ارسال دیدگاه
ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
رهبر معظم انقلاب دردیدار رئیس جمهور و اعضای کابینه به برخی توفیقات دولت اشاره کردندمهمترین توفیق دولت احیای امید و اعتماد
فعلاً اولویت اول اقتصاد است و یکی از اولویتهای قطعی در مسائل اقتصادی مسکن است
رئیس جمهور:
ابرپروژه دولت
احیای اعتماد عمومی است
گروه سیاسی/ رهبر معظم انقلاب اسلامی روز گذشته در دیدار رئیسجمهور و اعضای هیأت دولت، بررسی و بیان عملکرد دولت و یاد و زنده نگه داشتن حوادث مهم انقلاب و ۴۳ سال اخیر را دو رویکرد اساسی هفته دولت برشمردند و با تشریح توفیقات یکساله دولت، در بیان توصیههای مهم از جمله درباره اولویت مسأله اقتصاد افزودند: مردم در همه حوادث و رویدادها «قهرمان اصلی سرگذشت انقلاب» بودهاند و این واقعیت مایه درس و عبرت است و به همه مسئولان نشان میدهد با این ملت باید چگونه رفتار کرد.
شهیدان رجایی و باهنر دو مدیر تراز
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، حضرت آیتالله خامنهای، شهیدان رجایی و باهنر را دو مدیر تراز انقلاب اسلامی خواندند و با اشاره به اینکه شهادت، پاداش شایسته پروردگار به این دو عزیز بود، گفتند: غفلت و فراموشی حوادث بزرگ، آفت مهمی است که باید همه از آن پرهیز کنیم. رهبر انقلاب «برانگیختگی عمومی ملت در دوران انقلاب»، «حیرت استکبار در مقابل عظمت انقلاب»، «دشمنیهای بیوقفه زورگویان جهانی»، «بی دفاع بودن کشور و پایتخت در مقابل حملات هوایی صدام»، «جولان دادن تروریستها در سراسر کشور و ناامنی سالهای اول انقلاب»، «عملکرد دولتها و مجالس مختلف پس از انقلاب»، «حضور تعیینکننده ملت در حماسه دفاع مقدس و دیگر جبهههای مقابله با دشمنان» و «حضور بیدریغ و تحسینبرانگیز مردم در راهپیماییها و مراسم مختلف» را از جمله مسائلی خواندند که یاد آنها باید دائم در ذهن جامعه زنده باشد.
حضور بهیادماندنی ملت در تشییع سردار سلیمانی
حضرت آیتالله خامنهای در همین زمینه با یادآوری حضور بهیادماندنی ملت در تشییع سردار شهید حاج قاسم سلیمانی افزودند: مسائل مشابه از جمله حضور پرمعنا و گسترده مردم در تشییع پیکر آیتالله ناصری در اصفهان و مشارکت عجیب مردم در میهمانی غدیر نشاندهنده جهتگیریهای عمومی ملت و راه صحیحی است که باید ادامه یابد. رهبر انقلاب بررسی و پرداختن به فعالیتهای دولت را دومین کارکرد هفته دولت برشمردند و با اشاره به برخی توفیقات دولت، توصیههایی خطاب به رئیسجمهور و اعضای دولت بیان کردند.
زنده کردن امید و اعتماد مردم
حضرت آیتالله خامنهای زنده کردن امید و اعتماد مردم را مهمترین توفیق دولت دانستند و افزودند: مردم میبینند که دولت در وسط میدان و مشغول کار و تلاش برای حل مشکلات و خدمترسانی به آنها است و این واقعیت، امید و اعتماد عمومی را تا حد زیادی احیا کرده است، البته این تلاشها در برخی زمینهها به نتیجه رسیده و در بعضی زمینهها نیز هنوز به نتایج لازم نرسیده است.
سفرهای استانی، موضوعی درخشان
ایشان سفرهای استانی دولت را موضوعی درخشان و مهم خواندند و افزودند: ۳۱ سفر در سال اول دولت به سراسر کشور از جمله نقاط محروم و دورافتاده، نظارت میدانی بر کارها و همدلی عمیق با مردم از دیگر توفیقات دولت بوده است. «سرعت عمل و حضور در محل حوادث طبیعی و پیشبینینشده به نشانه همدردی دولت با مردم»، «زدوده شدن رقابتهای منفی و مناقشهبرانگیز در روابط بین قوا که موجب آشفته کردن ذهن مردم میشد»، «تأکید بر مراقبت جدی سه قوه در استمرار این تلاش آرامشبخش» و «جوانگرایی» از دیگر توفیقات دولت بود که رهبر انقلاب به آنها پرداختند. ایشان گفتند: البته مدیران و مسئولان جوان هم در مواردی اشتباه و خطا میکنند، اما در مجموع دمیده شدن روح جوانی در دولت و مجلس و پرورش مدیران قوی، ارزش صبوری در مقابل این خطاها و رفع تدریجی آنها را دارد. حضرت آیتالله خامنهای «خارج کردن جامعه از چشمانتظاری برای تصمیمگیری و اقدام دیگران»، «پرهیز از شرطی کردن کشور» و «اهمیت دادن به ظرفیتهای داخلی» را از دیگر موفقیتهای قوه مجریه خواندند.
دولت سیزدهم، دولت مسئولیت پذیر
ایشان دولت سیزدهم را «مسئولیتپذیر» دانستند و گفتند: در یک سال اخیر شنیده نشد که دولت فرافکنی و بهانهتراشی کند و بگوید «اختیار نداریم» یا «نمیگذارند.» «رویکردهای خوب در زمینه سیاست خارجی و فرهنگ» و «برجسته کردن شعارهای انقلاب از جمله عدالتطلبی، حمایت از مستضعفان، پرهیز از اشرافیگری و استکبار ستیزی» از دیگر نقاط برجسته دولت بود که رهبر انقلاب بیان کردند. حضرت آیتالله خامنهای تأکید کردند: دولت این سررشته و سبک کاری را برای دستیابی به توفیقات بیشتر ادامه دهد.
توصیههای رهبر انقلاب به دولت
رهبر انقلاب اسلامی در ادامه توصیههایی را خطاب به دولت بیان کردند. اولین توصیه حضرت آیتالله خامنهای، «شکر نعمت توفیق خدمت به مردم» بود که در این خصوص گفتند: شکر این نعمت در درجه اول با تقویت ارتباط با خدا و دعا و توسل و تضرع و انس با قرآن است و در درجه بعد با ادامه تلاش جهادی برای خدمت به مردم. «داشتن نیت الهی و مخلصانه و پرهیز از کارهای نمایشی» دومین توصیه رهبر انقلاب بود. حضرت آیتالله خامنهای در همین زمینه خاطرنشان کردند: اطلاعرسانی اقداماتی که انجام میشود، منافاتی با اخلاص ندارد زیرا موجب افزایش امید مردم میشود. ایشان در توصیه سوم گفتند: به میان مردم رفتن را ادامه دهید و اسیر برخی جوسازیها نشوید و البته در مواجهه با مردم صبر و تحمل به خرج دهید. رهبر انقلاب حضور بیواسطه و مکرر رئیسجمهور و دیگر مسئولان دولت در میان مردم را دارای برکات و تأثیرات فراوان دانستند و افزودند: البته دولت مردمی فقط به معنای به میان مردم رفتن نیست، باید با برنامهریزی دقیق و استفاده از دیدگاهها و نظرات مختلف، زمینه جلب مشارکت مردم در عرصههای مختلف از جمله اقتصادی و سیاسی فراهم شود.
کارهای روزمره شما را غرق نکند
حضرت آیتالله خامنهای در توصیه چهارم بر لزوم عمل به وعدهها و پرهیز از بیان وعدههای غیرقابل تحقق که زمینهساز خدشهدار شدن اعتماد مردم میشود، تأکید کردند و به عنوان توصیه پنجم، با اشاره به موضوع طراحی نقشه جامع حرکت دولت، افزودند: مراقب باشید کارهای روزمره شما را غرق نکند و برای اینکه دچار این آفت نشوید با یک طرح کلان و نقشه جامع و قابل توضیح برای مردم، حرکت کنید. ایشان لزوم رعایت اولویتها را به عنوان توصیه ششم مطرح کردند و گفتند: توان و امکانات دولت محدود است، بنابراین باید ابتدا سرفصلهای اساسی مشخص و سپس سرفصلها و زیرمجموعههای آنها اولویت بندیشوند.
اولویت اصلی همچنان اقتصاد است
رهبر انقلاب با تأکید بر اینکه در شرایط کنونی، اولویت اصلی همچنان مسأله اقتصاد است، خاطرنشان کردند: البته این به معنای نادیده گرفتن سرفصلهای دیگر همچون علم، امنیت، آسیبهای اجتماعی و فرهنگ نیست ولی اولویت باید اقتصاد باشد همراه با پیوست فرهنگی. حضرت آیتالله خامنهای در خصوص موضوع اقتصاد چند نکته را بیان کردند. «لزوم انسجام مدیران اقتصادی و داشتن نظر واحد در مسائل گوناگون اقتصادی»، «مشخص کردن اولویتها و تمرکز بر شاخصهای اصلی و پیگیری روزانه آنها از جانب رئیسجمهور و دیگر مسئولان» نکاتی بود که رهبر انقلاب به آنها اشاره کردند. رهبر انقلاب اسلامی در بیان شاخصهای اصلی اقتصاد گفتند: اندازه تورم، رشد اقتصادی، رشد سرمایهگذاری، رشد اشتغال، رشد درآمد سرانه و کاهش فاصله طبقاتی شاخصهایی هستند که باید به صورت دقیق و مستمر مورد توجه قرار گیرند.
مقابله با عملی که تولید را تضعیف کند
رهبر انقلاب در توصیه بعدی، عمدهترین سرفصل در پیشرفت اقتصاد کشور را مسأله تولید خواندند و تأکید کردند: قاطعانه با هر عاملی که تولید را تضعیف میکند، مقابله کنید. ایشان در بخش تولید کشاورزی، با اشاره به بحران غذا به دنبال وقوع جنگ اوکراین، مسأله امنیت غذایی را بسیار مهم دانستند و با یادآوری توصیههای مستمرِ قبلی مبنی بر لزوم خودکفایی در اقلام اساسی مانند گندم، افزودند: مسأله امنیت غذایی یک مسأله درجه یک است که نباید از آن غفلت شود.
وظیفه بانکها در قبال واحدهای تولیدی
حضرت آیتالله خامنهای در خصوص تولید صنعتی، با اشاره به مشکل کمبود سرمایه در گردشِ واحدهای تولیدی، تأمین این سرمایه را وظیفه بانکها خواندند و گفتند: بانک مرکزی سختگیریهای بجا و بموقعی را در خصوص کنترل ترازنامه بانکها آغاز کرده است اما باید مراقبت شود که این کنترلها روی فعالیتهای غیر مولّد بانکها همچون خرید زمین و سکه یا فعالیتهای بنگاهداری آنها اعمال شود و تسهیلات لازم برای واحدهای تولیدی آسیب نبیند.
قیمت اجارهبها سرسامآور است
رهبر انقلاب در برشمردن اولویتهای اقتصادی، مسأله مسکن را مورد توجه قرار دادند و گفتند: در قضیه مسکن عقبماندگی زیادی وجود دارد که موجب افزایش سرسامآور قیمت و اجارهبها و رنج و زحمت مردم شده است. «ساخت پتروپالایشگاهها»، «تکمیل زنجیره ارزش افزوده در صنایع معدنی و جلوگیری از خامفروشی»، «تکمیل مسیرهای حیاتی شمال- جنوب و شرق به غرب برای افزایش ظرفیت حمل و نقل بینالمللی و همچنین مسیرهای ارتباطی و حمل و نقل داخلی» و «توسعه استفاده از ظرفیت بیبدیل دریا» اولویتهای دیگری بود که رهبر انقلاب بر آنها تأکید و خاطرنشان کردند: نگذارید ظرفیتهای طبیعی و انسانی عظیم موجود در کشور هرز برود.
اگر به این توصیهها عمل شود...
حضرت آیتالله خامنهای در پایان سخنانشان با تأکید بر پرهیز از نیمهکاره رها کردن کارها و ضرورت پیش گرفتن صبر و استقامت و افزایش کار جهادی برای حل مشکلات متراکم و بجا مانده، گفتند: اگر به این توصیهها عمل شود، ثابت خواهد شد که دولت سیزدهم دولتی کاملاً کارآمد، فعال و برطرف کننده مشکلات زندگی مردم است که نتیجه آن رضای پروردگار و مردم خواهد بود. ایشان همچنین با قدردانی از گزارش رئیس جمهور و چند نفر دیگر از اعضای دولت گفتند: باید با فعالیت بیشتر بخش رسانهای دولت و اطلاعرسانی هنرمندانه و باورپذیر، این دستاوردها را برای مردم بیان کرد.
پیوند نزدن معیشت به اراده بیگانگان
پیش از سخنان رهبر انقلاب اسلامی، رئیس جمهور و چهار نفر از اعضای دولت به بیان گزارشهایی از رویکردها و اقداماتِ اولین سال دولت سیزدهم پرداختند. حجتالاسلام والمسلمین رئیسی با اشاره به شرایط دشوار کشور در مرداد ۱۴۰۰، «پیوند نزدن معیشت مردم به اراده بیگانگان» را از مهمترین اقدامات دولت دانست و گفت: در این یک سال بیش از قبل مطمئن شدیم که برای همه مسائل راهکار وجود دارد و هیچ بنبستی وجود ندارد. رئیس جمهور همراهی و اعتماد مردم را بزرگترین سرمایه دولت برشمرد و گفت: ابرپروژه دولت «احیای اعتماد عمومی به دولت» است و کلیه اقدامات در این چهارچوب دنبال میشود. کنترل رشد تورم و نقدینگی، مهار کرونا و واکسیناسیون سراسری، استقراض نکردن از بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه، ایجاد درآمدهای جدید و پرداخت بدهیهای سنگین بجامانده از قبل، پایداری در ذخایر کالاهای اساسی، سفرهای استانی با راهبرد حل مسأله، فعال کردن سامانههای الکترونیک به منظور اصلاح بسترهای فسادزا، اجرای عدالت بویژه در لایحه بودجه، تغییر ریل سیاست خارجی از برجامزدگی به نگاه متوازن و همچنین ارتقای تجارت و همکاریها با همسایگان از مهمترین محورهای گزارش رئیس جمهور در این دیدار بود.
گزارش مخبر از سه محور اصلی
آقای مخبر معاون اول رئیس جمهور نیز «مدیریت نوسانهای اقتصادی»، «فعالسازی سرمایهگذاری داخلی» و «مبارزه با فقر و گسترش عدالت» را سه محور اصلی کار اقتصادی دولت در یک سال اخیر خواند و گفت: استفاده از ظرفیتهای متنوع کشور از جمله ۲۷۰۰ کیلومتر دسترسی به دریا، معادن و کشاورزی جزو اولویتهای دولت است.
بیان گزارشی از سفرهای استانی در یکسال گذشته و روند تخصیص منابع برای اجرای مصوبات آنها از زبان آقای مرتضوی معاون اجرایی رئیسجمهور، بیان اقدامات برنامهای و بودجهای دولت از جمله در اصلاح تراز درآمدها و مصارف در گزارش آقای میرکاظمی رئیس سازمان برنامه و بودجه و همچنین گزارش وزیر نیرو از اقدامات دولت در دو حوزه آب و برق به منظور کاهش تنشهای آبی و جلوگیری از خاموشیها در تابستان، بخشهای دیگر این دیدار بود.
یادداشت
طراحی نقشه جامع حرکت دولت
مهدی جمشیدی
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
1 رهبر معظم انقلاب در دیدار با دولت گفتند: «مراقب باشید کارهای روزمره، شما را غرق نکند و برای اینکه دچار این آفت نشوید با یک طرح کلان و نقشه جامع و قابل توضیح برای مردم حرکت کنید.» روشن است که این دولت، گرفتار انبوهی از گرههای گشوده نشده و معطلمانده از سوی دولت پیشین است و البته این سخن به معنی فرافکنی و ارجاع غیرمسئولانه به گذشته نیست. کمکاریها و ندانمکاریهای دولت قبل، مثالزدنی و منحصربهفرد بودند و از این جهت، شرایط کنونی را نباید با شرایط دیگر مقایسه کرد. وقتی جامعه و حاکمیت به بیرون از خود، شرطی و وابسته و هر حرکت اصلاحی به اراده دیگران متوقف میشود، حاصل نیز جز این نخواهد بود. این وضع خاص و اضطراری، خودبهخود دولت را به سوی رفع «حوائج روزمره» و «معضلات جاری» سوق میدهد، چراکه دولت نمیتواند نسبت به دغدغههای فوری و حیاتی بیتفاوت باشد. پس سخن در این نیست که این پاره از کنشگری دولت کنار نهاده شود و فارغ از چالشهای روزمره، فقط وفقط به آینده نظر افکنده شود، بلکه میتوان یک «ترکیب معقول» از این دو جنبه را به هم آمیخت. نباید میان این دو، یکی را انتخاب کرد و دیگری را نادیده انگاشت. تدبیر جامعه، آمیزهای از اندیشهورزی درباره مسألههای امروز و فردا است.
2 ساختاری که گرفتار «روزمرگی» است، همیشه به «اکنون» نظر میافکند و از «آینده» غافل است و تنها میکوشد وضع موجود را قابلگذران نماید، بیآنکه به فردا و فرداها بپردازد و طرحی برای آینده درافکند. ساختار روزمرهاندیش، آنچنان درگیر تدبیر «موقعیت جاری» است که نسبت به فرداها، حالت غافلانه دارد. تنها امری که میتواند ساختار را از این وضع حداقلی و تنگدامنه عبور بدهد و افقهای وسیع را پیش رو قرار بدهد، «نقشه راه» است. در نقشه راه، هم وضع جاری و امکانها و امتناعهایش مشخص شده است و هم وضع مطلوب و بایدها و نبایدهای آن، و هم مجموعهای از راهبردها برای عبور از وضع موجود به وضع مطلوب. بهعبارت دیگر، در یک چهارچوب زمانی، مشخص شده که ساختار باید از کجا به کجا برسد و چگونه باید این مسیر را طی کند. ازاینرو، نقشه راه از یک «ارزیابی جامع» و «محاسبه کلان» برمیخیزد و حاصل «برداشتهای موردی» و «تحلیلهای روزانه» نیست. گنجاندن زمان برای ایجاد دگرگونی از سوی ساختار، نوعی قاعدهسازی و چهارچوببندی برای حرکت است؛ یعنی باید مشخص کرد که مدینه فاضله وعده دادهشده، در چه زمانی و با چه اوصافی تحقق خواهد یافت.
