است، سلامت حیوانات (و حقوق ایشان در امتداد آن) مورد توجه قرار گرفته و رعایت آن از سوی مسئولان، فعالان و همه مردم به امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر تبدیل شود، چراکه علم امروز می‌گوید بی‌توجهی به حق حیوانات، به خطر انداختن سلامت و بهداشت عمومی است که اتفاقاً این مورد در قانون کشور ما نیز جرم است.


آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8075/15/636324/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها