
احمد ابوالقاسمی، قاری بینالمللی قرآن کریم در گفت و گو با «ایران»:
آداب جهاد تبیین را از قرآن بیاموزیم
سیده مریم سادات گوشه
روزنامهنگار
تبیین فرهنگ، موضوعی است که هر ازگاهی در جامعه بیش از گذشته رخ نمایی میکند. هربار در پس یک رخداد اجتماعی موضوع عدم تبیین درست در جامعه بیشتر به چشم میخورد تا جایی که رهبر معظم انقلاب و اندیشمندان مفهوم و اصطلاح «جهاد تبیین» را بارها و بارها مطرح کرده و در نهایت اعلام میکنند که در همه حوزهها به بازسازی انقلابی با شیوه و منطق انقلابی نیاز داریم؛ منطقی که در گرو آموزههای قرآنی به رشد و بالندگی میرسد، چرا که در مسیر قرآن کریم تبیین بدرستی صورت میگیرد. گفتوگوی حاضر با احمد ابوالقاسمی مدرس و قاری بینالمللی قرآن کریم درباره نیازهای جامعه امروز به تبیین صحیح است، اینکه تبیین به چه نحوی و چگونه باید در جامعه حاکم شود و با چه زبانی به نسل جوان انتقال یابد.
قرآن کتاب جهاد تبیین و روشنگری است. مبنا و اساس و کل گستره قرآن کریم چیزی از جنس جهاد تبیین است. کار همه انبیا هم همین تبیین بوده است. از نظر شما جهاد تبیین چه معنایی دارد؟
10 سالم بود که انقلاب اسلامی رخ داد. زمان شاه را هم تا حدودی دیدم. امروز عدهای میخواهند به مردم القا کنند که اصل انقلاب کار بیهودهای بوده است. برای همین ،طوری راجع به زمان شاه با مردم حرف میزنند که انگار مملکت گل و بلبل بوده است. آنها جوانها را به گونهای تحریک میکنند تا به اصل انقلاب خدشه وارد کنند، نه به عملکرد انقلابیون. یعنی از آن دوره یک مدینه فاضله میسازند. وقتی برای بچههایی که تحت تأثیر این حرفها بودند، خاطرات دوران شاه را تعریف کردم تعجب کردند، چون به بچهها گفته بودند آن دوران همه چیز فراوان بود. برای همین من هم یک سؤال مطرح کردم. گفتم مگر آن زمان ماشین قسطی نبود، پس چرا مردم آنقدر کم ماشین داشتند. همین یک سؤال نگاه خوشبینانه آنها به زمان شاه را کلی تغییر داد.
تبیین یعنی همین؛ یعنی باید با حوصله و با دلیل با جوانها حرف بزنیم. نه اینکه منتظر مثلاً صدا و سیما بمانیم تا برنامهای بسازد. هر یک از ما دور و برمان جوانهایی هستند که میتوانیم برای آنها وقت بگذاریم و با حوصله درباره مباحث صحبت کنیم. الان دورهای است که به جوانها اطلاعات غلط میدهند و این از نداشتن آگاهی و اطلاع خیلی بدتر است. در نتیجه دیگر حالت عادی نباید داشته باشیم. به این حالت جهاد میگویند. یعنی باید وسط میدان بیایی و با تک تک افرادی که میشناسی حرف بزنی. این چیزی نیست که بتوان به یک ارگان یا نهاد و سازمان بسپاریم.
من در جلسه قرآنی خودم، حداقل یک ساعت به این موضوع اختصاص میدهم. درجلسه اخیر هم که قبل از اغتشاش بود، این سؤال را مطرح کردم که چطور اهداف من بچه مسلمان حزب اللهی با اسرائیل و اینترنشنال یکی میشود؟ هیچکدام پاسخش را نمیدانستند، ولی وقتی توضیح دادم همه متوجه موضوع شدند. واقعاً نمیتوان انتظار داشت بچه دهه هشتادی که هیچ اطلاعی از گذشته نداشته و علت و اساس انقلاب را نمیشناسد و خیلی چیزها را نمیداند، تحت تأثیر جوسازیها و رسانههای معاند قرار نگیرد. این بچهها در همین مدارس ایران تربیت شدهاند؛ پس چرا تفاوت دیدگاه بین نسل دهه 50و 80 اینقدر زیاد است؟ معلوم است که آموزش درست نبوده است.