3 در نقشه راه، یک «مفهوم» در کانون تأملات و دغدغهها مینشیند و مفسر و مرجع همه مفهومها و روایتها میشود. این مفهوم، همان است که دولت بهواسطه آن شناخته میشود و بر سر زبانها میافتد. باید این مفهوم «فراگیر» و «تعیینکننده» را یافت و همهچیز را در پناه و پوشش آن معنا کرد. این مفهوم، برآمده از متن «جامعه»ای است که دولت را برگزیده است؛ یعنی باید دریافت که ساختار جدید، به چه سبب توانسته است بدنه اجتماعی پیدا کند و آنگاه، این «سبب» را در قالب یک «مفهوم» ریخت و ساختار را به نام او شناخت و شناساند. بهبیان دیگر، مفهومی که بر «پیشانی نقشه راه» حک میشود، همان «مسأله اصلی جامعه» است که فلسفه وجودی ساختار جدید را نیز شکل میدهد. مفهومی اینچنین، همانند چراغ راهی است که «راه» را از «بیراهه» بازمیشناساند و مفاهیم دیگر را در سایه معانی و دلالتهای خود بازتعریف میکند. پس اشاره به یک مفهوم کلی و پوششدهنده، به معنی «تکبعدی شدن ساختار» نیست و از «نگاه تقلیلگرایانه» برنمیخیزد.
4 در سطح بعدی، باید مجموعهای از مفهومهای دیگر را در نیز در نقشه راه گنجانید و کوشید تا نسبت منطقی با یکدیگر بیابند و یک «کل درهمبافته» و «هندسه منسجم» به وجود بیاید. این مفاهیم خویشاوند، «مفاهیم اقماری و پیرامونی» آن مفهوم اصلی و کانونی هستند و در ذیل آن، هویت معنایی مییابند. این مفاهیم، عینیتر و عملیاتیتر از آن مفهوم اصلی هستند و تماس و ارتباط نزدیکتری با واقعیت دارند. این مفاهیم اقماری نیز حاصل انتخاب دلخواهانه ساختار جدید نیستند، بلکه برخاسته از «دغدغههای جامعه» هستند و میخواهند در جایگاه «پاسخ» به آنها ایفای نقش کنند. پس این مفاهیم، «پاسخهای ساختار جدید» هستند، نه بازی زبانی و لفاظی و شعار. غرض این است که «هدفها» و «مقاصد» ساختار جدید، در قالب مجموعهای از مفاهیم بیان شوند تا یک «صورتبندی اجتماعی» و «روایت رسانهای» برای راهی که باید پیموده شود، پدید بیاید.
شهیدان رجایی و باهنر دو مدیر تراز
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، حضرت آیتالله خامنهای، شهیدان رجایی و باهنر را دو مدیر تراز انقلاب اسلامی خواندند و با اشاره به اینکه شهادت، پاداش شایسته پروردگار به این دو عزیز بود، گفتند: غفلت و فراموشی حوادث بزرگ، آفت مهمی است که باید همه از آن پرهیز کنیم. رهبر انقلاب «برانگیختگی عمومی ملت در دوران انقلاب»، «حیرت استکبار در مقابل عظمت انقلاب»، «دشمنیهای بیوقفه زورگویان جهانی»، «بی دفاع بودن کشور و پایتخت در مقابل حملات هوایی صدام»، «جولان دادن تروریستها در سراسر کشور و ناامنی سالهای اول انقلاب»، «عملکرد دولتها و مجالس مختلف پس از انقلاب»، «حضور تعیینکننده ملت در حماسه دفاع مقدس و دیگر جبهههای مقابله با دشمنان» و «حضور بیدریغ و تحسینبرانگیز مردم در راهپیماییها و مراسم مختلف» را از جمله مسائلی خواندند که یاد آنها باید دائم در ذهن جامعه زنده باشد.
حضور بهیادماندنی ملت در تشییع سردار سلیمانی
حضرت آیتالله خامنهای در همین زمینه با یادآوری حضور بهیادماندنی ملت در تشییع سردار شهید حاج قاسم سلیمانی افزودند: مسائل مشابه از جمله حضور پرمعنا و گسترده مردم در تشییع پیکر آیتالله ناصری در اصفهان و مشارکت عجیب مردم در میهمانی غدیر نشاندهنده جهتگیریهای عمومی ملت و راه صحیحی است که باید ادامه یابد. رهبر انقلاب بررسی و پرداختن به فعالیتهای دولت را دومین کارکرد هفته دولت برشمردند و با اشاره به برخی توفیقات دولت، توصیههایی خطاب به رئیسجمهور و اعضای دولت بیان کردند.
زنده کردن امید و اعتماد مردم
حضرت آیتالله خامنهای زنده کردن امید و اعتماد مردم را مهمترین توفیق دولت دانستند و افزودند: مردم میبینند که دولت در وسط میدان و مشغول کار و تلاش برای حل مشکلات و خدمترسانی به آنها است و این واقعیت، امید و اعتماد عمومی را تا حد زیادی احیا کرده است، البته این تلاشها در برخی زمینهها به نتیجه رسیده و در بعضی زمینهها نیز هنوز به نتایج لازم نرسیده است.
سفرهای استانی، موضوعی درخشان
ایشان سفرهای استانی دولت را موضوعی درخشان و مهم خواندند و افزودند: ۳۱ سفر در سال اول دولت به سراسر کشور از جمله نقاط محروم و دورافتاده، نظارت میدانی بر کارها و همدلی عمیق با مردم از دیگر توفیقات دولت بوده است. «سرعت عمل و حضور در محل حوادث طبیعی و پیشبینینشده به نشانه همدردی دولت با مردم»، «زدوده شدن رقابتهای منفی و مناقشهبرانگیز در روابط بین قوا که موجب آشفته کردن ذهن مردم میشد»، «تأکید بر مراقبت جدی سه قوه در استمرار این تلاش آرامشبخش» و «جوانگرایی» از دیگر توفیقات دولت بود که رهبر انقلاب به آنها پرداختند. ایشان گفتند: البته مدیران و مسئولان جوان هم در مواردی اشتباه و خطا میکنند، اما در مجموع دمیده شدن روح جوانی در دولت و مجلس و پرورش مدیران قوی، ارزش صبوری در مقابل این خطاها و رفع تدریجی آنها را دارد. حضرت آیتالله خامنهای «خارج کردن جامعه از چشمانتظاری برای تصمیمگیری و اقدام دیگران»، «پرهیز از شرطی کردن کشور» و «اهمیت دادن به ظرفیتهای داخلی» را از دیگر موفقیتهای قوه مجریه خواندند.
دولت سیزدهم، دولت مسئولیت پذیر
ایشان دولت سیزدهم را «مسئولیتپذیر» دانستند و گفتند: در یک سال اخیر شنیده نشد که دولت فرافکنی و بهانهتراشی کند و بگوید «اختیار نداریم» یا «نمیگذارند.» «رویکردهای خوب در زمینه سیاست خارجی و فرهنگ» و «برجسته کردن شعارهای انقلاب از جمله عدالتطلبی، حمایت از مستضعفان، پرهیز از اشرافیگری و استکبار ستیزی» از دیگر نقاط برجسته دولت بود که رهبر انقلاب بیان کردند. حضرت آیتالله خامنهای تأکید کردند: دولت این سررشته و سبک کاری را برای دستیابی به توفیقات بیشتر ادامه دهد.
توصیههای رهبر انقلاب به دولت
رهبر انقلاب اسلامی در ادامه توصیههایی را خطاب به دولت بیان کردند. اولین توصیه حضرت آیتالله خامنهای، «شکر نعمت توفیق خدمت به مردم» بود که در این خصوص گفتند: شکر این نعمت در درجه اول با تقویت ارتباط با خدا و دعا و توسل و تضرع و انس با قرآن است و در درجه بعد با ادامه تلاش جهادی برای خدمت به مردم. «داشتن نیت الهی و مخلصانه و پرهیز از کارهای نمایشی» دومین توصیه رهبر انقلاب بود. حضرت آیتالله خامنهای در همین زمینه خاطرنشان کردند: اطلاعرسانی اقداماتی که انجام میشود، منافاتی با اخلاص ندارد زیرا موجب افزایش امید مردم میشود. ایشان در توصیه سوم گفتند: به میان مردم رفتن را ادامه دهید و اسیر برخی جوسازیها نشوید و البته در مواجهه با مردم صبر و تحمل به خرج دهید. رهبر انقلاب حضور بیواسطه و مکرر رئیسجمهور و دیگر مسئولان دولت در میان مردم را دارای برکات و تأثیرات فراوان دانستند و افزودند: البته دولت مردمی فقط به معنای به میان مردم رفتن نیست، باید با برنامهریزی دقیق و استفاده از دیدگاهها و نظرات مختلف، زمینه جلب مشارکت مردم در عرصههای مختلف از جمله اقتصادی و سیاسی فراهم شود.
کارهای روزمره شما را غرق نکند
حضرت آیتالله خامنهای در توصیه چهارم بر لزوم عمل به وعدهها و پرهیز از بیان وعدههای غیرقابل تحقق که زمینهساز خدشهدار شدن اعتماد مردم میشود، تأکید کردند و به عنوان توصیه پنجم، با اشاره به موضوع طراحی نقشه جامع حرکت دولت، افزودند: مراقب باشید کارهای روزمره شما را غرق نکند و برای اینکه دچار این آفت نشوید با یک طرح کلان و نقشه جامع و قابل توضیح برای مردم، حرکت کنید. ایشان لزوم رعایت اولویتها را به عنوان توصیه ششم مطرح کردند و گفتند: توان و امکانات دولت محدود است، بنابراین باید ابتدا سرفصلهای اساسی مشخص و سپس سرفصلها و زیرمجموعههای آنها اولویت بندیشوند.
اولویت اصلی همچنان اقتصاد است
رهبر انقلاب با تأکید بر اینکه در شرایط کنونی، اولویت اصلی همچنان مسأله اقتصاد است، خاطرنشان کردند: البته این به معنای نادیده گرفتن سرفصلهای دیگر همچون علم، امنیت، آسیبهای اجتماعی و فرهنگ نیست ولی اولویت باید اقتصاد باشد همراه با پیوست فرهنگی. حضرت آیتالله خامنهای در خصوص موضوع اقتصاد چند نکته را بیان کردند. «لزوم انسجام مدیران اقتصادی و داشتن نظر واحد در مسائل گوناگون اقتصادی»، «مشخص کردن اولویتها و تمرکز بر شاخصهای اصلی و پیگیری روزانه آنها از جانب رئیسجمهور و دیگر مسئولان» نکاتی بود که رهبر انقلاب به آنها اشاره کردند. رهبر انقلاب اسلامی در بیان شاخصهای اصلی اقتصاد گفتند: اندازه تورم، رشد اقتصادی، رشد سرمایهگذاری، رشد اشتغال، رشد درآمد سرانه و کاهش فاصله طبقاتی شاخصهایی هستند که باید به صورت دقیق و مستمر مورد توجه قرار گیرند.
مقابله با عملی که تولید را تضعیف کند
رهبر انقلاب در توصیه بعدی، عمدهترین سرفصل در پیشرفت اقتصاد کشور را مسأله تولید خواندند و تأکید کردند: قاطعانه با هر عاملی که تولید را تضعیف میکند، مقابله کنید. ایشان در بخش تولید کشاورزی، با اشاره به بحران غذا به دنبال وقوع جنگ اوکراین، مسأله امنیت غذایی را بسیار مهم دانستند و با یادآوری توصیههای مستمرِ قبلی مبنی بر لزوم خودکفایی در اقلام اساسی مانند گندم، افزودند: مسأله امنیت غذایی یک مسأله درجه یک است که نباید از آن غفلت شود.
وظیفه بانکها در قبال واحدهای تولیدی
حضرت آیتالله خامنهای در خصوص تولید صنعتی، با اشاره به مشکل کمبود سرمایه در گردشِ واحدهای تولیدی، تأمین این سرمایه را وظیفه بانکها خواندند و گفتند: بانک مرکزی سختگیریهای بجا و بموقعی را در خصوص کنترل ترازنامه بانکها آغاز کرده است اما باید مراقبت شود که این کنترلها روی فعالیتهای غیر مولّد بانکها همچون خرید زمین و سکه یا فعالیتهای بنگاهداری آنها اعمال شود و تسهیلات لازم برای واحدهای تولیدی آسیب نبیند.
قیمت اجارهبها سرسامآور است
رهبر انقلاب در برشمردن اولویتهای اقتصادی، مسأله مسکن را مورد توجه قرار دادند و گفتند: در قضیه مسکن عقبماندگی زیادی وجود دارد که موجب افزایش سرسامآور قیمت و اجارهبها و رنج و زحمت مردم شده است. «ساخت پتروپالایشگاهها»، «تکمیل زنجیره ارزش افزوده در صنایع معدنی و جلوگیری از خامفروشی»، «تکمیل مسیرهای حیاتی شمال- جنوب و شرق به غرب برای افزایش ظرفیت حمل و نقل بینالمللی و همچنین مسیرهای ارتباطی و حمل و نقل داخلی» و «توسعه استفاده از ظرفیت بیبدیل دریا» اولویتهای دیگری بود که رهبر انقلاب بر آنها تأکید و خاطرنشان کردند: نگذارید ظرفیتهای طبیعی و انسانی عظیم موجود در کشور هرز برود.
اگر به این توصیهها عمل شود...
حضرت آیتالله خامنهای در پایان سخنانشان با تأکید بر پرهیز از نیمهکاره رها کردن کارها و ضرورت پیش گرفتن صبر و استقامت و افزایش کار جهادی برای حل مشکلات متراکم و بجا مانده، گفتند: اگر به این توصیهها عمل شود، ثابت خواهد شد که دولت سیزدهم دولتی کاملاً کارآمد، فعال و برطرف کننده مشکلات زندگی مردم است که نتیجه آن رضای پروردگار و مردم خواهد بود. ایشان همچنین با قدردانی از گزارش رئیس جمهور و چند نفر دیگر از اعضای دولت گفتند: باید با فعالیت بیشتر بخش رسانهای دولت و اطلاعرسانی هنرمندانه و باورپذیر، این دستاوردها را برای مردم بیان کرد.
پیوند نزدن معیشت به اراده بیگانگان
پیش از سخنان رهبر انقلاب اسلامی، رئیس جمهور و چهار نفر از اعضای دولت به بیان گزارشهایی از رویکردها و اقداماتِ اولین سال دولت سیزدهم پرداختند. حجتالاسلام والمسلمین رئیسی با اشاره به شرایط دشوار کشور در مرداد ۱۴۰۰، «پیوند نزدن معیشت مردم به اراده بیگانگان» را از مهمترین اقدامات دولت دانست و گفت: در این یک سال بیش از قبل مطمئن شدیم که برای همه مسائل راهکار وجود دارد و هیچ بنبستی وجود ندارد. رئیس جمهور همراهی و اعتماد مردم را بزرگترین سرمایه دولت برشمرد و گفت: ابرپروژه دولت «احیای اعتماد عمومی به دولت» است و کلیه اقدامات در این چهارچوب دنبال میشود. کنترل رشد تورم و نقدینگی، مهار کرونا و واکسیناسیون سراسری، استقراض نکردن از بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه، ایجاد درآمدهای جدید و پرداخت بدهیهای سنگین بجامانده از قبل، پایداری در ذخایر کالاهای اساسی، سفرهای استانی با راهبرد حل مسأله، فعال کردن سامانههای الکترونیک به منظور اصلاح بسترهای فسادزا، اجرای عدالت بویژه در لایحه بودجه، تغییر ریل سیاست خارجی از برجامزدگی به نگاه متوازن و همچنین ارتقای تجارت و همکاریها با همسایگان از مهمترین محورهای گزارش رئیس جمهور در این دیدار بود.
گزارش مخبر از سه محور اصلی
آقای مخبر معاون اول رئیس جمهور نیز «مدیریت نوسانهای اقتصادی»، «فعالسازی سرمایهگذاری داخلی» و «مبارزه با فقر و گسترش عدالت» را سه محور اصلی کار اقتصادی دولت در یک سال اخیر خواند و گفت: استفاده از ظرفیتهای متنوع کشور از جمله ۲۷۰۰ کیلومتر دسترسی به دریا، معادن و کشاورزی جزو اولویتهای دولت است.
بیان گزارشی از سفرهای استانی در یکسال گذشته و روند تخصیص منابع برای اجرای مصوبات آنها از زبان آقای مرتضوی معاون اجرایی رئیسجمهور، بیان اقدامات برنامهای و بودجهای دولت از جمله در اصلاح تراز درآمدها و مصارف در گزارش آقای میرکاظمی رئیس سازمان برنامه و بودجه و همچنین گزارش وزیر نیرو از اقدامات دولت در دو حوزه آب و برق به منظور کاهش تنشهای آبی و جلوگیری از خاموشیها در تابستان، بخشهای دیگر این دیدار بود.
