روایت گمشده

فاروق الشرع / وزیر خارجه سابق سوریه
مترجم: حسین جابری انصاری

امضای قرارداد 17 مه
فکر می‌کردم شولتز به علت کار به‌عنوان مدیر اجرایی سابق شرکت «بکتل»، منطقه [خاورمیانه] را بخوبی می‌شناسد و جایگاه منافع امریکایی - عربی را در آن درک می‌کند، اما بعداً بر من ثابت شد که برداشتم اشتباه بوده است. در نخستین دیدار با شولتز از میزان شناخت سطحی او از منطقه غافلگیر شدم. به یاد می‌آورم که آن روز در صحبت از شهرک‌سازی به او گفتم: جناب آقای وزیر، تصور کنید کسی آمده و نصف خانه شما را گرفته و در آن زندگی می‌کند و برای بازپس‌گیری نیم دیگر آن تلاش می‌کند، با او چه خواهید کرد؟ شولتز پاسخ داد یهودیان، منزل هیچ کس را از اونگرفته‌اند و در منازل خود در یهودا و سامرا زندگی می‌کنند. [با شنیدن این جملات] دانستم که با وجود بازاریابی برخی روزنامه‌های عربی برای شولتز، تفاوتی میان هیگ و او وجود ندارد.
شولتز از مزایای قرارداد ۱۷ مه [صلح لبنان و اسرائیل]، گفت و اینکه اطلاعات امریکا حاکی است ۹۰ درصد لبنانی‌ها آن را تأیید می‌کنند. اسد پاسخ داد اما اطلاعات ما نشان می‌دهد ۹۰ درصد لبنانی‌ها با آن مخالف هستند. شولتز تلاش کرد رئیس‌جمهوری را مطمئن کند که قرارداد قریب الوقوع اسرائیل و لبنان به حساب سوریه نخواهد بود و این بدین معنا است که باقی ماندن اسرائیل در هر سرزمین اشغالی عربی برای دوره نامحدودی نخواهد بود. رئیس‌جمهوری اسد که قبلاً متن پیش‌نویس قرارداد را از ایلی سالم مشاور امور خارجی رئیس‌جمهوری جمیل دریافت کرده بود، در جلسه با شولتز این قرارداد را «پیمان تسلیم به سود اسرائیل» توصیف و تأکید کرد «به‌همین خاطر ما آن را به شکل کامل رد می‌کنیم.»
اسد تسلیم فشارهای شولتز نشد و برای او توضیح داد سوریه ممکن نیست با امری که استقلال لبنان و سوریه را خدشه‌دار و به ضرر منافعشان باشد، موافقت کند. اسد به شولتز گفت: «نقطه آغاز [باید این باشد که] لبنان کشور مستقلی است که مورد تهاجم اسرائیل قرار گرفته است، بی‌آنکه با اسرائیل بر سر جنگ باشد. و اسرائیل باید بدون تحمیل شروط، از لبنان خارج شود.» اما شولتز با ادبیاتی مغرورانه و ترس آفرین پاسخ داد: نگاهی به پیرامون خود نمی‌اندازید؟ قاهره مشغول عادی‌سازی روابط خود با اسرائیل است، عراق و ایران گرفتار در جنگ هستند و بیروت در اشغال نیروهای اسرائیلی و ساحل سوریه، آکنده از کشتی‌ها و ناوگان جنگی ناتو است. رئیس‌جمهوری [اسد] با آرامش شدید پاسخ داد: اینها ما را نمی‌ترساند و هیچگاه با این قرارداد موافقت نخواهیم کرد. شولتز خشمگین از جای خود برخاست و از ادبیات ترس آفرین به ادبیات تهدیدآمیز روی آورد و گفت: «خواهیم دید.» اسد باز هم با آرامش پاسخ داد: روزهای آینده نشان خواهد داد، چه کسی بر صواب و چه کسی بر خطا است؟!
شولتز [پس از ملاقات با اسد]، برای برگزاری نشست‌های پایانی مذاکرات [لبنان و اسرائیل] علامت داد و کمتر از یک هفته بعد، این نشست‌ها با بازنویسی طرح توافق به انجام رسید و در روز ۱۴ مه، توسط هیأت وزیران لبنان؛ تصویب و روز بعد مجلس نمایندگان لبنان آن را تأیید کرد. در اسرائیل نیز همین مسیر طی و جشن امضای قرارداد در ۱۷ مه برگزار شد. قراردادی که به همین خاطر و بر اساس تاریخ امضاء، قرارداد ۱۷ مه نامیده شد.
رئیس‌جمهوری اسد از لحظات نخست [امضاء]، بر این باور بود که این قرارداد؛ لبنان را به تحت الحمایه اسرائیل تبدیل می‌کند و با تعبیری گزنده، آن را به‌عنوان «قرارداد تسلیم» وصف کرد که می‌بایست با استفاده از همه روش‌ها و با هر هزینه‌ای، از میان برداشته شود. اسد تصمیم گرفته بود دستاوردهای اسرائیل از این قرارداد را به شکست تبدیل کند. این قرارداد با شروطی ذلیلانه و توهین‌آمیز بسته شده بود و تنها مسلمانان با آن مخالف نبودند، بلکه گروه‌های وسیعی حتی در داخل طائفه مارونی نسبت به آن تحفظ داشتند.