ببینید مثالی بزنم. کلاه ایمنی در تمام دنیا پذیرفته شده است، اگر حکومتی به زور سر مردمش کلاه ایمنی کند، هیچ کس اعتراض نمیکند. نه امریکا و نه اسرائیل و شبکه من و تو، بیبیسی فارسی و اینترنشنال و... اعتراض نمیکنند.
ما در تبیین ضعیف بودیم که هنوز نمیتوانیم کلاه ایمنی سر مردم کنیم. چطور میتوان با این مدل تبیین روسری سر مردم کنیم؟ ما در آموزش ضعف داریم. بلد نیستیم سبک سنگین کنیم. چرا در کشور ما اینقدر عمل زیبایی بینی بالاست. برای اینکه دختران و بعضاً پسران ما اعتماد به نفسشان را از دست دادهاند. این ضعف اجتماعی وجود دارد، چون ارزشگذاری ما به چهره است نه به سواد. ارزشگذاری ما دیگر به ادب نسل جوان در جامعه نیست، حتی در خانه هم ارزشگذاری به فرزندانمان کم است،برای همین احساس خلأ فکر میکنند دیده نمیشوند.
اینکه ارزش انسانی او درک نمیشود و فکر میکند که همه مثلاً بینی او را مسخره میکنند و باید برود و عمل کند. این جامعه از نظر فرهنگی عقب، مانده است. بنابر این وظیفه سازمانها و دستگاههای فرهنگی این است که بیایند و این مدل تفکر را عوض کنند،مثلاً اگر در ایران از فردا بگویند هرکس از فردا کلاه ایمنی روی سرش نگذارد، موتورش را توقیف میکنیم و یک ماه هم کل حساب بانکی اش را مسدود میکنیم. به نظر شما دنیا میگوید چرا؟ پس چرا مردم هنوز کلاه ایمنی نمیگذارند؟ چون هنوز نفعش را در کلاه گذاشتن نمیبینند. میگویند گرم است، هنوز نتوانسته ایم توضیح دهیم و مردم را نسبت به عواقب نگذاشتن آن توجیه کنیم.مدل گویش و تبیین ما باید درست شود. کارشناسی شده باشد. طبق روز باشد، هنوز هم بعضی افراد نمیدانند چطور باید تبیین کنند.
کم کاری از کجاست؟
همه انسانها منفعت طلبند، یعنی دوست دارند به نفعشان عمل کنند. اکنون در حجاب نفعی ندیدند. چه کسی کم کاری کرده؟ سیستمهای آموزشی کم کاری کردهاند والا مردم ما خوب هستند اگر بدانند به نفعشان است، حتماً به آن عمل میکنند.
آیا هر کسی در هر لباس میتواند تبیین کند؟
نه اما انتظار میرود که اگر مثلاً کم کاری از سوی نهادی مثل صدا و سیما که تأثیر بسیاری در رشد فرهنگی میتواند داشته باشد، اتفاق بیفتد من مجبورم فردی ورود کنم.
اکنون با وجود 31 دستگاه فرهنگی نتوانسته ایم فرهنگسازی کنیم آن هم با زبان لین و تأثیرگذار.
بیش از صد بار من به تلویزیون دعوت شدم، مثلاً قبل از اذان مغرب برنامهای بوده و من باید در مورد قرآن با مردم صحبت میکردم. هیچ وقت بیشتر از سه دقیقه به من وقت صحبت ندادند، اما یک سلبریتی شب تولد حضرت زهرا(س) با بدحجابی تمام، برای مردم تا یک ساعت و نیم حرف میزند. چرا اینجا صدا و سیما وقت کم نمیآورد؟ این را باید به چه کسی گفت؟
من صدا و سیما را با همه تلاشهایش مقصر میدانم. خیلی زحمت میکشد اما طی این سالها اگر به تمام سریالهای ساخته شده نگاه کنید، میبینید اکثراً یک خانم چادری آدم کوتوله، بی سواد، دهاتی و... است، اما یک خانم مانتویی که موهایش کمی بیرون است آدم بسیار خوب با شعور و روشنفکر نمایش داده شده است. این چه چیزی را به مردم القا میکند؟ صدا وسیما آیا دست اسرائیل بوده طی این سالها یا دست ماست؟ خیلی راحت میتوان مقصر را پیدا کرد.