یادداشت
طراحی نقشه جامع حرکت دولت
مهدی جمشیدی
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
1 رهبر معظم انقلاب در دیدار با دولت گفتند: «مراقب باشید کارهای روزمره، شما را غرق نکند و برای اینکه دچار این آفت نشوید با یک طرح کلان و نقشه جامع و قابل توضیح برای مردم حرکت کنید.» روشن است که این دولت، گرفتار انبوهی از گرههای گشوده نشده و معطلمانده از سوی دولت پیشین است و البته این سخن به معنی فرافکنی و ارجاع غیرمسئولانه به گذشته نیست. کمکاریها و ندانمکاریهای دولت قبل، مثالزدنی و منحصربهفرد بودند و از این جهت، شرایط کنونی را نباید با شرایط دیگر مقایسه کرد. وقتی جامعه و حاکمیت به بیرون از خود، شرطی و وابسته و هر حرکت اصلاحی به اراده دیگران متوقف میشود، حاصل نیز جز این نخواهد بود. این وضع خاص و اضطراری، خودبهخود دولت را به سوی رفع «حوائج روزمره» و «معضلات جاری» سوق میدهد، چراکه دولت نمیتواند نسبت به دغدغههای فوری و حیاتی بیتفاوت باشد. پس سخن در این نیست که این پاره از کنشگری دولت کنار نهاده شود و فارغ از چالشهای روزمره، فقط وفقط به آینده نظر افکنده شود، بلکه میتوان یک «ترکیب معقول» از این دو جنبه را به هم آمیخت. نباید میان این دو، یکی را انتخاب کرد و دیگری را نادیده انگاشت. تدبیر جامعه، آمیزهای از اندیشهورزی درباره مسألههای امروز و فردا است.
2 ساختاری که گرفتار «روزمرگی» است، همیشه به «اکنون» نظر میافکند و از «آینده» غافل است و تنها میکوشد وضع موجود را قابلگذران نماید، بیآنکه به فردا و فرداها بپردازد و طرحی برای آینده درافکند. ساختار روزمرهاندیش، آنچنان درگیر تدبیر «موقعیت جاری» است که نسبت به فرداها، حالت غافلانه دارد. تنها امری که میتواند ساختار را از این وضع حداقلی و تنگدامنه عبور بدهد و افقهای وسیع را پیش رو قرار بدهد، «نقشه راه» است. در نقشه راه، هم وضع جاری و امکانها و امتناعهایش مشخص شده است و هم وضع مطلوب و بایدها و نبایدهای آن، و هم مجموعهای از راهبردها برای عبور از وضع موجود به وضع مطلوب. بهعبارت دیگر، در یک چهارچوب زمانی، مشخص شده که ساختار باید از کجا به کجا برسد و چگونه باید این مسیر را طی کند. ازاینرو، نقشه راه از یک «ارزیابی جامع» و «محاسبه کلان» برمیخیزد و حاصل «برداشتهای موردی» و «تحلیلهای روزانه» نیست. گنجاندن زمان برای ایجاد دگرگونی از سوی ساختار، نوعی قاعدهسازی و چهارچوببندی برای حرکت است؛ یعنی باید مشخص کرد که مدینه فاضله وعده دادهشده، در چه زمانی و با چه اوصافی تحقق خواهد یافت.
3 در نقشه راه، یک «مفهوم» در کانون تأملات و دغدغهها مینشیند و مفسر و مرجع همه مفهومها و روایتها میشود. این مفهوم، همان است که دولت بهواسطه آن شناخته میشود و بر سر زبانها میافتد. باید این مفهوم «فراگیر» و «تعیینکننده» را یافت و همهچیز را در پناه و پوشش آن معنا کرد. این مفهوم، برآمده از متن «جامعه»ای است که دولت را برگزیده است؛ یعنی باید دریافت که ساختار جدید، به چه سبب توانسته است بدنه اجتماعی پیدا کند و آنگاه، این «سبب» را در قالب یک «مفهوم» ریخت و ساختار را به نام او شناخت و شناساند. بهبیان دیگر، مفهومی که بر «پیشانی نقشه راه» حک میشود، همان «مسأله اصلی جامعه» است که فلسفه وجودی ساختار جدید را نیز شکل میدهد. مفهومی اینچنین، همانند چراغ راهی است که «راه» را از «بیراهه» بازمیشناساند و مفاهیم دیگر را در سایه معانی و دلالتهای خود بازتعریف میکند. پس اشاره به یک مفهوم کلی و پوششدهنده، به معنی «تکبعدی شدن ساختار» نیست و از «نگاه تقلیلگرایانه» برنمیخیزد.
4 در سطح بعدی، باید مجموعهای از مفهومهای دیگر را در نیز در نقشه راه گنجانید و کوشید تا نسبت منطقی با یکدیگر بیابند و یک «کل درهمبافته» و «هندسه منسجم» به وجود بیاید. این مفاهیم خویشاوند، «مفاهیم اقماری و پیرامونی» آن مفهوم اصلی و کانونی هستند و در ذیل آن، هویت معنایی مییابند. این مفاهیم، عینیتر و عملیاتیتر از آن مفهوم اصلی هستند و تماس و ارتباط نزدیکتری با واقعیت دارند. این مفاهیم اقماری نیز حاصل انتخاب دلخواهانه ساختار جدید نیستند، بلکه برخاسته از «دغدغههای جامعه» هستند و میخواهند در جایگاه «پاسخ» به آنها ایفای نقش کنند. پس این مفاهیم، «پاسخهای ساختار جدید» هستند، نه بازی زبانی و لفاظی و شعار. غرض این است که «هدفها» و «مقاصد» ساختار جدید، در قالب مجموعهای از مفاهیم بیان شوند تا یک «صورتبندی اجتماعی» و «روایت رسانهای» برای راهی که باید پیموده شود، پدید بیاید.
واکنشها به سیاسی کاری آژانس انرژی اتمی ادامه داردایران: دسترسی فراپادمانی نمیدهیم
چهارشنبه هفته گذشته سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان از دریافت پاسخ دولت امریکا به نظرات جمهوری اسلامی ایران برای حلوفصل موضوعات باقیمانده در مذاکرات رفع تحریم، از طریق هماهنگکننده اروپایی گفتوگوها خبر داد و اعلام کرد: «بررسی دقیق نظرات طرف امریکایی آغاز شده و جمهوری اسلامی ایران پس از تکمیل بررسیها، نظرات خود در این رابطه را به هماهنگکننده اعلام خواهد کرد.» در ارتباط با همین موضوع سفیر مسکو در تهران با تأکید بر اهمیت احیای توافق هستهای گفت که «نباید» برای ارائه پاسخ ایران به پیشنهادهای امریکا درباره متن پیشنویس توافق در مذاکرات وین عجله کرد. به گزارش ایسنا به نقل از خبرگزاری تاس، لوان جاگاریان، سفیر مسکو در ایران در گفتوگو با شبکه روسی «روسیه۲۴» گفت که کارشناسان در تهران در حال بررسی پیشنهادهای امریکا درباره احیای توافق هستهای ایران هستند، اما نباید انتظار داشت که پاسخشان بزودی ارائه شود. جاگاریان در این گفتوگو مطرح کرد: پیشنویسی که با میانجیگری سرویس اقدام خارجی اروپا از امریکاییها دریافت شده، توسط کارشناسان ایرانی تماماً در حال بررسی است. نباید عجله و هیاهو به پا کرد.
گروه سیاسی/ چهارشنبه هفته گذشته سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان از دریافت پاسخ دولت امریکا به نظرات جمهوری اسلامی ایران برای حلوفصل موضوعات باقیمانده در مذاکرات رفع تحریم، از طریق هماهنگکننده اروپایی گفتوگوها خبر داد و اعلام کرد: «بررسی دقیق نظرات طرف امریکایی آغاز شده و جمهوری اسلامی ایران پس از تکمیل بررسیها، نظرات خود در این رابطه را به هماهنگکننده اعلام خواهد کرد.» در ارتباط با همین موضوع سفیر مسکو در تهران با تأکید بر اهمیت احیای توافق هستهای گفت که «نباید» برای ارائه پاسخ ایران به پیشنهادهای امریکا درباره متن پیشنویس توافق در مذاکرات وین عجله کرد.به گزارش ایسنا به نقل از خبرگزاری تاس، لوان جاگاریان، سفیر مسکو در ایران در گفتوگو با شبکه روسی «روسیه۲۴» گفت که کارشناسان در تهران در حال بررسی پیشنهادهای امریکا درباره احیای توافق هستهای ایران هستند، اما نباید انتظار داشت که پاسخشان بزودی ارائه شود. جاگاریان در این گفتوگو مطرح کرد: پیشنویسی که با میانجیگری سرویس اقدام خارجی اروپا از امریکاییها دریافت شده، توسط کارشناسان ایرانی تماماً در حال بررسی است. نباید عجله و هیاهو به پا کرد. لازم است که به دوستان ایرانی زمان بدهیم تا با آرامش کار کنند. طبق گفته این دیپلمات روسی، انتظارات کلی از توافق هستهای کاملاً خوشبینانه است.
افزایش غنیسازی زیرزمینی در نظنز
همزمان با گمانهزنیها در خصوص روند مذاکرات، خبرگزاری رویترز دوشنبه شب در خبری به نقل از آژانس بینالمللی انرژی اتمی مدعی شد که ایران غنیسازی اورانیوم با یک آبشار سانتریفیوژهای پیشرفته IR6 را در یک نیروگاه زیرزمینی نطنز آغاز کرده است. رویترز در این خبر گفت: در این گزارش محرمانه آمده است که ایران از این آبشار با سقف ۱۷۴ ماشین برای غنیسازی اورانیوم تا سطح ۵ درصد استفاده میکند.
این خبر در صورت صحت نشان میدهد که کشورمان بر قدرت بخشیدن به صنعت هستهای تأکید ویژه دارد و بدون حصول توافق محدودیتی در این مسیر برای خود نمیبیند. این درحالی است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی تلاش دارد تا ایران را در چهارچوب نظارتهای ویژه و برجامی قرار دهد بدون آنکه ایران از مزایای توافق استفاده کند.
آژانس زیادهخواهی را کنار بگذارد
در خصوص همین مسأله، بهروز کمالوندی در خصوص خواستههای بیشتر آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ایران تصریح کرد: این خواستهها زیادهخواهی محسوب میشود. سخنگوی سازمان انرژی اتمی با بیان اینکه رابطه کشورمان با آژانس رابطه تعریفشدهای است، گفت: در حال حاضر این رابطه بر اساس پادمان است. وقتی از پادمان سخن میگوییم به این معنی است که حسابرسی مواد هستهای صورت میگیرد به این ترتیب که ایران اعلام میکند چه میزان مواد هستهای در چه نقاطی دارد و با آنها چه کارهایی انجام میدهد. وی با اشاره به این موضوع که کشورها رابطه دیگری نیز با آژانس بر اساس پروتکل الحاقی دارند، اظهار کرد: بر اساس این رابطه، کشورها بخشی از تجهیزاتی را که در ارتباط با غنیسازی است در نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار میدهند که ایران نیز چنین کاری را انجام میدهد. سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران در برنامه «بدون خط خوردگی» رادیو گفتوگو، افزود: علاوه بر موارد ذکر شده، در موضوع برجام یکسری نظارتهای بیشتر نیز وجود داشته است، اما امروز به دلایل مختلف ایران صرفاً تبادل پادمانی را اجرا میکند و در واقع فقط حسابرسی مواد هستهای صورت میگیرد.وی از خواستههای بیشتر آژانس از ایران گفت و در عین حال تصریح کرد: این خواستهها زیادهخواهی محسوب میشود، زیرا به دلیل تحریمها این خواستهها قابل اجرا نیستند. طبق قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از منافع ملت ایران که مصوب مجلس شورای اسلامی است، قرار است آژانس بینالمللی انرژی اتمی حداقل نظارتها و در حد پادمانی باشد. البته اگر غربیها تحریمها را لغو کنند و به تعهدات خودشان باز گردند، ایران نیز به تعهداتی که ذیل برجام پذیرفته بود، باز خواهد گشت.کمالوندی با تصریح بر اینکه ایران هیچ تعهد فرا پادمانی ندارد، ابراز کرد: ایران ۲۷ دوربین و یکسری تجهیزات از جمله وسایل اندازهگیری آنلاین غنیسازی را جمع کرده است. اگر طرفهای مقابل به تعهدات خود بازگردند، این امکان وجود دارد که این وسایل و دوربینها مجدداً کار خود را آغاز کنند.
سکوت امریکا در قبال پیشرفت ایران
جالب آنکه مقامات امریکایی دیگر بخوبی متوجه شدهاند که بیشینهسازی قدرت هستهای کشورمان در چهارچوب قانون بوده و برای خود محدودیتی قائل نخواهد بود. شاید به همین دلیل باشد که آنها از شاخ و شانه کشیدن برای پیشرفتهای غیرقابل توقف هستهای کشورمان خودداری کردهاند.
معاون سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز گذشته در یک کنفرانس خبری به سؤالاتی درباره آخرین تحولات مذاکرات برجامی و گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره غنیسازی در ایران پاسخهایی داد که همین مسأله را ثابت میکند.وبگاه وزارت خارجه امریکا نوشت، ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه امریکا در یک کنفرانس خبری در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با توجه به گزارشهایی که حاکی از آغاز غنیسازی در ایران با یکی از سه زنجیره سانتریفیوژهای پیشرفته IR6 هستند، آیا امریکا نگران توسعه برنامه هستهای ایران در خلال مذاکرات احیای برجام است یا نه، گفت: ما یقیناً قصد نداریم به طور علنی مذاکره کنیم، اما تکرار میکنم که بازگشت دوجانبه به اجرای کامل[توافق] در راستای منافع ملی امریکاست و بهترین گزینه در دسترس برای محدودسازی برنامه هستهای ایران است.وی همچنین درباره اینکه روند مذاکرات احیای توافق هستهای پس از اتمام بررسی پاسخ امریکا به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای توافق چگونه پیش خواهد رفت ، گفت: صحبت کردن درباره بازه زمانی را به ایران و اتحادیه اروپا محول میکنم. همان طور که میدانید، ما روز چهارشنبه به اتحادیه اروپا پاسخ دادیم و الان ایران باید به متن ما پاسخ بدهد.
بــــرش
وزیر امور خارجه پیش از سفر به مسکو خبر داد
هدف از سفر به روسیه حل بحران اوکراین است
حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان دیروز سه شنبه درباره اهداف سفر خود به روسیه گفت: هدف اصلی از سفر به مسکو تلاش برای حل بحران اوکراین براساس درخواست به عمل آمده از جمهوری اسلامی ایران است. برخی طرفهای غربی خواهان نقش آفرینی فعال تهران در این موضوع هستند. به گزارش ایرنا، وزیر امور خارجه افزود: پیگیری مناسبات دوجانبه و موضوع افغانستان نیز در دستور کار مذاکراتی این سفر است. بنا به اعلام وزارت امور خارجه روسیه، حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه امروز با سرگئی لاوروف همتای روس خود دیدار و گفتوگو خواهد کرد.
حضور ایران در «شانگهای» و «بریکس پلاس» جایگاه چندجانبهگرایی را ارتقا داد
گفتنی است روز دوشنبه هفتم شهریورماه، معاون سیاسی وزارت امور خارجه کشورمان و «کنت نوبرگا»، معاون وزیر خارجه برزیل در چهارچوب برگزاری یازدهمین دور مشورتهای سیاسی دو کشور در تهران دیدار و گفتوگو کردند.به گزارش ایسنا، علی باقری، معاون سیاسی وزارت امور خارجه با تأکید بر استحکام، پویایی و مانایی مؤلفههای سخت و نرم قدرت ایران، تصریح کرد: حضور ایران در مجموعه سیاسی امنیتی سازمان همکاری شانگهای و نقشآفرینی ایران در سازکار اقتصادی بریکس پلاس، هم ایران را شریک در تصمیمسازیهای کلان بینالمللی در عرصههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی کرده است و هم جایگاه جبهه چندجانبهگرایی را در معادلات بینالمللی به طور معناداری ارتقا داده است.معاون سیاسی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه از این پس روابط ایران با اضلاع چندجانبهگرایی جهانی مانند روسیه، چین، هند و برزیل، صرفاً به روابط دوجانبه میان تهران با مسکو، پکن، دهلی و برازیلیا محدود نمیشود، تصریح کرد: مناسبات ایران با برزیل در قالب مسئولیت، نقش و جایگاه این دو کشور در نظم نوین برآمده از چندجانبهگرایی تعریف میشود.معاون وزیر خارجه برزیل نیز در این دیدار با اذعان به توانمندیها و ظرفیتهای سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در منطقه، اظهار داشت: برزیل در پی افزایش همکاریها و تعاملات بینالمللی و ترویج چندجانبهگرایی است و یکجانبهگرایی از جمله اعمال تحریمهای اقتصادی را رد میکند.«کنت نوبرگا» همچنین با ابراز امیدواری از توسعه روابط بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری فدراتیو برزیل بر توسعه همکاریهای دوجانبه در همه ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تأکید کرد.
گروه سیاسی/ چهارشنبه هفته گذشته سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان از دریافت پاسخ دولت امریکا به نظرات جمهوری اسلامی ایران برای حلوفصل موضوعات باقیمانده در مذاکرات رفع تحریم، از طریق هماهنگکننده اروپایی گفتوگوها خبر داد و اعلام کرد: «بررسی دقیق نظرات طرف امریکایی آغاز شده و جمهوری اسلامی ایران پس از تکمیل بررسیها، نظرات خود در این رابطه را به هماهنگکننده اعلام خواهد کرد.» در ارتباط با همین موضوع سفیر مسکو در تهران با تأکید بر اهمیت احیای توافق هستهای گفت که «نباید» برای ارائه پاسخ ایران به پیشنهادهای امریکا درباره متن پیشنویس توافق در مذاکرات وین عجله کرد.به گزارش ایسنا به نقل از خبرگزاری تاس، لوان جاگاریان، سفیر مسکو در ایران در گفتوگو با شبکه روسی «روسیه۲۴» گفت که کارشناسان در تهران در حال بررسی پیشنهادهای امریکا درباره احیای توافق هستهای ایران هستند، اما نباید انتظار داشت که پاسخشان بزودی ارائه شود. جاگاریان در این گفتوگو مطرح کرد: پیشنویسی که با میانجیگری سرویس اقدام خارجی اروپا از امریکاییها دریافت شده، توسط کارشناسان ایرانی تماماً در حال بررسی است. نباید عجله و هیاهو به پا کرد. لازم است که به دوستان ایرانی زمان بدهیم تا با آرامش کار کنند. طبق گفته این دیپلمات روسی، انتظارات کلی از توافق هستهای کاملاً خوشبینانه است.
