سدسازیهای افراطی و عملیات عمرانی و اقتصادی ناپایدار، امان کوهها را بریده است
تأمین آب از دل «کوهستان»
آوین صفایی
خبرنگار
کوهستانها، آبانبارهای زمین هستند. این زیستبوم منبع اصلی رشد و نمو گیاهان بوده و در تأمین آب، جذب آب باران و جلوگیری از سیل و حفاظت از گونههای بیشمار حیاتوحش، تلطیف هوا و... نقش مؤثری دارد. امروز (20 آذر) روز جهانی کوهستان با موضوع «زنان، کوه را جابهجا میکنند» نامگذاری شده تا توجه بیشتر مردان و زنان کوهستان را به نقش اساسی این زیستگاه متنوع و غنی در تعادل زمین و چرخههای آب در طبیعت جلب کرده و حفاظت از آن در جوامع انسانی را به امری ضروری و اجتنابناپذیر تبدیل کند.
«عباس محمدی» مدیر دیدهبان کوهستان انجمن کوهنوردان ایران، تأمین آب برای منافع انسانی را یکی از دلایل اهمیت کوهستانها دانسته و به «ایران» میگوید: سالهاست که کوهها در محافل جهانی و دانشگاهی مختلف، به برجهای آب مشهور شده و همانند مخزنی عظیم، آب را برای مصارف مسکونی و کشاورزی و... ذخیره کرده است. کوهستانها در عینحال به حفاظت از تنوع زیستی کمک کرده و پناهگاهی امن برای حیاتوحش تلقی میشود. همچنین ضمن حفاظت از پوشش گیاهان مختلف، در تعدیل وضعیت جوی و آب و هوا نیز ایفای نقش میکنند. کوهها در عینحال دارای ارزش گردشگری بوده و نقش مؤثری را در توسعه انواع ورزشها مانند اسکی و کوهنوردی و... برعهده دارند. بهگونهای که 20-15 درصد کل گردشگری مالی صنعت توریسم، از طریق کوهستانها تأمین میشود.
کوهستان قانون مشخصی ندارد
محمدی، ارزش و اهمیت کوهستانها را بیشمار توصیف کرده و میگوید: در روز جهانی کوهستان تلاش شده تا جایگاه و اهمیت این اکوسیستم برای مردم و مسئولان مورد توجه قرار گیرد اما متأسفانه در سالهای گذشته این اهم از سوی مدیران و تصمیمگیرندگان نادیده گرفته شده است. مشکل به هرجومرج در مدیریت مراتع و آب و خاک، قانونگریزی و همچنین نبود قانون مشخص برای کوهستانها بازمیگردد. این در حالی است که 50 درصد خاک ایران کوهستانی است. قوانین حفظ جنگلها، تنوع زیستی، آب و خاک و... نیز که مستقیم و غیرمستقیم به حفاظت از کوهستان مربوط میشود تا حد زیادی نادیده گرفته شده است. سدسازیهای افراطی و عملیات عمرانی و اقتصادی ناپایدار نیز امان کوهها را بریده است! بهطور مثال وزارت نیرو بیش از 40 سال است که با بهانههای مختلف نظیر ذخیره آب، تولید برق و مهار سیل اقدام به سدسازیهای افراطی کرده و تقریباً در هیچیک نیز موفقیتهای اعلام شده را کسب نکرده است.
