فراسو

تشکیل کشور فلسطینی
دور، خیلی دور

متیو داس
رئیس بنیاد صلح خاورمیانه

تلاش برای برقراری صلح دیرپا بین اسرائیل و فلسطین به دوره 8 ساله ریاست جمهوری باراک اوباما در امریکا وصلت نداد و با سلایقی که دونالد ترامپ جانشین وی دارد، بعید است که هرگز روی بدهد.
از زمان امضای تفاهمنامه اسلو در دو دهه پیش امیدهایی بسیار در این زمینه وجود داشته و امریکا نقش میانجی صلحی را ایفا کرده که هرگز وجود خارجی نداشته است. چنان صلحی دست کم از نظر نقش امریکا در شکل‌گیری آن زمانی دورتر و بعید‌تر شد که دولت اوباما درست در پایان‌کار خود و خیلی دیرهنگام از وتوی قطعنامه سازمان ملل در زمینه ممنوعیت شهرک‌سازی اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی سرباز زد و پس از سال‌ها حمایت بی‌قید و شرط از اعمال ضد انسانی رژیم صهیونیستی، با آنها همسو نشد و البته اکنون نیزتأکید کرده، جان کری، وزیرخارجه‌اش با هدف حمایت از اسرائیل راهی پاریس شده است.
نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در سال‌های اخیر بارها ادعا کرده مخالفتی با تشکیل یک کشور فلسطینی و به‌واقع تقسیم منطقه مورد دعوا بین دو طرف ندارد اما اقدام‌های او نافی اظهاراتش بوده و دست بردن‌های پایان‌ناپذیر در نوار غزه و عریض‌تر کردن دائمی سرزمین‌های اشغالی به سود خود، از جمله این اقدامات بازدارنده و ناقض اصل مساوات بین دو سو بوده است. در همین حال نزدیک‌ترین رقیب سیاسی داخلی نتانیاهو که نفتالی بنت نام دارد و سرکرده حزب «خانه یهودی» است، گفته است با آمدن ترامپ به کاخ سفید اصل مشکل حل خواهد شد زیرا او بشدت طرفدار اسرائیل و مخالف تشکیل یک کشور فلسطینی مستقل است. از دیگر سو محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین هم با قطع امید از اقداماتی که در راستای تشکیل یک کشور فلسطینی صورت گرفته و اکثر آنها فقط ظاهر‌سازی نشان می‌دهد، می‌گوید نیروهای غربی و بویژه امریکا تنها در حرف طلب تشکیل چنین کشوری هستند و در عمل هیچ کاری انجام نمی‌دهند. درون فلسطینی‌ها نیز برخی اختلاف سلیقه‌ها حس می‌شود و بعضی موضع‌گیری‌های دولت فلسطین که ناظر بر زندگی فلسطینی‌ها در کرانه غربی است و سازمان حماس که نوار غزه را هدایت می‌کند، مشابه با یکدیگر نیست.
ترامپ در نطق‌های انتخاباتی‌ 7-6 ماه اخیرش بارها ادعا کرده که از صلح حقیقی بین فلسطین و رژیم صهیونیستی استقبال و هر کاری را در این زمینه انجام می‌دهد اما به آرامی حمایت‌های وسیع خود از صهیونیست‌ها را آشکارتر و به وضوح از اسرائیلی‌ها در مناقشات منطقه حمایت کرده و موافق با وتو نشدن قطعنامه اخیر سازمان ملل در خصوص ممنوعیت شهرک‌سازی اسرائیلی‌ها در سرزمین‌های اشغالی توسط اوباما نبود. از طرف دیگر انتصاب‌های داخلی ترامپ و افرادی که به انتخاب او به‌عنوان سفیر در کشور‌های خارجی منصوب یا وارد هیأت دولت امریکا می‌شوند جملگی سیاستمدارانی طرفدار اسرائیل هستند و در این زمینه ثابت‌قدم هستند. یکی از آنها دیوید فریدمن است که ترامپ او را کاندیدای سفیری امریکا در اسرائیل کرده است و می‌گوید شهرک‌سازی‌های اسرائیل اصلاً غیر قانونی نیست و اگر هم باشد، برای پروسه برقراری صلحی غیر شکننده بین دو طرف مضر و بازدارنده به حساب نمی‌آید. شواهدی از این دست حاکی از بازتر شدن دست صهیونیست‌ها برای شهرک‌سازی‌های تازه یا هر اقدام خلاف دیگر بعد از روی کار آمدن ترامپ در کاخ سفید است. ضمن آنکه اگر نقشه ترامپ در خصوص انتقال سفارت امریکا در اسرائیل به قدس اشغالی تحقق یابد، چنان صلحی دور و دورتر خواهد شد زیرا شرایط «هم‌اینک خطیر» در قدس را مشتعل‌تر و فلسطینی‌ها را بیش‌از پیش به خصومت امریکایی‌ها در حق خویش و حمایت بی‌قید و شرط آنها از رژیم صهیونیستی مطمئن خواهد کرد.
مترجم: وصال روحانی