افزایش غنیسازی زیرزمینی در نظنز
همزمان با گمانهزنیها در خصوص روند مذاکرات، خبرگزاری رویترز دوشنبه شب در خبری به نقل از آژانس بینالمللی انرژی اتمی مدعی شد که ایران غنیسازی اورانیوم با یک آبشار سانتریفیوژهای پیشرفته IR6 را در یک نیروگاه زیرزمینی نطنز آغاز کرده است. رویترز در این خبر گفت: در این گزارش محرمانه آمده است که ایران از این آبشار با سقف ۱۷۴ ماشین برای غنیسازی اورانیوم تا سطح ۵ درصد استفاده میکند.
این خبر در صورت صحت نشان میدهد که کشورمان بر قدرت بخشیدن به صنعت هستهای تأکید ویژه دارد و بدون حصول توافق محدودیتی در این مسیر برای خود نمیبیند. این درحالی است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی تلاش دارد تا ایران را در چهارچوب نظارتهای ویژه و برجامی قرار دهد بدون آنکه ایران از مزایای توافق استفاده کند.
آژانس زیادهخواهی را کنار بگذارد
در خصوص همین مسأله، بهروز کمالوندی در خصوص خواستههای بیشتر آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ایران تصریح کرد: این خواستهها زیادهخواهی محسوب میشود. سخنگوی سازمان انرژی اتمی با بیان اینکه رابطه کشورمان با آژانس رابطه تعریفشدهای است، گفت: در حال حاضر این رابطه بر اساس پادمان است. وقتی از پادمان سخن میگوییم به این معنی است که حسابرسی مواد هستهای صورت میگیرد به این ترتیب که ایران اعلام میکند چه میزان مواد هستهای در چه نقاطی دارد و با آنها چه کارهایی انجام میدهد. وی با اشاره به این موضوع که کشورها رابطه دیگری نیز با آژانس بر اساس پروتکل الحاقی دارند، اظهار کرد: بر اساس این رابطه، کشورها بخشی از تجهیزاتی را که در ارتباط با غنیسازی است در نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار میدهند که ایران نیز چنین کاری را انجام میدهد. سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران در برنامه «بدون خط خوردگی» رادیو گفتوگو، افزود: علاوه بر موارد ذکر شده، در موضوع برجام یکسری نظارتهای بیشتر نیز وجود داشته است، اما امروز به دلایل مختلف ایران صرفاً تبادل پادمانی را اجرا میکند و در واقع فقط حسابرسی مواد هستهای صورت میگیرد.وی از خواستههای بیشتر آژانس از ایران گفت و در عین حال تصریح کرد: این خواستهها زیادهخواهی محسوب میشود، زیرا به دلیل تحریمها این خواستهها قابل اجرا نیستند. طبق قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از منافع ملت ایران که مصوب مجلس شورای اسلامی است، قرار است آژانس بینالمللی انرژی اتمی حداقل نظارتها و در حد پادمانی باشد. البته اگر غربیها تحریمها را لغو کنند و به تعهدات خودشان باز گردند، ایران نیز به تعهداتی که ذیل برجام پذیرفته بود، باز خواهد گشت.کمالوندی با تصریح بر اینکه ایران هیچ تعهد فرا پادمانی ندارد، ابراز کرد: ایران ۲۷ دوربین و یکسری تجهیزات از جمله وسایل اندازهگیری آنلاین غنیسازی را جمع کرده است. اگر طرفهای مقابل به تعهدات خود بازگردند، این امکان وجود دارد که این وسایل و دوربینها مجدداً کار خود را آغاز کنند.
سکوت امریکا در قبال پیشرفت ایران
جالب آنکه مقامات امریکایی دیگر بخوبی متوجه شدهاند که بیشینهسازی قدرت هستهای کشورمان در چهارچوب قانون بوده و برای خود محدودیتی قائل نخواهد بود. شاید به همین دلیل باشد که آنها از شاخ و شانه کشیدن برای پیشرفتهای غیرقابل توقف هستهای کشورمان خودداری کردهاند.
معاون سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز گذشته در یک کنفرانس خبری به سؤالاتی درباره آخرین تحولات مذاکرات برجامی و گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره غنیسازی در ایران پاسخهایی داد که همین مسأله را ثابت میکند.وبگاه وزارت خارجه امریکا نوشت، ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه امریکا در یک کنفرانس خبری در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با توجه به گزارشهایی که حاکی از آغاز غنیسازی در ایران با یکی از سه زنجیره سانتریفیوژهای پیشرفته IR6 هستند، آیا امریکا نگران توسعه برنامه هستهای ایران در خلال مذاکرات احیای برجام است یا نه، گفت: ما یقیناً قصد نداریم به طور علنی مذاکره کنیم، اما تکرار میکنم که بازگشت دوجانبه به اجرای کامل[توافق] در راستای منافع ملی امریکاست و بهترین گزینه در دسترس برای محدودسازی برنامه هستهای ایران است.وی همچنین درباره اینکه روند مذاکرات احیای توافق هستهای پس از اتمام بررسی پاسخ امریکا به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای توافق چگونه پیش خواهد رفت ، گفت: صحبت کردن درباره بازه زمانی را به ایران و اتحادیه اروپا محول میکنم. همان طور که میدانید، ما روز چهارشنبه به اتحادیه اروپا پاسخ دادیم و الان ایران باید به متن ما پاسخ بدهد.
بــــرش
وزیر امور خارجه پیش از سفر به مسکو خبر داد
هدف از سفر به روسیه حل بحران اوکراین است
حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان دیروز سه شنبه درباره اهداف سفر خود به روسیه گفت: هدف اصلی از سفر به مسکو تلاش برای حل بحران اوکراین براساس درخواست به عمل آمده از جمهوری اسلامی ایران است. برخی طرفهای غربی خواهان نقش آفرینی فعال تهران در این موضوع هستند. به گزارش ایرنا، وزیر امور خارجه افزود: پیگیری مناسبات دوجانبه و موضوع افغانستان نیز در دستور کار مذاکراتی این سفر است. بنا به اعلام وزارت امور خارجه روسیه، حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه امروز با سرگئی لاوروف همتای روس خود دیدار و گفتوگو خواهد کرد.
حضور ایران در «شانگهای» و «بریکس پلاس» جایگاه چندجانبهگرایی را ارتقا داد
گفتنی است روز دوشنبه هفتم شهریورماه، معاون سیاسی وزارت امور خارجه کشورمان و «کنت نوبرگا»، معاون وزیر خارجه برزیل در چهارچوب برگزاری یازدهمین دور مشورتهای سیاسی دو کشور در تهران دیدار و گفتوگو کردند.به گزارش ایسنا، علی باقری، معاون سیاسی وزارت امور خارجه با تأکید بر استحکام، پویایی و مانایی مؤلفههای سخت و نرم قدرت ایران، تصریح کرد: حضور ایران در مجموعه سیاسی امنیتی سازمان همکاری شانگهای و نقشآفرینی ایران در سازکار اقتصادی بریکس پلاس، هم ایران را شریک در تصمیمسازیهای کلان بینالمللی در عرصههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی کرده است و هم جایگاه جبهه چندجانبهگرایی را در معادلات بینالمللی به طور معناداری ارتقا داده است.معاون سیاسی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه از این پس روابط ایران با اضلاع چندجانبهگرایی جهانی مانند روسیه، چین، هند و برزیل، صرفاً به روابط دوجانبه میان تهران با مسکو، پکن، دهلی و برازیلیا محدود نمیشود، تصریح کرد: مناسبات ایران با برزیل در قالب مسئولیت، نقش و جایگاه این دو کشور در نظم نوین برآمده از چندجانبهگرایی تعریف میشود.معاون وزیر خارجه برزیل نیز در این دیدار با اذعان به توانمندیها و ظرفیتهای سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در منطقه، اظهار داشت: برزیل در پی افزایش همکاریها و تعاملات بینالمللی و ترویج چندجانبهگرایی است و یکجانبهگرایی از جمله اعمال تحریمهای اقتصادی را رد میکند.«کنت نوبرگا» همچنین با ابراز امیدواری از توسعه روابط بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری فدراتیو برزیل بر توسعه همکاریهای دوجانبه در همه ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تأکید کرد.
درصورت ساخت راهآهن رشت-آستارا با سرمایهگذاری مشترک ایران-روسیه-آذربایجان صورت میگیردترانزیت 20 میلیون تنی روسها از ایران
ترانزیت ۲۰ میلیون تنی برای سال ۱۴۰۱ از سوی دولت هدفگذاری شده و برای دستیابی به آن برنامههای مختلفی از جمله توافقنامههای متعدد با کشورهای منطقه در دست اجراست. براساس آخرین آمار، میزان ترانزیت کالا در 5 ماهه امسال به بیش از 5 میلیون تن رسیده است...
گروه اقتصادی / ترانزیت ۲۰ میلیون تنی برای سال ۱۴۰۱ از سوی دولت هدفگذاری شده و برای دستیابی به آن برنامههای مختلفی از جمله توافقنامههای متعدد با کشورهای منطقه در دست اجراست. براساس آخرین آمار، میزان ترانزیت کالا در 5 ماهه امسال به بیش از 5 میلیون تن رسیده است که افزایش 25 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل را نشان میدهد. مهمترین عامل رشد ترانزیت، تعامل با کشورهای منطقه و فعال شدن دیپلماسی اقتصادی ایران در جهت افزایش مراودات با این کشورها است. از مهمترین توافقهای تجاری با کشورهای منطقه، توافق با روسیه برای ترانزیت بار این کشور از کریدور شمال-جنوب ایران است. توافق اولیه انتقال 10میلیون تن بار برای امسال و افزایش آن به 20 میلیون تن در دو سال است. در 5 ماهه امسال، ترانزیت کشور با میزان کل ترانزیت در سال 99 برابری میکند. جواد هدایتی، مدیرکل دفتر ترانزیت کالای سازمان راهداری و حملونقل جادهای در گفتوگو با «ایران» گفت: در 5 ماهه اول سال، ترانزیت جادهای 4.2 میلیون تن و ترانزیت ریلی حدود 700 هزار تن است، این در حالی است که مجموع ترانزیت در سال 99 کمی بیش از ترانزیت 5 ماهه امسال و برابر 5 میلیون تن بود. عملکرد ترانزیتی از ابتدای امسال نشان میدهد تحقق هدف افزایش ترانزیت به 20 میلیون تن تا پایان امسال در دسترس است. از ابتدای مرداد سال گذشته تاکنون ترانزیت کشور به دو برابر افزایش یافته و در مقایسه با سال ۹۹ به ۴ برابر رسیده است.
با توجه به اینکه مهمترین برنامه ترانزیتی کشور در حال حاضر با روسیه و از کریدور شمال-جنوب در حال اجرا است تکمیل 162 کیلومترمسیر ریلی انتهایی این کریدور تضمین کننده رشد ترانزیت و رسیدن ایران به درآمدهای ناشی از آن است. بخش پایانی کریدور
شمال-جنوب از رشت تا آستاراست. این راهآهن در این منطقه به راهآهن آذربایجان متصل میشود. کریدور شمال- جنوب چند محور اساسی دارد که محور اول از بندرعباس آغاز میشود و به رشت، آستارا و پس از آن از آذربایجان به روسیه و بعد به شمال اروپا میرسد که مهمترین حلقه این مسیر خط ریلی رشت ـ آستارا با 162 کیلومتر است. برای تکمیل شدن این مسیر، سرمایهگذاری بخش خصوصی و یا توافق با سایر کشورها در دستور کار است که با کشورهای روسیه و آذربایجان نیز تفاهمهایی انجام شده است. محور دوم از اینچه برون به گرمسار است که برقی کردن آن هم در موافقتنامه با روسیه اجرایی شده است. محور دیگر سرخس است که اولین قطار از مسکو به ایران، از این مسیر به بندرعباس و پس از آن به هند رفت. محور بعدی این کریدور خط ریلی چابهار به زاهدان است. این خط در محور شرق به غرب کریدور
شمال -جنوب ظرفیتهای بالایی برای جذب ترانزیت دارد. با تکمیل تمام کریدورهای محور شمال-جنوب رشد ترانزیتی 50 میلیون تنی برای ایران پیشبینی شده است.
تکمیل راهآهن رشت-آستارا با مشارکت 3 کشور
برای رسیدن به هدف ترانزیت 20 میلیون تنی ایران و روسیه، بزودی تفاهم ساخت مسیر ریلی رشت- آستارا با هدف تکمیل حلقه مفقوده کریدور شمال- جنوب با سرمایهگذاری مشترک سه کشور ایران- روسیه و آذربایجان منعقد میشود.
مدیرکل دفتر تزانزیت سازمان راهداری در این خصوص گفت: مذاکرات فنی میان ایران و روسیه برای طراحی و ساخت 162 کیلومتر خط ریلی رشت- آستارا شروع شده است و با نهایی شدن مذاکرات فنی، موضوع تأمین مالی پروژه نیز مشخص خواهد شد. براساس برآوردی که ایران انجام داده است ساخت بخش پایانی کریدور ریلی شمال-جنوب 20 هزار میلیارد تومان هزینه نیاز دارد و تصمیمگیری برای تأمین این نیاز مالی بزودی نهایی میشود.
عباس خطیبی، معاون ساخت و توسعه راهآهن شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقلی در خصوص تکمیل راهآهن رشت- آستارا و نحوه مشارکت 3 کشور در ساخت بخش باقیمانده گفت: تأکید رئیس جمهور ایران و روسیه در دیدار اخیر، تکمیل کریدور شمال -جنوب بود. چند هیأت دو کشور در این خصوص رفت و آمدهایی داشتهاند و مذاکرات شروع شده است. هیأت کارشناسی و تخصصی روسیه برای بازدید از مسیر ریلی رشت-آستارا هفته گذشته به ایران آمد و در این بازدید ضوابط و استانداردهای طراحی و ساخت بررسی شد.
وی افزود: نحوه مشارکت روسیه در طراحی و تأمین مالی در مذاکرات مطرح شده است. این نخستین بازدید هیأت روسی است و نقطه شروع ساخت خط ریلی رشت-آستارا است. البته احداث راهآهن از سال های قبل شروع شده است و از سمت رشت 10 کیلومتر زیرسازی شده و 11 کیلومتر از سمت آستارا تملک اراضی و زیرسازی شروع شده است و 50 کیلومتر دیگر برای تملک اراضی امور مرتبط در حال انجام است. برای تکمیل کریدور شمال- جنوب، معطل کشورهای دیگر نیستیم. بحث تأمین مالی پروژه در صورت عدم مشارکت دو کشور روسیه و آذربایجان از محل فاینانس یا سرمایهگذاری داخلی دنبال می شود. البته با توجه به مزیت این خط برای تجارت کشور روسیه، این کشور بر تکمیل خط تأکید دارد.
مذاکره هم به پیش میرود
خطیبی خاطرنشان کرد: هنوز با روسیه و آذربایجان وارد مبحث آورده نشدهایم، آنچه مسلم است با توجه به اهمیت خط ریلی شمال-جنوب، کار اجرایی را شروع کردهایم. خطیبی گفت: تلاش هایی برای تأمین منابع به روش های دیگر نیز دنبال میشود تا کار تسریع شود. خواسته قطعی ما ساخت راهآهن بر اساس عرض استاندارد در شبکه سراسری ریلی ایران است و برنامه ما احداث ریل بهصورت یک خطه است. با این حال مذاکرات با طرف روسی شروع شده است و در مورد گزارش امکانسنجی و همچنین نوع سرمایهگذاری و مدلهای سرمایهگذاری با روسیه صحبت کردهایم.
شهریار افندیزاده، معاون حملونقل وزیر راه و شهرسازی نیز در خصوص هدفگذاری برای افزایش ترانزیت گفت: متناسب با سیاست دولت سیزدهم دیپلماسی فعالی را برای ارتباط با کشورهای همسایه برعهده گرفتهایم و تفاهمنامههای زیادی را فعال کردیم و تصمیم داریم تجارت ترانزیت با چین و روسیه را گسترش دهیم. ایران در چهارراه ترانزیتی قرار دارد. در کریدور شمال- جنوب، روسیه و ایران و هند بهعنوان مؤسس هستند اما رشد چندانی در سالهای گذشته از عبور کالاهای ترانزیتی در این مسیر نداشتیم.
وی گفت: کالاهای عبوری نقش مهمی در افزایش درآمد کشورها دارند. ایران در سال۹۳، ۱۲ میلیون تن ترانزیت را در کریدور شمال- جنوب ثبت کرد اما این رقم در سال ۹۹ به ۵ میلیون تن کاهش و سپس در ۱۴۰۰ به ۱۱ میلیون تن رسید. امسال نیز به ۱۰ میلیون تن عبور کالای ترانزیتی از مسیر کریدور
شمال- جنوب و مجموع 20 میلیون تن ترانزیت خواهیم رسید. به گفته افندیزاده تمام دیپلماسی خارجی کشور و رئیسجمهور آماده استفاده از موقعیت جدید هستند و در پنج ماه اول امسال توانستیم به پنج میلیون تن ترانزیت برسیم که به نسبت مدت مشابه ۲۵ درصد رشد داریم. افندیزاده گفت: در کریدور شمال -جنوب که دولت آن رافعال کرده است، حلقه مفقوده رشت به آستارا را داریم که جزو اولویت دولت است و قرار است با سرمایهگذاری روسیه، آذربایجان و ایران این حلقه مفقوده کامل و به شبکه ریلی وصل شود. در نشست آتی در آذربایجان، تفاهم ساخت این شبکه ریلی با حضور روسیه و ایران انجام خواهد شد و براین اساس قرار است رشد ترانزیت ایران و روسیه به بیش از 10 میلیون تن برسد.