چرای بیرویه دامها
او چرای بیرویه دامها را یکی دیگر از عوامل تخریب کوهستان معرفی کرده و میگوید: وظیفه حفاظت از میراثهای طبیعی و پوشش گیاهی برعهده سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری است اما این سازمان تاکنون اقدام مؤثری در حفظ تناسب چرای دامها با ظرفیت مراتع انجام نداده و در عوض سهم زیادی از بودجه و اعتبارات را صرف آنچه که آبخیزداری میخوانند و در واقع ساخت سدهای کوچک (سیل بند) است، میکند. با ورود دامها به کوهستان در فصل پاییز و زمستان، ریشه و باقیماندههای گیاهان و گونههای باارزش زیر سم دامها لگدمال شده و از بین میرود. چنانچه دولت ورود نکرده و در این خصوص اعمال قانون نکند، تا چند سال دیگر با معضل چندین برابری فرسایش خاک و عدم ذخیره آب مواجه خواهیم شد. مطابق آمار رسمی، سالانه بیش از 200 میلیون مترمکعب (به اندازه یک سد کرج) رسوبات پشت سدها جمع میشود و با این حال چرای بیرویه دام و عملیات مخربی مانند برداشت سنگ و شن و ماسه از حساسترین کوهستانها و روخانهها ادامه دارد.
حفاظت جمعی از کوهستان
طبق گفته مدیر دیدهبان کوهستان انجمن کوهنوردان ایران، مسئولان و دستاندرکاران حکومتی باید آستینها را برای نجات کوهستان بالا زده و تجدیدنظری اساسی در سیاستهای سدسازی و آبخیزداری انجام دهند. مردم و دوستداران طبیعت نیز همزمان با بیان مشکلات، مطالبه راهحل و ارائه پیشنهادات باید مسئولیت فردی خود در حفاظت از کوهستانها را پذیرفته و از پذیرش مسئولیتهای حفاظت از کوهستان و طبیعت شانه خالی نکنند. زبالهای در کوهستان ریخته نشده و ردی از حضور مردم در قلب کوهستانها برجای نماند. ورود به کوهستان با موتورسیکلت و ماشین، فرسایش خاک را تشدید کرده و باعث از بین رفتن پوشش گیاهی میشود. اغلب مردم بومی و گردشگران در فصول بهار و پاییز اقدام به چیدن و حتی فروش گیاهان و یا میوههای کوهستانی نظیر ازگیل و خرمالوی جنگلی و... میکنند. اقدامی که به زادآوری گیاهان و حتی حیاتوحش آسیب بسیاری وارد میکند.
خبرنگار
کوهستانها، آبانبارهای زمین هستند. این زیستبوم منبع اصلی رشد و نمو گیاهان بوده و در تأمین آب، جذب آب باران و جلوگیری از سیل و حفاظت از گونههای بیشمار حیاتوحش، تلطیف هوا و... نقش مؤثری دارد. امروز (20 آذر) روز جهانی کوهستان با موضوع «زنان، کوه را جابهجا میکنند» نامگذاری شده تا توجه بیشتر مردان و زنان کوهستان را به نقش اساسی این زیستگاه متنوع و غنی در تعادل زمین و چرخههای آب در طبیعت جلب کرده و حفاظت از آن در جوامع انسانی را به امری ضروری و اجتنابناپذیر تبدیل کند.
«عباس محمدی» مدیر دیدهبان کوهستان انجمن کوهنوردان ایران، تأمین آب برای منافع انسانی را یکی از دلایل اهمیت کوهستانها دانسته و به «ایران» میگوید: سالهاست که کوهها در محافل جهانی و دانشگاهی مختلف، به برجهای آب مشهور شده و همانند مخزنی عظیم، آب را برای مصارف مسکونی و کشاورزی و... ذخیره کرده است. کوهستانها در عینحال به حفاظت از تنوع زیستی کمک کرده و پناهگاهی امن برای حیاتوحش تلقی میشود. همچنین ضمن حفاظت از پوشش گیاهان مختلف، در تعدیل وضعیت جوی و آب و هوا نیز ایفای نقش میکنند. کوهها در عینحال دارای ارزش گردشگری بوده و نقش مؤثری را در توسعه انواع ورزشها مانند اسکی و کوهنوردی و... برعهده دارند. بهگونهای که 20-15 درصد کل گردشگری مالی صنعت توریسم، از طریق کوهستانها تأمین میشود.
