از همراهی مخاطبان بزرگسال در حفظ محیط زیست ناامید شده‌ایم

نگاه
ادبیات در خدمت نجات محیط زیست

فرهاد حسن زاده

برای بزرگسالان که کار از کار گذشته و نمی‌توان به بهبود وضعیت محیط زیست از طریق آنان امیدی داشت. از همین رو بد نیست که با استفاده از قدرت ادبیات، کودکان و نوجوانان را متوجه خطرهای پیش روی محیط زیست کرد. از سوی دیگر با برگزاری جایزه‌هایی از این دست می‌توان توجه نویسندگان و شاعران را هم به ضرورت چنین مضامینی جلب کرد. زمانی که اهالی قلم متوجه ضرورت درج مضامین مرتبط با محیط زیست در نوشته هایشان شوند آن وقت است که با دو دسته از کتاب‌ها روبه‌رو می‌شویم. کتاب‌های دسته نخست آنهایی هستند که خالق اثر به طور مستقیم بخشی از محیط زیست و لزوم حفظ و حتی نجات آن را در داستان و شعر خود آورده است. در دسته دوم رویکرد محیط زیستی خالق اثر به طور مستقیم قابل مشاهده نیست. نویسنده یا شاعر این موضوع را در گوشه‌ای از ذهن خود دارد و آن را به طریقی در بخشی از هر یک از آثار خود می‌آورد. فرهنگ‌سازی غیر مستقیم شاید بسرعت به ثمر ننشیند اما در دراز مدت در ذهن مخاطبان نهادینه می‌شود و زمانی که این کودکان و نوجوانان به دوران بزرگسالی قدم می‌گذارند بخوبی به ضرورت توجه به حفظ محیط زیست پی می‌برند. جالب است که کودکان و نوجوانان حتی قادرند والدین خود را تحت تأثیر قرار بدهند. آنان می‌توانند زمانی که با رفتاری اشتباه از سوی پدر و مادر خود در مورد محیط زیست روبه‌رو شدند آنها را سرزنش کنند و حتی از تکرار آن رفتار اشتباه جلوگیری کنند.

«ایران»: همزمان با فرا رسیدن روز هوای پاک، دومین دوره جایزه سپیدار با شعار «زمین را بچه‌ها سبز خواهند کرد» با همکاری سازمان‌ها و نهادهای مختلف در دو گروه سنی کودک و نوجوان و بزرگسال برگزار می‌شود.
فریدون عموزاده خلیلی، دبیر علمی این جایزه ادبی زیست- محیطی در نشست خبری این جشنواره درباره هدف برگزاری این جایزه گفت: «با توجه به شرایط فعلی محیط‌زیست تقریباً می‌توان گفت که از همراهی مخاطبان بزرگسال در حفظ محیط زیست ناامید شده‌ایم. از همین رو این جایزه را با تلاش برای جلب توجه کودکان و نوجوانان به حفظ بخش‌های مختلف محیط زیست برپا کرده‌ایم.»
وی ضمن گلایه از آسیب‌هایی که به بخش‌های مختلف محیط زیست وارد شده کودکان را تنها راه نجات آینده محیط زیست عنوان کرد و ادامه داد: «برگزاری دوره نخست جایزه سپیدار نشان داد که کودکان و نوجوانان نسبت به آسیب‌هایی که متوجه محیط زیست شده حساس شده‌اند که این نوید بخش آینده‌ای خوب برای نجات این بخش از زندگی‌مان به شمار می‌آید.» آن طور که دبیر علمی جایزه سپیدار گفت در دوره نخست، کتاب‌هایی که با محور محیط زیست در بخش داستان و شعر، طی 10 سال اخیر منتشر شده بود داوری شدند. اما در برگزاری دومین دوره، کتاب‌های مذکور در چرخه داوری قرار نخواهند گرفت چرا که تعداد آثار موجود با این محور برای داوری یک ساله کافی نبوده است.
عموزاده خلیلی در ادامه تصریح کرد: «از همین رو بخش کتاب جایزه سپیدار از این به بعد به صورت دوسالانه برگزار خواهد شد تا حجم کمی آثار بقدری باشند که بتوان آنها را در گردونه داوری قرار داد. البته جایزه امسال یک تفاوت دیگر هم با سال گذاشته دارد که آن امکان شرکت کودکان و نوجوانان افغانی ساکن در ایران در این رویداد ادبی بوده است.»
به گفته دبیر علمی جایزه سپیدار 150 اثر از سوی کودکان و نوجوانان افغان به دبیرخانه ارسال شده و برخی از آنها هم به مرحله نهایی داوری راه پیدا کرده‌اند. در بخش شعر بزرگسال 19 اثر و در بخش داستان هم 20 اثر به مرحله نهایی داوری رسیده‌اند. در نهایت تعداد آثاری که در حوزه بزرگسال به دبیرخانه ارسال شده‌ 500 اثر و تعداد آثاری که در گروه کودک و نوجوان بررسی شده‌اند هم یک هزار و 200 اثر بوده است.
در بخش آثار کودک و نوجوان هم 34 اثر تا مرحله نهایی داوری پیش رفته‌اند،البته در این بخش هم آثار به تفکیک شعر و داستان و علاوه بر این روزنامه دیواری و نقاشی بررسی شده‌اند.
سیدرضا کروبی، بنیانگذار این جایزه ادبی و مدیر مسئول انتشارات فنی ایران هم گفت: «محیط زیست تنها یک مسأله بومی نیست، از همین رو باید به آن نگاهی فرامنطقه‌ای داشته باشیم. امسال حتی علاقه‌مند بودیم که به تاجیک‌ها هم فرصت شرکت در این جایزه را بدهیم اما با وجود زبان مشترک با تاجیک‌ها، خط آنان متفاوت از ماست و همین مسأله کار داوری و بررسی آثار را با اخلال روبه‌رو می‌کرد.»
در برگزاری این جایزه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سازمان حفاظت  محیط‌زیست، وزارت آموزش و پرورش، شهرداری تهران و معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همکاری داشته‌اند. البته به گفته کروبی حمایت سازمان‌های مذکور بیشتر معنوی بوده است. حمایت‌هایی در بحث تبلیغات شهری، کمک در مراحل داوری و حتی عضویت در شورای سیاستگذاری بوده است.
  مراسم اختتامیه این جایزه چهارشنبه 29 دی ماه، همزمان با روز هوای پاک در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در خیابان حجاب با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر آموزش و پرورش، رئیس سازمان حفاظت  محیط زیست، معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمع دیگری از مسئولان کشوری برگزار می‌شود.