بعد از بازدید فنی هیأت روسی از مسیر احداث راهآهن رشت-آستارا، قرار است در روزهای آینده روسیه نحوه همکاری خود در پروژه راهآهن رشت- آستارا را اعلام کند .به گفته مسئولان بخش حمل ونقل کشور، قراراست روسیه درباره جزئیات فنی این پروژه پیشنهاداتی را به ایران بدهد که براساس مقیاس، حجم پروژه و هزینه ساخت راهآهن رشت-آستارا، ساز کار مشارکت کشور روسیه در تکمیل خط ریلی رشت-آستارا مشخص می شود.
مسیر فعلی برای برای انتقال کالاهای روسیه از شمال به جنوب ۴۵ روز زمان میبرد که با ساخت تکمیل کریدور شمال-جنوب، زمان انتقال به نصف کاهش مییابد و تا 20 میلیون تن کالا در این مسیر جابهجا خواهد شد. به گفته معاون حملونقل وزیر راه و شهرسازی، دریای خزر ۲۷ میلیون تن ظرفیت جابهجایی کالا در سال را دارد که ایران باید در این منطقه فعالیت حمل و نقلی خود را افزایش دهد تا سهم بیشتری را از آن خود کند. یکی دیگر از موضوعات مورد مذاکره با روسیه، بررسی راهکارهای تحقق ترانزیت 10 و 20 میلیون تنی بین ایران و این کشور است. ایران برنامه اقدام پیشنهادی خود به این منظور را به روسیه ارائه داده است. در جلسه سه جانبه ایران با روسیه و آذربایجان درباره رونق ترانزیت کریدور شمال – جنوب برنامهریزی میشود.
با توجه به اینکه مهمترین برنامه ترانزیتی کشور در حال حاضر با روسیه و از کریدور شمال-جنوب در حال اجرا است تکمیل 162 کیلومترمسیر ریلی انتهایی این کریدور تضمین کننده رشد ترانزیت و رسیدن ایران به درآمدهای ناشی از آن است. بخش پایانی کریدور
شمال-جنوب از رشت تا آستاراست. این راهآهن در این منطقه به راهآهن آذربایجان متصل میشود. کریدور شمال- جنوب چند محور اساسی دارد که محور اول از بندرعباس آغاز میشود و به رشت، آستارا و پس از آن از آذربایجان به روسیه و بعد به شمال اروپا میرسد که مهمترین حلقه این مسیر خط ریلی رشت ـ آستارا با 162 کیلومتر است. برای تکمیل شدن این مسیر، سرمایهگذاری بخش خصوصی و یا توافق با سایر کشورها در دستور کار است که با کشورهای روسیه و آذربایجان نیز تفاهمهایی انجام شده است. محور دوم از اینچه برون به گرمسار است که برقی کردن آن هم در موافقتنامه با روسیه اجرایی شده است. محور دیگر سرخس است که اولین قطار از مسکو به ایران، از این مسیر به بندرعباس و پس از آن به هند رفت. محور بعدی این کریدور خط ریلی چابهار به زاهدان است. این خط در محور شرق به غرب کریدور
شمال -جنوب ظرفیتهای بالایی برای جذب ترانزیت دارد. با تکمیل تمام کریدورهای محور شمال-جنوب رشد ترانزیتی 50 میلیون تنی برای ایران پیشبینی شده است.
تکمیل راهآهن رشت-آستارا با مشارکت 3 کشور
برای رسیدن به هدف ترانزیت 20 میلیون تنی ایران و روسیه، بزودی تفاهم ساخت مسیر ریلی رشت- آستارا با هدف تکمیل حلقه مفقوده کریدور شمال- جنوب با سرمایهگذاری مشترک سه کشور ایران- روسیه و آذربایجان منعقد میشود.
مدیرکل دفتر تزانزیت سازمان راهداری در این خصوص گفت: مذاکرات فنی میان ایران و روسیه برای طراحی و ساخت 162 کیلومتر خط ریلی رشت- آستارا شروع شده است و با نهایی شدن مذاکرات فنی، موضوع تأمین مالی پروژه نیز مشخص خواهد شد. براساس برآوردی که ایران انجام داده است ساخت بخش پایانی کریدور ریلی شمال-جنوب 20 هزار میلیارد تومان هزینه نیاز دارد و تصمیمگیری برای تأمین این نیاز مالی بزودی نهایی میشود.
عباس خطیبی، معاون ساخت و توسعه راهآهن شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقلی در خصوص تکمیل راهآهن رشت- آستارا و نحوه مشارکت 3 کشور در ساخت بخش باقیمانده گفت: تأکید رئیس جمهور ایران و روسیه در دیدار اخیر، تکمیل کریدور شمال -جنوب بود. چند هیأت دو کشور در این خصوص رفت و آمدهایی داشتهاند و مذاکرات شروع شده است. هیأت کارشناسی و تخصصی روسیه برای بازدید از مسیر ریلی رشت-آستارا هفته گذشته به ایران آمد و در این بازدید ضوابط و استانداردهای طراحی و ساخت بررسی شد.
وی افزود: نحوه مشارکت روسیه در طراحی و تأمین مالی در مذاکرات مطرح شده است. این نخستین بازدید هیأت روسی است و نقطه شروع ساخت خط ریلی رشت-آستارا است. البته احداث راهآهن از سال های قبل شروع شده است و از سمت رشت 10 کیلومتر زیرسازی شده و 11 کیلومتر از سمت آستارا تملک اراضی و زیرسازی شروع شده است و 50 کیلومتر دیگر برای تملک اراضی امور مرتبط در حال انجام است. برای تکمیل کریدور شمال- جنوب، معطل کشورهای دیگر نیستیم. بحث تأمین مالی پروژه در صورت عدم مشارکت دو کشور روسیه و آذربایجان از محل فاینانس یا سرمایهگذاری داخلی دنبال می شود. البته با توجه به مزیت این خط برای تجارت کشور روسیه، این کشور بر تکمیل خط تأکید دارد.
مذاکره هم به پیش میرود
خطیبی خاطرنشان کرد: هنوز با روسیه و آذربایجان وارد مبحث آورده نشدهایم، آنچه مسلم است با توجه به اهمیت خط ریلی شمال-جنوب، کار اجرایی را شروع کردهایم. خطیبی گفت: تلاش هایی برای تأمین منابع به روش های دیگر نیز دنبال میشود تا کار تسریع شود. خواسته قطعی ما ساخت راهآهن بر اساس عرض استاندارد در شبکه سراسری ریلی ایران است و برنامه ما احداث ریل بهصورت یک خطه است. با این حال مذاکرات با طرف روسی شروع شده است و در مورد گزارش امکانسنجی و همچنین نوع سرمایهگذاری و مدلهای سرمایهگذاری با روسیه صحبت کردهایم.
شهریار افندیزاده، معاون حملونقل وزیر راه و شهرسازی نیز در خصوص هدفگذاری برای افزایش ترانزیت گفت: متناسب با سیاست دولت سیزدهم دیپلماسی فعالی را برای ارتباط با کشورهای همسایه برعهده گرفتهایم و تفاهمنامههای زیادی را فعال کردیم و تصمیم داریم تجارت ترانزیت با چین و روسیه را گسترش دهیم. ایران در چهارراه ترانزیتی قرار دارد. در کریدور شمال- جنوب، روسیه و ایران و هند بهعنوان مؤسس هستند اما رشد چندانی در سالهای گذشته از عبور کالاهای ترانزیتی در این مسیر نداشتیم.
وی گفت: کالاهای عبوری نقش مهمی در افزایش درآمد کشورها دارند. ایران در سال۹۳، ۱۲ میلیون تن ترانزیت را در کریدور شمال- جنوب ثبت کرد اما این رقم در سال ۹۹ به ۵ میلیون تن کاهش و سپس در ۱۴۰۰ به ۱۱ میلیون تن رسید. امسال نیز به ۱۰ میلیون تن عبور کالای ترانزیتی از مسیر کریدور
شمال- جنوب و مجموع 20 میلیون تن ترانزیت خواهیم رسید. به گفته افندیزاده تمام دیپلماسی خارجی کشور و رئیسجمهور آماده استفاده از موقعیت جدید هستند و در پنج ماه اول امسال توانستیم به پنج میلیون تن ترانزیت برسیم که به نسبت مدت مشابه ۲۵ درصد رشد داریم. افندیزاده گفت: در کریدور شمال -جنوب که دولت آن رافعال کرده است، حلقه مفقوده رشت به آستارا را داریم که جزو اولویت دولت است و قرار است با سرمایهگذاری روسیه، آذربایجان و ایران این حلقه مفقوده کامل و به شبکه ریلی وصل شود. در نشست آتی در آذربایجان، تفاهم ساخت این شبکه ریلی با حضور روسیه و ایران انجام خواهد شد و براین اساس قرار است رشد ترانزیت ایران و روسیه به بیش از 10 میلیون تن برسد.
بعد از بازدید فنی هیأت روسی از مسیر احداث راهآهن رشت-آستارا، قرار است در روزهای آینده روسیه نحوه همکاری خود در پروژه راهآهن رشت- آستارا را اعلام کند .به گفته مسئولان بخش حمل ونقل کشور، قراراست روسیه درباره جزئیات فنی این پروژه پیشنهاداتی را به ایران بدهد که براساس مقیاس، حجم پروژه و هزینه ساخت راهآهن رشت-آستارا، ساز کار مشارکت کشور روسیه در تکمیل خط ریلی رشت-آستارا مشخص می شود.
مسیر فعلی برای برای انتقال کالاهای روسیه از شمال به جنوب ۴۵ روز زمان میبرد که با ساخت تکمیل کریدور شمال-جنوب، زمان انتقال به نصف کاهش مییابد و تا 20 میلیون تن کالا در این مسیر جابهجا خواهد شد. به گفته معاون حملونقل وزیر راه و شهرسازی، دریای خزر ۲۷ میلیون تن ظرفیت جابهجایی کالا در سال را دارد که ایران باید در این منطقه فعالیت حمل و نقلی خود را افزایش دهد تا سهم بیشتری را از آن خود کند. یکی دیگر از موضوعات مورد مذاکره با روسیه، بررسی راهکارهای تحقق ترانزیت 10 و 20 میلیون تنی بین ایران و این کشور است. ایران برنامه اقدام پیشنهادی خود به این منظور را به روسیه ارائه داده است. در جلسه سه جانبه ایران با روسیه و آذربایجان درباره رونق ترانزیت کریدور شمال – جنوب برنامهریزی میشود.
واکاوی ناکامیهای نظامی واشنگتن در سالگرد خروج نظامیان امریکایی از افغانستاننشانههای افول از کابل
جنگهای منطقهای یکی از نشانههای اصلی قدرت، مدیریت بحران و ضد قدرت هستند. نظریه پردازان روابط بینالملل همواره به این موضوع اشاره داشتهاند که قدرتهای بزرگ از ابزارها و قابلیت لازم برای کنترل بازیگران، کنترل منابع و کنترل حوادث برخوردارند.
ابراهیم متقی
استاد دانشگاه و کارشناس ارشد مسائل امریکا
جنگهای منطقهای یکی از نشانههای اصلی قدرت، مدیریت بحران و ضد قدرت هستند. نظریه پردازان روابط بینالملل همواره به این موضوع اشاره داشتهاند که قدرتهای بزرگ از ابزارها و قابلیت لازم برای کنترل بازیگران، کنترل منابع و کنترل حوادث برخوردارند. ایالات متحده سال ۲۰۰۱ جنگ علیه تروریسم در افغانستان را به آزمون گذاشت. موضوع اصلی جورج بوش پسر این بود که از طریق جنگ و اقدامات پیشدستانه میتوان زمینه لازم برای مقابله با تهدیدات نوظهور را به وجود آورد.
مقابله با تهدید بخشی از شکل بندیهای قدرت و سیاست منطقه امریکا در دوران جورج بوش پسر محسوب میشود. موضوع مهم آن است که قدرتهای بزرگ به چه میزان قادر خواهند بود به اهداف خود از طریق سازکارهای مربوط به جنگ متقارن و منازعات نامتقارن دست یابند؟ بحران افغانستان نشان داد ایالات متحده در قرن ۲۱ با نشانههایی از افول مرحلهای قدرت روبهرو شده است. نکته دوم آن است که امریکا در کاربرد سازکارهای مربوط به جنگ پیشدستانه هیچگونه موفقیتی نداشته است. مذاکرات امریکا در دوحه قطر نشان داد قدرتهای بزرگ هرگاه در وضعیت افول قرار گیرند، قادر نخواهند بود سیاستهای خود را بر اساس حداکثرسازی مطلوبیت اعمال کرده و از این طریق به حداکثر مطلوبیت راهبردی نائل شوند. الگوی عقبنشینی امریکا از افغانستان تمامی نشانههای یک شکست و فرار تاکتیکی در افغانستان را منعکس میسازد.
دلایل راهبردی شکست امریکا در افغانستان
شکلگیری هر موضوع بینالمللی بر اساس موازنه قدرت معنا پیدا میکند. همانگونه که در رقابتهای منطقهای بین بازیگران اصلی نظام بینالملل نشانههایی از موازنه و رقابت قدرت وجود دارد، چنین امری را باید در ارتباط با چگونگی کنش تعاملی بازیگران منطقهای، قدرتهای بزرگ، بازیگران و نیروهای غیر دولتی مورد توجه قرار داد. ایالات متحده در فضای جنگی افغانستان به این موضوع که موفقیت و پیروزی آنان بر اساس حداکثرسازی قدرت امکانپذیر خواهد بود، به چالشهای ناشی از مقاومت توجه چندانی نداشتند. آنها چون دارای ارتش قوی، تجهیزات مدرن و الگوی کنش پرشدت در جنگهای منطقهای هستند، فکر میکردند پیروزی در افغانستان کار سادهای خواهد بود.
امریکاییها علیرغم آنکه از سازکارهای اندیشه رئالیستی در روابط بینالملل بهره میگیرند، اما توجه محدودی به تاریخ روابط بینالمللی دارند. از جمله در این مورد خاص درک تاریخی محدودی نسبت به افغانستان داشتند. امریکاییها تجربه انگلیس در قرن ۱۹ و همچنین تجربه اتحاد جماهیر شوروی در قرن بیستم را بار دیگر در قرن 21 تکرار کردند و به این ترتیب زمینه شکلگیری نشانههایی از عدم موفقیت و بازتولید بحران در جنگهای منطقهای را فراهم آوردند.
دلایل تاکتیکی این شکست
دومین دلیل شکست امریکا در افغانستان را باید بر اساس کنش تاکتیکی مورد توجه قرارداد. ایالات متحده از قابلیت نظامی مؤثری برای جنگهای بزرگ و منازعات فراگیر در سطح کنش رقابتی قدرتهای بزرگ برخوردار است در حالی که برای جنگهای منطقهای بر اساس شکل بندیهای هویتی عموماً دچار چالش میشود.
امریکا منطق جنگ نامتقارن را در نبردهای افغانستان مورد توجه قرار نداد. افغانستان در جنگ با انگلیسیها و در نبرد با اتحاد شوروی از سازکارهای مربوط به جنگ نامتقارن بهره گرفت. ویژگی اصلی جنگ نامتقارن آن است که بازیگران بر مبنای کنش هویتی و شکل بندی مقاومت به نبرد مبادرت میکنند.آنان حوزه قدرت اجتماعی خود را برای مقابله با یگانهای بیگانه با محیط قرار میدهند. در این شرایط، نبرد ماهیت اجتماعی پیدا میکند.
هر گاه مقاومت با نشانههایی از کنش اجتماعی روبهرو شود، در آن شرایط زمینه برای بازتولید نیروهای نظامی و شبه نظامی جدید به وجود میآید. مزیت نسبی جامعه و ساختار مقاومت افغانستان آن بود که هیچگاه در فضای فقدان و کمبود نیروی اجتماعی برای منازعه قرار نداشت. به هر میزان که نیروهای اجتماعی افغانستان از سوی نظامیان امریکا مورد تهدید قرار میگرفتند، زمینه برای بازتولید و رویش نیروهای جدید فراهم میشد به این ترتیب منطق مقاومت در فضای جنگ افغانستان مورد توجه کارگزاران دفاعی و نظامی امریکا قرار نگرفت.
دلایل منطقهای ناکامی امریکا در افغانستان
امریکا در افغانستان از سازکارهای جنگ پرشدت بهره گرفت. اگرچه در آغاز امر، شورای امنیت سازمان ملل و سایر قدرتهای بزرگ با ایالات متحده همکاری کردند، اما واقعیت این است که هیچگاه کاربرد قدرت برای بازیگرانی که دارای روحیه تهاجمی هستند، پایان پیدا نمیکند. در چنین شرایط و فضایی بود که امریکا همزمان با جنگ افغانستان به جنگهای منطقهای دیگری نیز مبادرت کرد و وارد جنگ عراق شد. در حالی که هرگاه کشوری با چندین نبرد و محیط منازعه خود را درگیر کند، در آن شرایط امکان اثربخشی در ارتباط با فضای منطقهای و بینالمللی حاصل نخواهد شد.
در روند جنگ افغانستان، بخش قابل توجهی از نیروهای تاکتیکی امریکا تجزیه شد. امریکا نیاز بیشتری به همکاری با بازیگران منطقهای پیدا کرد. سازماندهی جنگهای نیابتی برای ایالات متحده در خاورمیانه کار دشواری بود. به همین دلیل است که امریکا نتوانست تمامی نیروی خود را برای حل و فصل منازعه در یک کشور سازماندهی کند.
هرگاه منازعه گسترش و ضریب اثربخشی آن کاهش پیدا کند، در آن شرایط امکان موفقیت بازیگران در جنگهای منطقهای کمتر و محدودتر خواهد شد. دانکوس، نظریه پرداز فرانسوی به این موضوع اشاره داشت که قدرتهای بزرگ تحت تأثیر فضای سوءهاضمه قرار میگیرند. شکست قدرتهای بزرگ ناشی از سوء هاضمه است. آنها احساس میکنند، میتوانند در هر نبردی پیروز شوند و بر هر بازیگری غلبه کنند، در حالی که وقتی چندین نبرد همزمان را به انجام برسانند، در این شرایط امکان موفقیت آنها در نبردهای منطقهای کاهش قابل توجهی پیدا میکند. ایالات متحده، منطقه آسیای جنوب غربی را تبدیل به منطقه بحران زده کرد، شرایط محیطی را برای ایجاد دولتهای ورشکسته به وجود آورد، آشوبهای گسترده اجتماعی را در محیط منطقهای شکل داد و تمام این موارد منجر به ایجاد فضایی شد که امریکا نتواند مدیریت بحران را بر اساس معادله قدرت به انجام رساند.