فقط موضوع حجاب نیست موضوع فرهنگسازی در همه مسائل اجتماعی است ،مثل همان کلاه ایمنی که آموزش داده نشده یا نریختن آشغال و زباله در محیط گردشگری، همه دنیا مخالفند. ما نتوانسته ایم به مردم یاد بدهیم که زبالهاش را در سطل زباله بریزد، به نفعش است، یعنی کم کاری شده. ما واگذار کردیم به خود مردم. واین یعنی تبیین نکردیم. باید راهکارهای مهمی برای آموزش انتخاب میشد، اما نشد.
اولین موضوع در جهاد تبیین این است که این کار را به آدم هایی که در سیستم نیستند ولی بلدند بسپارند؛ فراخوان بدهند. ما اصلاً نمیدانیم با چه کسی باید حرف بزنیم و راهکار بدهیم. به چه کسی ایده بدهیم. اینها خیلی پیچیدگی دارد و متأسفانه وضعیت خوبی نداریم.
آیا الان در این شرایط که چهل سال از حوزه فرهنگ مغفول ماندیم امیدی به اصلاح حوزه فرهنگ هست؟
بله ،خیلی راحت میتوان این حوزه را اصلاح کرد به شرط اینکه به اهلش سپرده شود. کاری ندارد بخواهیم سریال خوب بسازیم. محور انقلاب و فرهنگ ما قرآن است.
یک بار بعد از انقلاب فقط یک سریال ساخته شد که بازیگرش آیات قرآن را میخواند. اثرش را همان موقع در مردم دیدیم. باید برای تبیین مسائل فرهنگی فیلمنامه و سریال خوب ساخته شود. برنامه بدون توقف شبکه سه که درباره حجاب 10 جلسه صحبت کرد، چقدر اثرگذار بود و چقدر قشنگ تبیین کرد. ما آدم هایی داریم که خوب میتوانند تبیین کنند، اما امکان ورود به جایی را ندارند؛ خود همین یک مافیا دارد که افراد توانمند نمیتوانند وارد این چرخه شوند. و آخر سر مجبور میشوند در شبکههای مجازی صفحهای درست کنند تا حرف هایش را بزند. خب باید رصد کنند. الان در این شرایط باید فراخوان بدهند تا افراد توانمند وارد عرصه شوند. چرا انجام نمیشود؟
به نظر میرسد به خاطر همان مافیایی باشد که به آن اشاره کردید. خیلی از فیلمنامههای خوب هنوز با درهای بسته مواجه اند. وقتی لیست اسامی فیلمسازان آن مراکز را نگاه کنید، میبینید سالهای سال است که بودجه فیلمسازی در بین همین چند نفر چرخیده است.
بله ،همینطور است و این موضوع باید برطرف شود تا راه برای همه افراد توانمند باز شود.
من از آقای رئیس جمهور خواهش میکنم هفتهای یک ساعت در یک برنامه مشخص تلویزیونی با مردم ارتباط داشته باشند و از طریق پیامک مردم بتوانند سؤالات و مشکلاتشان را با ایشان مطرح کنند و ایشان هم پاسخگو باشند. سامانهای طراحی شود که هرکس با کد ملی اش بتواند یک رأی داشته باشد. از مردم نظرخواهی کنند با مردم حرف بزنند. ما چرا به مردم اعتماد نمیکنیم.
فکر میکنیم اگر مثلاً به مردم بگوییم پسر فلان مسئول اختلاس کرده، نگاه مردم از انقلاب برمی گردد؟ اتفاقاً اینطور نیست، چون این کار نشده نگاه مردم نسبت به انقلاب اینگونه شد.
اگر مردم ببینند جمهوری اسلامی بچه فلان مسئول را هم معرفی میکند و درباره آن حرف میزند خیلی بیشتر پای انقلاب میایستند. روش عملکردمان درست نبوده است.