کوهستان قانون مشخصی ندارد
محمدی، ارزش و اهمیت کوهستانها را بیشمار توصیف کرده و میگوید: در روز جهانی کوهستان تلاش شده تا جایگاه و اهمیت این اکوسیستم برای مردم و مسئولان مورد توجه قرار گیرد اما متأسفانه در سالهای گذشته این اهم از سوی مدیران و تصمیمگیرندگان نادیده گرفته شده است. مشکل به هرجومرج در مدیریت مراتع و آب و خاک، قانونگریزی و همچنین نبود قانون مشخص برای کوهستانها بازمیگردد. این در حالی است که 50 درصد خاک ایران کوهستانی است. قوانین حفظ جنگلها، تنوع زیستی، آب و خاک و... نیز که مستقیم و غیرمستقیم به حفاظت از کوهستان مربوط میشود تا حد زیادی نادیده گرفته شده است. سدسازیهای افراطی و عملیات عمرانی و اقتصادی ناپایدار نیز امان کوهها را بریده است! بهطور مثال وزارت نیرو بیش از 40 سال است که با بهانههای مختلف نظیر ذخیره آب، تولید برق و مهار سیل اقدام به سدسازیهای افراطی کرده و تقریباً در هیچیک نیز موفقیتهای اعلام شده را کسب نکرده است.
چرای بیرویه دامها
او چرای بیرویه دامها را یکی دیگر از عوامل تخریب کوهستان معرفی کرده و میگوید: وظیفه حفاظت از میراثهای طبیعی و پوشش گیاهی برعهده سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری است اما این سازمان تاکنون اقدام مؤثری در حفظ تناسب چرای دامها با ظرفیت مراتع انجام نداده و در عوض سهم زیادی از بودجه و اعتبارات را صرف آنچه که آبخیزداری میخوانند و در واقع ساخت سدهای کوچک (سیل بند) است، میکند. با ورود دامها به کوهستان در فصل پاییز و زمستان، ریشه و باقیماندههای گیاهان و گونههای باارزش زیر سم دامها لگدمال شده و از بین میرود. چنانچه دولت ورود نکرده و در این خصوص اعمال قانون نکند، تا چند سال دیگر با معضل چندین برابری فرسایش خاک و عدم ذخیره آب مواجه خواهیم شد. مطابق آمار رسمی، سالانه بیش از 200 میلیون مترمکعب (به اندازه یک سد کرج) رسوبات پشت سدها جمع میشود و با این حال چرای بیرویه دام و عملیات مخربی مانند برداشت سنگ و شن و ماسه از حساسترین کوهستانها و روخانهها ادامه دارد.
حفاظت جمعی از کوهستان
طبق گفته مدیر دیدهبان کوهستان انجمن کوهنوردان ایران، مسئولان و دستاندرکاران حکومتی باید آستینها را برای نجات کوهستان بالا زده و تجدیدنظری اساسی در سیاستهای سدسازی و آبخیزداری انجام دهند. مردم و دوستداران طبیعت نیز همزمان با بیان مشکلات، مطالبه راهحل و ارائه پیشنهادات باید مسئولیت فردی خود در حفاظت از کوهستانها را پذیرفته و از پذیرش مسئولیتهای حفاظت از کوهستان و طبیعت شانه خالی نکنند. زبالهای در کوهستان ریخته نشده و ردی از حضور مردم در قلب کوهستانها برجای نماند. ورود به کوهستان با موتورسیکلت و ماشین، فرسایش خاک را تشدید کرده و باعث از بین رفتن پوشش گیاهی میشود. اغلب مردم بومی و گردشگران در فصول بهار و پاییز اقدام به چیدن و حتی فروش گیاهان و یا میوههای کوهستانی نظیر ازگیل و خرمالوی جنگلی و... میکنند. اقدامی که به زادآوری گیاهان و حتی حیاتوحش آسیب بسیاری وارد میکند.
آدرس مطلب
http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8075/15/636325/0
ارسال دیدگاه
ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
ویژه نامه












