خروج امریکا از افغانستان با نشانههایی از فرار تاکتیکی همراه بود. نشانههایی که بیانگر ضعف در اراده کنش عملیاتی و ضعف در قابلیت کنش تاکتیکی برای مقابله با تهدیدات در محیطی است که از حوزه ژئوپلیتیکی آنها بسیار دور و متفاوت بوده است.
دلایل بینالمللی شکست امریکا در افغانستان
یکی دیگر از دلایل شکست امریکا در افغانستان را باید بر اساس سازکارهای مربوط به تغییرات ساختاری در نظام بینالملل جستوجو کرد. برآیند قدرت تاکتیکی امریکا در قرن ۲۱ به گونه قابل توجهی کاهش پیدا کرد. امریکا با نشانههایی از کسری بودجه و بحران اقتصادی در سال ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ روبهرو شد. هزینههای مربوط به جنگهای منطقهای، قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی امریکا را با نشانههایی از ضعف و بحران همراه ساخت. این چیزی بود که دونالد ترامپ به آن اشاره کرد و گفت که امریکا در نبرد بحرانهای منطقهای ۷ هزار میلیارد دلار هزینه کرده و نتوانست به اهداف و مطلوبیتهای مورد نظر خود نائل شود.
اگرچه حضور امریکا و حمله نظامی امریکا علیه القاعده و طالبان در افغانستان با همکاری سایر قدرتهای بزرگ و نهادهای بینالمللی همانند شورای امنیت سازمان ملل همراه بود اما واقعیت آن است که یک بازیگر باید در زمان محدودی به اهداف تاکتیکی خود نائل شود. طولانی شدن نبردها منجر به آن میشود که سایر قدرتهای بزرگ حمایت چندانی از امریکا در روند بحران افغانستان به انجام نرسانند. بسیاری از کشورهای اروپایی به گونه تدریجی نیروهای نظامی خودشان را از افغانستان خارج کردند. آنها به این موضوع واقف شدند که نبرد در محیطی که هیچگونه مازاد راهبردی و ژئوپلیتیکی برای آنان ندارد در زمره جنگهای بیهوده تلقی خواهد شد.
به این ترتیب بازیگران اروپایی و سایر قدرتهای بزرگ که در ابتدا از کنش عملیاتی امریکا حمایت به عمل آوردند، به گونه تدریجی خودشان را از صحنه نبرد دور کرده و در این فضا بود که امریکا در شرایط تنهایی ژئوپلیتیکی و تنهایی راهبردی قرار گرفت. زیرا هیچ کدام از قدرتهای بزرگ سیاست باقی ماندن نیروهای نظامی در افغانستان را مورد توجه قرار ندادند. در چنین شرایطی بود که بایدن ریسک خروج و عدم حضور همه جانبه و فراگیر را از افغانستان به انجام رساند. باید به این موضوع واقف بود که تعلل و وقفه ممکن است چالشهای امنیتی بیشتری را برای امریکا ایجاد کند. امریکا ناچار شد الگوی کنش خود در محیط منطقهای را بر اساس مدیریت بحرانهای منطقهای به گونه تدریجی در دستور کار قرار دهد.
استاد دانشگاه و کارشناس ارشد مسائل امریکا
جنگهای منطقهای یکی از نشانههای اصلی قدرت، مدیریت بحران و ضد قدرت هستند. نظریه پردازان روابط بینالملل همواره به این موضوع اشاره داشتهاند که قدرتهای بزرگ از ابزارها و قابلیت لازم برای کنترل بازیگران، کنترل منابع و کنترل حوادث برخوردارند. ایالات متحده سال ۲۰۰۱ جنگ علیه تروریسم در افغانستان را به آزمون گذاشت. موضوع اصلی جورج بوش پسر این بود که از طریق جنگ و اقدامات پیشدستانه میتوان زمینه لازم برای مقابله با تهدیدات نوظهور را به وجود آورد.
مقابله با تهدید بخشی از شکل بندیهای قدرت و سیاست منطقه امریکا در دوران جورج بوش پسر محسوب میشود. موضوع مهم آن است که قدرتهای بزرگ به چه میزان قادر خواهند بود به اهداف خود از طریق سازکارهای مربوط به جنگ متقارن و منازعات نامتقارن دست یابند؟ بحران افغانستان نشان داد ایالات متحده در قرن ۲۱ با نشانههایی از افول مرحلهای قدرت روبهرو شده است. نکته دوم آن است که امریکا در کاربرد سازکارهای مربوط به جنگ پیشدستانه هیچگونه موفقیتی نداشته است. مذاکرات امریکا در دوحه قطر نشان داد قدرتهای بزرگ هرگاه در وضعیت افول قرار گیرند، قادر نخواهند بود سیاستهای خود را بر اساس حداکثرسازی مطلوبیت اعمال کرده و از این طریق به حداکثر مطلوبیت راهبردی نائل شوند. الگوی عقبنشینی امریکا از افغانستان تمامی نشانههای یک شکست و فرار تاکتیکی در افغانستان را منعکس میسازد.
دلایل راهبردی شکست امریکا در افغانستان
شکلگیری هر موضوع بینالمللی بر اساس موازنه قدرت معنا پیدا میکند. همانگونه که در رقابتهای منطقهای بین بازیگران اصلی نظام بینالملل نشانههایی از موازنه و رقابت قدرت وجود دارد، چنین امری را باید در ارتباط با چگونگی کنش تعاملی بازیگران منطقهای، قدرتهای بزرگ، بازیگران و نیروهای غیر دولتی مورد توجه قرار داد. ایالات متحده در فضای جنگی افغانستان به این موضوع که موفقیت و پیروزی آنان بر اساس حداکثرسازی قدرت امکانپذیر خواهد بود، به چالشهای ناشی از مقاومت توجه چندانی نداشتند. آنها چون دارای ارتش قوی، تجهیزات مدرن و الگوی کنش پرشدت در جنگهای منطقهای هستند، فکر میکردند پیروزی در افغانستان کار سادهای خواهد بود.
امریکاییها علیرغم آنکه از سازکارهای اندیشه رئالیستی در روابط بینالملل بهره میگیرند، اما توجه محدودی به تاریخ روابط بینالمللی دارند. از جمله در این مورد خاص درک تاریخی محدودی نسبت به افغانستان داشتند. امریکاییها تجربه انگلیس در قرن ۱۹ و همچنین تجربه اتحاد جماهیر شوروی در قرن بیستم را بار دیگر در قرن 21 تکرار کردند و به این ترتیب زمینه شکلگیری نشانههایی از عدم موفقیت و بازتولید بحران در جنگهای منطقهای را فراهم آوردند.
دلایل تاکتیکی این شکست
دومین دلیل شکست امریکا در افغانستان را باید بر اساس کنش تاکتیکی مورد توجه قرارداد. ایالات متحده از قابلیت نظامی مؤثری برای جنگهای بزرگ و منازعات فراگیر در سطح کنش رقابتی قدرتهای بزرگ برخوردار است در حالی که برای جنگهای منطقهای بر اساس شکل بندیهای هویتی عموماً دچار چالش میشود.
امریکا منطق جنگ نامتقارن را در نبردهای افغانستان مورد توجه قرار نداد. افغانستان در جنگ با انگلیسیها و در نبرد با اتحاد شوروی از سازکارهای مربوط به جنگ نامتقارن بهره گرفت. ویژگی اصلی جنگ نامتقارن آن است که بازیگران بر مبنای کنش هویتی و شکل بندی مقاومت به نبرد مبادرت میکنند.آنان حوزه قدرت اجتماعی خود را برای مقابله با یگانهای بیگانه با محیط قرار میدهند. در این شرایط، نبرد ماهیت اجتماعی پیدا میکند.
هر گاه مقاومت با نشانههایی از کنش اجتماعی روبهرو شود، در آن شرایط زمینه برای بازتولید نیروهای نظامی و شبه نظامی جدید به وجود میآید. مزیت نسبی جامعه و ساختار مقاومت افغانستان آن بود که هیچگاه در فضای فقدان و کمبود نیروی اجتماعی برای منازعه قرار نداشت. به هر میزان که نیروهای اجتماعی افغانستان از سوی نظامیان امریکا مورد تهدید قرار میگرفتند، زمینه برای بازتولید و رویش نیروهای جدید فراهم میشد به این ترتیب منطق مقاومت در فضای جنگ افغانستان مورد توجه کارگزاران دفاعی و نظامی امریکا قرار نگرفت.
دلایل منطقهای ناکامی امریکا در افغانستان
امریکا در افغانستان از سازکارهای جنگ پرشدت بهره گرفت. اگرچه در آغاز امر، شورای امنیت سازمان ملل و سایر قدرتهای بزرگ با ایالات متحده همکاری کردند، اما واقعیت این است که هیچگاه کاربرد قدرت برای بازیگرانی که دارای روحیه تهاجمی هستند، پایان پیدا نمیکند. در چنین شرایط و فضایی بود که امریکا همزمان با جنگ افغانستان به جنگهای منطقهای دیگری نیز مبادرت کرد و وارد جنگ عراق شد. در حالی که هرگاه کشوری با چندین نبرد و محیط منازعه خود را درگیر کند، در آن شرایط امکان اثربخشی در ارتباط با فضای منطقهای و بینالمللی حاصل نخواهد شد.
در روند جنگ افغانستان، بخش قابل توجهی از نیروهای تاکتیکی امریکا تجزیه شد. امریکا نیاز بیشتری به همکاری با بازیگران منطقهای پیدا کرد. سازماندهی جنگهای نیابتی برای ایالات متحده در خاورمیانه کار دشواری بود. به همین دلیل است که امریکا نتوانست تمامی نیروی خود را برای حل و فصل منازعه در یک کشور سازماندهی کند.
هرگاه منازعه گسترش و ضریب اثربخشی آن کاهش پیدا کند، در آن شرایط امکان موفقیت بازیگران در جنگهای منطقهای کمتر و محدودتر خواهد شد. دانکوس، نظریه پرداز فرانسوی به این موضوع اشاره داشت که قدرتهای بزرگ تحت تأثیر فضای سوءهاضمه قرار میگیرند. شکست قدرتهای بزرگ ناشی از سوء هاضمه است. آنها احساس میکنند، میتوانند در هر نبردی پیروز شوند و بر هر بازیگری غلبه کنند، در حالی که وقتی چندین نبرد همزمان را به انجام برسانند، در این شرایط امکان موفقیت آنها در نبردهای منطقهای کاهش قابل توجهی پیدا میکند. ایالات متحده، منطقه آسیای جنوب غربی را تبدیل به منطقه بحران زده کرد، شرایط محیطی را برای ایجاد دولتهای ورشکسته به وجود آورد، آشوبهای گسترده اجتماعی را در محیط منطقهای شکل داد و تمام این موارد منجر به ایجاد فضایی شد که امریکا نتواند مدیریت بحران را بر اساس معادله قدرت به انجام رساند.
خروج امریکا از افغانستان با نشانههایی از فرار تاکتیکی همراه بود. نشانههایی که بیانگر ضعف در اراده کنش عملیاتی و ضعف در قابلیت کنش تاکتیکی برای مقابله با تهدیدات در محیطی است که از حوزه ژئوپلیتیکی آنها بسیار دور و متفاوت بوده است.
دلایل بینالمللی شکست امریکا در افغانستان
یکی دیگر از دلایل شکست امریکا در افغانستان را باید بر اساس سازکارهای مربوط به تغییرات ساختاری در نظام بینالملل جستوجو کرد. برآیند قدرت تاکتیکی امریکا در قرن ۲۱ به گونه قابل توجهی کاهش پیدا کرد. امریکا با نشانههایی از کسری بودجه و بحران اقتصادی در سال ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ روبهرو شد. هزینههای مربوط به جنگهای منطقهای، قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی امریکا را با نشانههایی از ضعف و بحران همراه ساخت. این چیزی بود که دونالد ترامپ به آن اشاره کرد و گفت که امریکا در نبرد بحرانهای منطقهای ۷ هزار میلیارد دلار هزینه کرده و نتوانست به اهداف و مطلوبیتهای مورد نظر خود نائل شود.
اگرچه حضور امریکا و حمله نظامی امریکا علیه القاعده و طالبان در افغانستان با همکاری سایر قدرتهای بزرگ و نهادهای بینالمللی همانند شورای امنیت سازمان ملل همراه بود اما واقعیت آن است که یک بازیگر باید در زمان محدودی به اهداف تاکتیکی خود نائل شود. طولانی شدن نبردها منجر به آن میشود که سایر قدرتهای بزرگ حمایت چندانی از امریکا در روند بحران افغانستان به انجام نرسانند. بسیاری از کشورهای اروپایی به گونه تدریجی نیروهای نظامی خودشان را از افغانستان خارج کردند. آنها به این موضوع واقف شدند که نبرد در محیطی که هیچگونه مازاد راهبردی و ژئوپلیتیکی برای آنان ندارد در زمره جنگهای بیهوده تلقی خواهد شد.
به این ترتیب بازیگران اروپایی و سایر قدرتهای بزرگ که در ابتدا از کنش عملیاتی امریکا حمایت به عمل آوردند، به گونه تدریجی خودشان را از صحنه نبرد دور کرده و در این فضا بود که امریکا در شرایط تنهایی ژئوپلیتیکی و تنهایی راهبردی قرار گرفت. زیرا هیچ کدام از قدرتهای بزرگ سیاست باقی ماندن نیروهای نظامی در افغانستان را مورد توجه قرار ندادند. در چنین شرایطی بود که بایدن ریسک خروج و عدم حضور همه جانبه و فراگیر را از افغانستان به انجام رساند. باید به این موضوع واقف بود که تعلل و وقفه ممکن است چالشهای امنیتی بیشتری را برای امریکا ایجاد کند. امریکا ناچار شد الگوی کنش خود در محیط منطقهای را بر اساس مدیریت بحرانهای منطقهای به گونه تدریجی در دستور کار قرار دهد.
«ایران» از آمار تورم که در دولت گذشته سانسور شده بود، گزارش میدهدهمتی سلطان تورم هم شد
پس از آزادی آمار نرخ تورم از حبس سانسور، مشخص شد که بالاترین نرخ تورم نقطه به نقطه کشور در دوران ریاست عبدالناصرهمتی در بانک مرکزی در دولت حسن روحانی رخداده است.
گروه اقتصادی / پس از آزادی آمار نرخ تورم از حبس سانسور، مشخص شد که بالاترین نرخ تورم نقطه به نقطه کشور در دوران ریاست عبدالناصرهمتی در بانک مرکزی در دولت حسن روحانی رخ داده است. درحالی که نرخ تورم نقطهای (نسبت به مدت مشابه سال گذشته ) بهمن ماه سال 1399 در دوران عبدالناصر همتی به رقم بیسابقه و حیرتانگیز 65.3 درصد رسیده بود، رئیس کل وقت بانک مرکزی دستور حبس این آمار را صادر کرد تا مشخص نشود که بدترین عملکرد را در تمام دورههای کشور داشته است.
به گزارش ایرنا، مطابق گزارش بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه به نقطه (درصد تغییر عدد شاخص قیمت نسبت به ماه مشابه سال قبل) در دوران پس از انقلاب هیچگاه به بالاتر از ۶۰ درصد نرسیده بود تا اینکه در دولت دوازدهم و در دوران ریاست عبدالناصر همتی بر بانک مرکزی، این رکورد تلخ ثبت شد. بدین ترتیب در سال ۱۳۹۹ برای چند ماه متوالی، تورم نقطه به نقطه از ۶۰ درصد عبور کرد و در بهمن همان سال به ۶۵,۳ درصد رسید که بالاترین تورم نقطه به نقطه پس از انقلاب محسوب میشود.
در سال ۱۴۰۰ با تغییر دولت، نرخ تورم نقطه به نقطه در دولت سیزدهم روند نزولی طی کرد و در اوایل سال ۱۴۰۱ با حذف رانت ارز ۴۲۰۰ تومانی، تورم نقطه به نقطه برای مدت کوتاهی افزایشی شد، اما بالاترین تورم نقطه به نقطه در دولت سیزدهم مربوط به تیرماه ۱۴۰۱ با ۴۶,۴ درصد بود که در مردادماه با تخلیه تدریجی آثار تورم حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی، روند کاهشی آن آغاز شد و به ۴۵,۸ درصد رسید که حدود ۲۰ درصد کمتر از رکورد تورمی دولت قبل و همتی است.
کاهش ۱۹ درصدی تورم در دولت سیزدهم آمار رسمی بانک مرکزی است
وزیر امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد: شاید آمار و نمودار صوری ساختن در دیگر دولتها امری رایج بوده اما کاهش ۱۹ درصدی تورم 12ماهه، آمار رسمی بانک مرکزی است. «سید احسان خاندوزی» روز سهشنبه در توئیتی نوشت: در مکتب ما مغالطه جایز نیست بویژه از سوی خواص. شاید آمار و نمودار صوری ساختن در دیگر دولتها امری رایج بوده اما کاهش ۱۹ درصدی تورم 12ماهه، آمار رسمی بانک مرکزی است.
ضعیفترین دولت در حفظ ارزش پول ملی
درکنار رکورد تاریخی و عجیب نرخ تورم که به نام دولت دوازدهم و دوره ریاست عبدالناصر همتی که به عنوان سلطان تورم شناخته میشود؛ ثبت شده است، بررسی میزان رشد نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی نیز نشان میدهد که دولت دوازدهم دراین شاخص هم رکورددار است.
براساس این گزارش، دولت گذشته ضعیفترین عملکرد را در زمینه حفظ ارزش پول ملی و کنترل نرخ ارز به جای گذاشته چراکه نرخ دلار در دولت گذشته ۷۰۳ درصد افزایش یافت که در بین همه دولتهای پس از انقلاب، بیسابقه است. در بین دولتهای پس از انقلاب، دولت حسن روحانی ضعیفترین کارنامه را در کنترل نرخ ارز و حفظ ارزش پول ملی کشور به جای گذاشت.
نرخ دلار در بازار آزاد در دوره 8ساله حسن روحانی ۷۰۳ درصد افزایش یافت تا بیسابقهترین گرانی ارز در تاریخ اقتصاد پس از انقلاب رقم بخورد. دولت دهم در مرداد ۱۳۹۲ نرخ ارز را با قیمت ۳۱۸۰ تومان به دولت روحانی تحویل داد اما این دولت با افزایش بیسابقه ۷۰۳ درصدی، نرخ ارز را با قیمت ۲۵۵۳۰ تومان در مرداد ۱۴۰۰ به دولت آیتالله رئیسی تحویل داد. بدین ترتیب دولت روحانی رکورددار بیشترین گرانی ارز در تاریخ پس از انقلاب محسوب میشود.
در بین دولتهای پس از انقلاب، بعد از دولت گذشته که رتبه اول را از لحاظ گرانی ارز داشته، دولت موسوی با ۳۴۱ درصد و دولت رفسنجانی با ۲۹۷ درصد در رتبههای دوم و سوم قرار دارند.
افزایش نرخ ارز به معنای کاهش ارزش پول ملی کشور است و ریشه مشکلاتی همچون کاهش قدرت خرید مردم و رشد تورم محسوب میشود. دولت گذشته با وجود ادعاهای فراوانی که در زمینه کنترل نرخ ارز مطرح کرد، ضعیفترین عملکرد را در این زمینه به جای گذاشته است.
در دولت سیزدهم ثبات و آرامش بازار ارز در دستور کار قرار گرفته که درنتیجه آن، طبق آخرین آمار بانک مرکزی، در تیرماه ۱۴۰۱ متوسط قیمت دلار در بازار آزاد به ۲۹۸۹۰ تومان رسید تا افزایش قیمت دلار در سال اول دولت سیزدهم ۱۷ درصد ثبت شود. این در حالی است که در 8سال دولت گذشته متوسط سالانه رشد قیمت دلار ۳۸ درصد و در 4 سال دولت دوازدهم ۷۲ درصد بود.
به گزارش ایرنا، مطابق گزارش بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه به نقطه (درصد تغییر عدد شاخص قیمت نسبت به ماه مشابه سال قبل) در دوران پس از انقلاب هیچگاه به بالاتر از ۶۰ درصد نرسیده بود تا اینکه در دولت دوازدهم و در دوران ریاست عبدالناصر همتی بر بانک مرکزی، این رکورد تلخ ثبت شد. بدین ترتیب در سال ۱۳۹۹ برای چند ماه متوالی، تورم نقطه به نقطه از ۶۰ درصد عبور کرد و در بهمن همان سال به ۶۵,۳ درصد رسید که بالاترین تورم نقطه به نقطه پس از انقلاب محسوب میشود.
در سال ۱۴۰۰ با تغییر دولت، نرخ تورم نقطه به نقطه در دولت سیزدهم روند نزولی طی کرد و در اوایل سال ۱۴۰۱ با حذف رانت ارز ۴۲۰۰ تومانی، تورم نقطه به نقطه برای مدت کوتاهی افزایشی شد، اما بالاترین تورم نقطه به نقطه در دولت سیزدهم مربوط به تیرماه ۱۴۰۱ با ۴۶,۴ درصد بود که در مردادماه با تخلیه تدریجی آثار تورم حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی، روند کاهشی آن آغاز شد و به ۴۵,۸ درصد رسید که حدود ۲۰ درصد کمتر از رکورد تورمی دولت قبل و همتی است.
کاهش ۱۹ درصدی تورم در دولت سیزدهم آمار رسمی بانک مرکزی است
وزیر امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد: شاید آمار و نمودار صوری ساختن در دیگر دولتها امری رایج بوده اما کاهش ۱۹ درصدی تورم 12ماهه، آمار رسمی بانک مرکزی است. «سید احسان خاندوزی» روز سهشنبه در توئیتی نوشت: در مکتب ما مغالطه جایز نیست بویژه از سوی خواص. شاید آمار و نمودار صوری ساختن در دیگر دولتها امری رایج بوده اما کاهش ۱۹ درصدی تورم 12ماهه، آمار رسمی بانک مرکزی است.
ضعیفترین دولت در حفظ ارزش پول ملی
درکنار رکورد تاریخی و عجیب نرخ تورم که به نام دولت دوازدهم و دوره ریاست عبدالناصر همتی که به عنوان سلطان تورم شناخته میشود؛ ثبت شده است، بررسی میزان رشد نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی نیز نشان میدهد که دولت دوازدهم دراین شاخص هم رکورددار است.
براساس این گزارش، دولت گذشته ضعیفترین عملکرد را در زمینه حفظ ارزش پول ملی و کنترل نرخ ارز به جای گذاشته چراکه نرخ دلار در دولت گذشته ۷۰۳ درصد افزایش یافت که در بین همه دولتهای پس از انقلاب، بیسابقه است. در بین دولتهای پس از انقلاب، دولت حسن روحانی ضعیفترین کارنامه را در کنترل نرخ ارز و حفظ ارزش پول ملی کشور به جای گذاشت.
نرخ دلار در بازار آزاد در دوره 8ساله حسن روحانی ۷۰۳ درصد افزایش یافت تا بیسابقهترین گرانی ارز در تاریخ اقتصاد پس از انقلاب رقم بخورد. دولت دهم در مرداد ۱۳۹۲ نرخ ارز را با قیمت ۳۱۸۰ تومان به دولت روحانی تحویل داد اما این دولت با افزایش بیسابقه ۷۰۳ درصدی، نرخ ارز را با قیمت ۲۵۵۳۰ تومان در مرداد ۱۴۰۰ به دولت آیتالله رئیسی تحویل داد. بدین ترتیب دولت روحانی رکورددار بیشترین گرانی ارز در تاریخ پس از انقلاب محسوب میشود.
در بین دولتهای پس از انقلاب، بعد از دولت گذشته که رتبه اول را از لحاظ گرانی ارز داشته، دولت موسوی با ۳۴۱ درصد و دولت رفسنجانی با ۲۹۷ درصد در رتبههای دوم و سوم قرار دارند.
افزایش نرخ ارز به معنای کاهش ارزش پول ملی کشور است و ریشه مشکلاتی همچون کاهش قدرت خرید مردم و رشد تورم محسوب میشود. دولت گذشته با وجود ادعاهای فراوانی که در زمینه کنترل نرخ ارز مطرح کرد، ضعیفترین عملکرد را در این زمینه به جای گذاشته است.
در دولت سیزدهم ثبات و آرامش بازار ارز در دستور کار قرار گرفته که درنتیجه آن، طبق آخرین آمار بانک مرکزی، در تیرماه ۱۴۰۱ متوسط قیمت دلار در بازار آزاد به ۲۹۸۹۰ تومان رسید تا افزایش قیمت دلار در سال اول دولت سیزدهم ۱۷ درصد ثبت شود. این در حالی است که در 8سال دولت گذشته متوسط سالانه رشد قیمت دلار ۳۸ درصد و در 4 سال دولت دوازدهم ۷۲ درصد بود.

عذرخواهی و عقب نشینی
از بعدازظهر دوشنبه، عراق دور تازهای از اعتراضات و آشوبهای خیابانی را تجربه کرد. همه چیز از توئیت دو روز قبل (دوشنبه) مقتدی صدر و اعلام کنارهگیری همیشگی از تمام عرصههای سیاسی و بستن کلیه دفاتر جریان صدر شروع شد.
مالک مصدق/ از بعدازظهر دوشنبه، عراق دور تازهای از اعتراضات و آشوبهای خیابانی را تجربه کرد. همه چیز از توئیت دو روز قبل (دوشنبه) مقتدی صدر و اعلام کنارهگیری همیشگی از تمام عرصههای سیاسی و بستن کلیه دفاتر جریان صدر شروع شد. در پی این موضعگیری مقتدی صدر، جهان شاهد حمله حامیان وی به کاخ ریاست جمهوری و دفتر نخستوزیری عراق بود که در نهایت به درگیری با نیروهای امنیتی منجر شد که بنابر گزارش خبرگزاری رویترز طی آنها دستکم 33 نفر از جمله نیروهای امنیتی کشته شدند. همچنین گزارش شده شمار زخمیهای این درگیریها به ۷۰۰ نفر رسیده است که 590 نفر از آنان غیر نظامی بودند. خشونتها حوالی ظهر دیروز یعنی زمانی که مقتدی صدر در یک سخنرانی تلویزیونی خواهان بازگشت آرامش به پایتخت شد، پایان گرفت.
یک سخنرانی و پایان کار؟!
صدر سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: «حوادث عراق مایه اندوه و خستگی خاطر شدید من شده است. با صرفنظر از اینکه چه کسی فتنه را آغاز کرد، با سر فروافتاده از ملت عراق که تنها آسیبدیده این حوادث است عذر میخواهم.»
صدر ادامه داد: «عراق که پیشتر اسیر فساد بود، امروز اسیر فساد و خشونت با هم است. من امیدوار بودم که اعتراضات، مسالمتآمیز کفنپوش و با دستهای خالی و دلهای عاشق میهن باشد، نه اینکه با سلاح به خیابان بریزند. این بدترین انقلاب است.»
صدر از نیروهای امنیتی عراق که بیطرفی پیشه کردند قدردانی کرد و با تشکر از نیروهای الحشد الشعبی گفت: «نیروهای حشد صرفنظر از فرماندهانشان، هرگز به ملت حمله نمیکنند.» او تأکید کرد که از موضع شرافتمندانه فرمانده کل نیروهای مسلح عراق قدردانی میکند.
مهمترین نکته صدر به تعیین ضربالاجل یک ساعتهاش باز میگردد. مقتدی صدر صراحتاً عنوان داشت: «اگر تا یک ساعت دیگر همه از منطقه خضرا و تحصن در برابر پارلمان عقبنشینی نکنند از خود جریان صدر هم اعلام برائت میکنم و اگر اطاعت نکنند موضعی دیگر خواهم گرفت.» وی خطاب به هوادارانش گفت: «اگر از دینتان نمیترسید برای میهنتان بترسید.» صدر همچنین تأکید کرد: «موضعم درباره کنارهگیری از فعالیت سیاسی تغییری نکرده چون این بار این یک موضع شرعی برآمده از فتوای مرجع است.»
درپی این نشست خبری برخی مقامات سیاسی عراق به سخنان مقتدی صدر واکنش نشان دادند. مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق درخواست صدر برای توقف خشونت را «نشان دهنده بالاترین سطوح میهنپرستی و اشتیاق برای جلوگیری از ریخته شدن خون عراقیها» دانست. هادی العامری، رئیس ائتلاف الفتح در پارلمان عراق نیز در بیانیهای اعلام کرد: «ابتکار مقتدی صدر مبنی بر پایان دادن به خشونت مسلحانه ابتکاری شجاعانه و سزاوار تقدیر و تمجید است.» همام الحمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق هم در بیانیهای نوشت: «سید مقتدی ثابت کرد که فرزند مکتبی است که برای دین و ملتش فداکاری میکند.»
وضعیت فعلی
به دنبال سخنرانی مقتدی صدر وضعیت در عراق آرام شد. اما با اجرای منع آمدوشد سراسری از ساعت ۱۹ روز دوشنبه در عراق، دیروز سهشنبه در کل این کشور جز درگیریهای پراکنده در منطقه خضرا (سبز)بغداد آرامش حکمفرما بود.
این آرامش در حالی حکمفرما شد که قبل از سخنرانی صدر صبح سهشنبه در ورودیهای منطقه خضرا درگیریهایی میان نیروهای امنیتی و آشوبگران هوادار مقتدی صدر صورت گرفت. همزمان شبکه عراقی سومریه نیوز گزارش داد که احمد حاتم الاسدی، رئیس پلیس فدرال عراق در جریان درگیریهای دوشنبه مجروح شده است. این درحالی است که مصطفی الکاظمی دوشنبه دستور منع شلیک را صادر کرد. نخستوزیر عراق همچنین از مقتدی صدر خواسته بود تا از حامیان خود بخواهد ساختمانهای دولتی را ترک کنند که با پاسخ منفی هواداران صدر همراه شد. لذا در پی تداوم و تشدید ناآرامیها نخستوزیر عراق هم به ناچار فعالیت کابینه را تا اطلاع ثانوی تعلیق کرد. در کنار آن دوشنبه شب بجز در منطقه خضرا در مرکز بغداد، شهر بصره نیز شاهد درگیریهای پراکندهای بود. با اینحال در دیگر مناطق عراق خبری از درگیری و تنش مخابره نشد.
این در حالی است که پیش از آن در نخستین ساعات صبح دیروز واحد اطلاعرسانی امنیتی عراق از شلیک 4 راکت به سمت منطقه خضرا خبر داد و تأکید کرد همه این راکتها به یک مجتمع مسکونی اصابت کرده و موجب خسارتهایی در آن شده است. همزمان با این پرتابهها، طرفداران مقتدی صدر و شاخه نظامی آن (سرایا السلام) با حمله به یکی از دفاتر حزب الدعوه و جریان حکمت ملی در منطقه زعفرانیه بغداد آن را به آتش کشیدند. در سایه این اقدامات و گسترش ناامنی ها و به تبع آن اعلام دولت عراق، دیروز سه شنبه همه ادارات و نهادهای رسمی این کشور تعطیل بودند اما پس از کنفرانس خبری صدر اعلام شد، شهر از حالت امنیتی خارج شده و فعالیت های اداری برای امروز از سر گرفته می شود.
تحقیقات و تلاش سیاسی برای آرام کردن فضا
تا پیش از بازگشت آرامش به بغداد، با توجه به افزایش شمار تلفات درگیریها و ابراز نگرانیهای داخلی و خارجی الکاظمی دستور انجام تحقیقات را صادر کرده بود. دفتر مصطفی الکاظمی در بیانیهای خواهان تحقیقات فوری درباره اتفاقات دوشنبه در منطقه سبز بغداد، شناسایی عاملان تیراندازی و مجازات آنها طبق قانون شد. هم چنین در این بیانیه آمده است: «فرمانده کل نیروهای مسلح عراق همچنین دستور عدم تیراندازی به سمت معترضان را صادر و بر تعهد وزارتخانهها، سازمانها و نهادهای امنیتی و نظامی به فعالیت طبق اختیارات اعطا شده به آنها تاکید کرد.» الکاظمی تأکید کرد: «نیروهای امنیتی مسئولیت حفاظت از معترضان را بر عهده دارند و هرگونه تخلف از دستورالعملهای امنیتی در این زمینه مشمول پاسخگویی قانونی خواهد شد.»
اما در سوی دیگر داستان مصطفی الکاظمی به دنبال مدیریت فضا و کاهش درگیریها هم بود. از ساعات پایانی روز دوشنبه و بهخصوص دیروز سهشنبه و همزمان با ادامه ناآرامیها، تلاشهای سیاسی میانجیگرایانهای برای فروکش کردن تنشها شکل گرفت. منابع آگاه به الجزیره گفتند که مذاکراتی بین مقامات دولتی با محوریت شخص نخستوزیر (مصطفی الکاظمی) بین دو جریان رقیب یعنی «چهارچوب هماهنگی شیعیان عراق» و صدرانجام شد. به گفته این منابع، مذاکرات نخستوزیری کنونی با هدف دستیابی به توافقی بود که منجر به آتشبس در منطقه سبز شود. اما نمایندگان چهارچوب هماهنگی هر گونه مصالحه و مذاکرهای را با مقتدی صدر منوط به کنار گذاشتن درگیریها، پایین آوردن سلاح حامیانش و جمع شدن طرفداران صدر از خیابان کرده بودند.
رأی دادگاه فدرال باز هم به تعویق افتاد
درحالی که ناآرامیها در اطراف منطقه سبز از بعدازظهر دوشنبه تا دیروز سهشنبه ادامه داشت، قرار بود دادگاه فدرال عراق دیروز حکم و نظر نهایی خود را درباره درخواست صدر برای انحلال پارلمان اعلام کند. ولی دادگاه عالی فدرال عراق، مجدداً بررسی دعوای انحلال پارلمان عراق را تا اطلاع ثانوی به تعویق انداخت. یک مقام عراقی به خبرگزاری رسمی عراق (واع) گفت: با توجه به تعطیلی و تحولات امنیتی جاری در نزدیکی منطقه خضرا جلسه دادگاه برای بررسی این شکوائیه برگزار نخواهد شد. پیش از این و در 17 ماه جاری (آگوست)، دادگاه عالی فدرال موعد بررسی دعوای انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودهنگام در عراق را به 30 اوت 2022 موکول کرده بود.
سریال تکراری صدر
اگرچه مقتدی صدر در توئیت بعدازظهر دوشنبه از کنارهگیری همیشگی از عرصه سیاسی عراق خبر داد، اما به نظر میرسد این ادعا بیشتر از آنکه حکایت از خداحافظی او از عرصه سیاست باشد یک رفتار تاکتیکی برای تحریک هواداران و تهییج احساسات افکار عمومی عراق با هدف موج سواری روی اعتراضات مردمی است، کما اینکه پیشتر هم مقتدی صدر 6 بار دیگر از کنارهگیری خود از عرصه سیاسی عراق سخن گفت که اولین بارش به ۱ آگوست ۲۰۱۳ باز میگردد. مقتدی صدر در آن زمان عنوان داشت دیگر به فعالیتهای سیاسی در عراق ادامه نمیدهد که خلاف آن ثابت شد. او ۲ فوریه ۲۰۱۴ نیز از کنارهگیری از عالم سیاست و عدم مشارکت در انتخابات عراق گفت و ۳ مارس ۲۰۱۶ این تهدید را تکرار کرد. چهارمین قسمت این سریال تکراری تنها چند هفته بعد یعنی ۱۵ آگوست سال ۲۰۲۱ مطرح شد. ششمین قسمت از سریال خداحافظی صدر از عالم سیاست 13 ژوئن 2022 رقم خورد و آخرین قسمت این سریال نیز روز دوشنبه رقم خورد که در نهایت باعث حضور خیابانی حامیان او و آشوب در پایتخت عراق شد.
مالک مصدق/ از بعدازظهر دوشنبه، عراق دور تازهای از اعتراضات و آشوبهای خیابانی را تجربه کرد. همه چیز از توئیت دو روز قبل (دوشنبه) مقتدی صدر و اعلام کنارهگیری همیشگی از تمام عرصههای سیاسی و بستن کلیه دفاتر جریان صدر شروع شد. در پی این موضعگیری مقتدی صدر، جهان شاهد حمله حامیان وی به کاخ ریاست جمهوری و دفتر نخستوزیری عراق بود که در نهایت به درگیری با نیروهای امنیتی منجر شد که بنابر گزارش خبرگزاری رویترز طی آنها دستکم 33 نفر از جمله نیروهای امنیتی کشته شدند. همچنین گزارش شده شمار زخمیهای این درگیریها به ۷۰۰ نفر رسیده است که 590 نفر از آنان غیر نظامی بودند. خشونتها حوالی ظهر دیروز یعنی زمانی که مقتدی صدر در یک سخنرانی تلویزیونی خواهان بازگشت آرامش به پایتخت شد، پایان گرفت.
یک سخنرانی و پایان کار؟!
صدر سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: «حوادث عراق مایه اندوه و خستگی خاطر شدید من شده است. با صرفنظر از اینکه چه کسی فتنه را آغاز کرد، با سر فروافتاده از ملت عراق که تنها آسیبدیده این حوادث است عذر میخواهم.»
صدر ادامه داد: «عراق که پیشتر اسیر فساد بود، امروز اسیر فساد و خشونت با هم است. من امیدوار بودم که اعتراضات، مسالمتآمیز کفنپوش و با دستهای خالی و دلهای عاشق میهن باشد، نه اینکه با سلاح به خیابان بریزند. این بدترین انقلاب است.»
صدر از نیروهای امنیتی عراق که بیطرفی پیشه کردند قدردانی کرد و با تشکر از نیروهای الحشد الشعبی گفت: «نیروهای حشد صرفنظر از فرماندهانشان، هرگز به ملت حمله نمیکنند.» او تأکید کرد که از موضع شرافتمندانه فرمانده کل نیروهای مسلح عراق قدردانی میکند.
مهمترین نکته صدر به تعیین ضربالاجل یک ساعتهاش باز میگردد. مقتدی صدر صراحتاً عنوان داشت: «اگر تا یک ساعت دیگر همه از منطقه خضرا و تحصن در برابر پارلمان عقبنشینی نکنند از خود جریان صدر هم اعلام برائت میکنم و اگر اطاعت نکنند موضعی دیگر خواهم گرفت.» وی خطاب به هوادارانش گفت: «اگر از دینتان نمیترسید برای میهنتان بترسید.» صدر همچنین تأکید کرد: «موضعم درباره کنارهگیری از فعالیت سیاسی تغییری نکرده چون این بار این یک موضع شرعی برآمده از فتوای مرجع است.»
درپی این نشست خبری برخی مقامات سیاسی عراق به سخنان مقتدی صدر واکنش نشان دادند. مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق درخواست صدر برای توقف خشونت را «نشان دهنده بالاترین سطوح میهنپرستی و اشتیاق برای جلوگیری از ریخته شدن خون عراقیها» دانست. هادی العامری، رئیس ائتلاف الفتح در پارلمان عراق نیز در بیانیهای اعلام کرد: «ابتکار مقتدی صدر مبنی بر پایان دادن به خشونت مسلحانه ابتکاری شجاعانه و سزاوار تقدیر و تمجید است.» همام الحمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق هم در بیانیهای نوشت: «سید مقتدی ثابت کرد که فرزند مکتبی است که برای دین و ملتش فداکاری میکند.»
وضعیت فعلی
به دنبال سخنرانی مقتدی صدر وضعیت در عراق آرام شد. اما با اجرای منع آمدوشد سراسری از ساعت ۱۹ روز دوشنبه در عراق، دیروز سهشنبه در کل این کشور جز درگیریهای پراکنده در منطقه خضرا (سبز)بغداد آرامش حکمفرما بود.
این آرامش در حالی حکمفرما شد که قبل از سخنرانی صدر صبح سهشنبه در ورودیهای منطقه خضرا درگیریهایی میان نیروهای امنیتی و آشوبگران هوادار مقتدی صدر صورت گرفت. همزمان شبکه عراقی سومریه نیوز گزارش داد که احمد حاتم الاسدی، رئیس پلیس فدرال عراق در جریان درگیریهای دوشنبه مجروح شده است. این درحالی است که مصطفی الکاظمی دوشنبه دستور منع شلیک را صادر کرد. نخستوزیر عراق همچنین از مقتدی صدر خواسته بود تا از حامیان خود بخواهد ساختمانهای دولتی را ترک کنند که با پاسخ منفی هواداران صدر همراه شد. لذا در پی تداوم و تشدید ناآرامیها نخستوزیر عراق هم به ناچار فعالیت کابینه را تا اطلاع ثانوی تعلیق کرد. در کنار آن دوشنبه شب بجز در منطقه خضرا در مرکز بغداد، شهر بصره نیز شاهد درگیریهای پراکندهای بود. با اینحال در دیگر مناطق عراق خبری از درگیری و تنش مخابره نشد.
این در حالی است که پیش از آن در نخستین ساعات صبح دیروز واحد اطلاعرسانی امنیتی عراق از شلیک 4 راکت به سمت منطقه خضرا خبر داد و تأکید کرد همه این راکتها به یک مجتمع مسکونی اصابت کرده و موجب خسارتهایی در آن شده است. همزمان با این پرتابهها، طرفداران مقتدی صدر و شاخه نظامی آن (سرایا السلام) با حمله به یکی از دفاتر حزب الدعوه و جریان حکمت ملی در منطقه زعفرانیه بغداد آن را به آتش کشیدند. در سایه این اقدامات و گسترش ناامنی ها و به تبع آن اعلام دولت عراق، دیروز سه شنبه همه ادارات و نهادهای رسمی این کشور تعطیل بودند اما پس از کنفرانس خبری صدر اعلام شد، شهر از حالت امنیتی خارج شده و فعالیت های اداری برای امروز از سر گرفته می شود.
تحقیقات و تلاش سیاسی برای آرام کردن فضا
تا پیش از بازگشت آرامش به بغداد، با توجه به افزایش شمار تلفات درگیریها و ابراز نگرانیهای داخلی و خارجی الکاظمی دستور انجام تحقیقات را صادر کرده بود. دفتر مصطفی الکاظمی در بیانیهای خواهان تحقیقات فوری درباره اتفاقات دوشنبه در منطقه سبز بغداد، شناسایی عاملان تیراندازی و مجازات آنها طبق قانون شد. هم چنین در این بیانیه آمده است: «فرمانده کل نیروهای مسلح عراق همچنین دستور عدم تیراندازی به سمت معترضان را صادر و بر تعهد وزارتخانهها، سازمانها و نهادهای امنیتی و نظامی به فعالیت طبق اختیارات اعطا شده به آنها تاکید کرد.» الکاظمی تأکید کرد: «نیروهای امنیتی مسئولیت حفاظت از معترضان را بر عهده دارند و هرگونه تخلف از دستورالعملهای امنیتی در این زمینه مشمول پاسخگویی قانونی خواهد شد.»
اما در سوی دیگر داستان مصطفی الکاظمی به دنبال مدیریت فضا و کاهش درگیریها هم بود. از ساعات پایانی روز دوشنبه و بهخصوص دیروز سهشنبه و همزمان با ادامه ناآرامیها، تلاشهای سیاسی میانجیگرایانهای برای فروکش کردن تنشها شکل گرفت. منابع آگاه به الجزیره گفتند که مذاکراتی بین مقامات دولتی با محوریت شخص نخستوزیر (مصطفی الکاظمی) بین دو جریان رقیب یعنی «چهارچوب هماهنگی شیعیان عراق» و صدرانجام شد. به گفته این منابع، مذاکرات نخستوزیری کنونی با هدف دستیابی به توافقی بود که منجر به آتشبس در منطقه سبز شود. اما نمایندگان چهارچوب هماهنگی هر گونه مصالحه و مذاکرهای را با مقتدی صدر منوط به کنار گذاشتن درگیریها، پایین آوردن سلاح حامیانش و جمع شدن طرفداران صدر از خیابان کرده بودند.
رأی دادگاه فدرال باز هم به تعویق افتاد
درحالی که ناآرامیها در اطراف منطقه سبز از بعدازظهر دوشنبه تا دیروز سهشنبه ادامه داشت، قرار بود دادگاه فدرال عراق دیروز حکم و نظر نهایی خود را درباره درخواست صدر برای انحلال پارلمان اعلام کند. ولی دادگاه عالی فدرال عراق، مجدداً بررسی دعوای انحلال پارلمان عراق را تا اطلاع ثانوی به تعویق انداخت. یک مقام عراقی به خبرگزاری رسمی عراق (واع) گفت: با توجه به تعطیلی و تحولات امنیتی جاری در نزدیکی منطقه خضرا جلسه دادگاه برای بررسی این شکوائیه برگزار نخواهد شد. پیش از این و در 17 ماه جاری (آگوست)، دادگاه عالی فدرال موعد بررسی دعوای انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودهنگام در عراق را به 30 اوت 2022 موکول کرده بود.
سریال تکراری صدر
اگرچه مقتدی صدر در توئیت بعدازظهر دوشنبه از کنارهگیری همیشگی از عرصه سیاسی عراق خبر داد، اما به نظر میرسد این ادعا بیشتر از آنکه حکایت از خداحافظی او از عرصه سیاست باشد یک رفتار تاکتیکی برای تحریک هواداران و تهییج احساسات افکار عمومی عراق با هدف موج سواری روی اعتراضات مردمی است، کما اینکه پیشتر هم مقتدی صدر 6 بار دیگر از کنارهگیری خود از عرصه سیاسی عراق سخن گفت که اولین بارش به ۱ آگوست ۲۰۱۳ باز میگردد. مقتدی صدر در آن زمان عنوان داشت دیگر به فعالیتهای سیاسی در عراق ادامه نمیدهد که خلاف آن ثابت شد. او ۲ فوریه ۲۰۱۴ نیز از کنارهگیری از عالم سیاست و عدم مشارکت در انتخابات عراق گفت و ۳ مارس ۲۰۱۶ این تهدید را تکرار کرد. چهارمین قسمت این سریال تکراری تنها چند هفته بعد یعنی ۱۵ آگوست سال ۲۰۲۱ مطرح شد. ششمین قسمت از سریال خداحافظی صدر از عالم سیاست 13 ژوئن 2022 رقم خورد و آخرین قسمت این سریال نیز روز دوشنبه رقم خورد که در نهایت باعث حضور خیابانی حامیان او و آشوب در پایتخت عراق شد.

مردم قضاوت میکنند
یادداشت
کمیل نقیپور
سردبیر
یک سال از آغاز به کار دولت سیزدهم گذشت، دولتی که در شرایط ویژه یا به عبارت بهتر در زمانی که کشور چندسال در موضع بیدولتی بود، سکاندار اداره کشور شد، بویژه در سال پایانی دولت قبل اداره قوه مجریه کاملاً در حالت اتوپایلوت قرار گرفت، در نتیجه چنین روش مدیریتی! مردم از حقوق ابتدایی شهروندی مثل برخورداری از آب و برق نیز محروم شدند و شرایطی را تجربه کردند که برخی از آنها را در طول عمر خود تجربه نکردند، خاموشیهای سراسری و گسترده همانند دهه شصت بار دیگر برگشته بود، آب در فصل گرم سال و در اغلب استان ها سهمیهبندی میشد، گاز بویژه در فصل زمستان از دسترس مردم خارج بود، داروهای بیماریهای خاص حتی داروهای معمولی مانند سرم نایاب شدند، مرگ و میر روزانه بر اثر ابتلا به کرونا به 700 نفر رسیده بود، صفهای گسترده برای تهیه کالاهای اساسی و دارو شکل گرفت، کالا در بازار از لوازم خانگی گرفته تا پوشک بچه دچار کمبود شدید شد، تورم به 60 درصد رسید، خزانه خالی بود، چاپ پول گسترده و بیپشتوانه در دستور کار قرار داشت، حقوق و یارانه 45هزار تومانی با تأخیر پرداخت میشد، بازار ارز در مدار صعودی قرار داشت و آرام و قرار نداشت، بورس در همان زمان سقوط تاریخی خود را شروع کرد، در سایه بیعملی دولت وقت که اسم آن را صبر استراتژیک گذاشته بودند کشور دچار چالشهای امنیتی هفتگی شده بود، اعتراضات مردمی از قطعی آب و برق گرفته تا اعتراض به گرانیهای افسارگسیخته و وضعیت معیشتی بیشتر و بیشتر میشد، فاجعه غیزانیه رخ داد، رشد اقتصادی منفی بود، کسری بودجه به رقم افسانهای 500 هزار میلیارد تومان(با احتساب اوراق قرضه و استقراض از صندوق توسعه) رسید، فروش نفت در نتیجه بیعملی مدیران به پایینترین میزان خود قرار گرفت، دولت در مجموع بدهی 1400 هزار میلیاردی بالا آورده بود، در چنین شرایطی پروژههای عمرانی طبیعتاً تعطیل بود، بحران مسکن در سایه افت شدید ساخت و ساز مسکن نیز موضوع عادی به حساب میآمد و...
علاوهبر این بیتفاوتی رئیس جمهور وقت یا به شوخی گرفتن مشکلات و مدیریت کارتابلی، مردم را آزار مضاعف میداد، به امنیت روانی جامعه خدشه وارد شده بود و تصویر آینده را تاریک کرده بود، حال یک سال از آن زمان میگذرد، مشکلات ذکر شده در نتیجه کار واقعی دولت سیزدهم رفع شده است، بانک جهانی در گزارش اخیر خود که هفته پیش منتشر شده جهش اقتصادی را برای ایران پیشبینی کرده است، علاوه بر این مردم خود میبینند که آیا برق خانهشان قطع میشود یا نه، یا کمبود گاز دارند یا نه، یا برای خرید سرم و دارو در صف می ایستند یا خیر، یا در صف کالاهای اساسی عمر تلف میکنند یا خیر، یا در بازار کمبودی هست یا نه و...
کمیل نقیپور
سردبیر
یک سال از آغاز به کار دولت سیزدهم گذشت، دولتی که در شرایط ویژه یا به عبارت بهتر در زمانی که کشور چندسال در موضع بیدولتی بود، سکاندار اداره کشور شد، بویژه در سال پایانی دولت قبل اداره قوه مجریه کاملاً در حالت اتوپایلوت قرار گرفت، در نتیجه چنین روش مدیریتی! مردم از حقوق ابتدایی شهروندی مثل برخورداری از آب و برق نیز محروم شدند و شرایطی را تجربه کردند که برخی از آنها را در طول عمر خود تجربه نکردند، خاموشیهای سراسری و گسترده همانند دهه شصت بار دیگر برگشته بود، آب در فصل گرم سال و در اغلب استان ها سهمیهبندی میشد، گاز بویژه در فصل زمستان از دسترس مردم خارج بود، داروهای بیماریهای خاص حتی داروهای معمولی مانند سرم نایاب شدند، مرگ و میر روزانه بر اثر ابتلا به کرونا به 700 نفر رسیده بود، صفهای گسترده برای تهیه کالاهای اساسی و دارو شکل گرفت، کالا در بازار از لوازم خانگی گرفته تا پوشک بچه دچار کمبود شدید شد، تورم به 60 درصد رسید، خزانه خالی بود، چاپ پول گسترده و بیپشتوانه در دستور کار قرار داشت، حقوق و یارانه 45هزار تومانی با تأخیر پرداخت میشد، بازار ارز در مدار صعودی قرار داشت و آرام و قرار نداشت، بورس در همان زمان سقوط تاریخی خود را شروع کرد، در سایه بیعملی دولت وقت که اسم آن را صبر استراتژیک گذاشته بودند کشور دچار چالشهای امنیتی هفتگی شده بود، اعتراضات مردمی از قطعی آب و برق گرفته تا اعتراض به گرانیهای افسارگسیخته و وضعیت معیشتی بیشتر و بیشتر میشد، فاجعه غیزانیه رخ داد، رشد اقتصادی منفی بود، کسری بودجه به رقم افسانهای 500 هزار میلیارد تومان(با احتساب اوراق قرضه و استقراض از صندوق توسعه) رسید، فروش نفت در نتیجه بیعملی مدیران به پایینترین میزان خود قرار گرفت، دولت در مجموع بدهی 1400 هزار میلیاردی بالا آورده بود، در چنین شرایطی پروژههای عمرانی طبیعتاً تعطیل بود، بحران مسکن در سایه افت شدید ساخت و ساز مسکن نیز موضوع عادی به حساب میآمد و...
علاوهبر این بیتفاوتی رئیس جمهور وقت یا به شوخی گرفتن مشکلات و مدیریت کارتابلی، مردم را آزار مضاعف میداد، به امنیت روانی جامعه خدشه وارد شده بود و تصویر آینده را تاریک کرده بود، حال یک سال از آن زمان میگذرد، مشکلات ذکر شده در نتیجه کار واقعی دولت سیزدهم رفع شده است، بانک جهانی در گزارش اخیر خود که هفته پیش منتشر شده جهش اقتصادی را برای ایران پیشبینی کرده است، علاوه بر این مردم خود میبینند که آیا برق خانهشان قطع میشود یا نه، یا کمبود گاز دارند یا نه، یا برای خرید سرم و دارو در صف می ایستند یا خیر، یا در صف کالاهای اساسی عمر تلف میکنند یا خیر، یا در بازار کمبودی هست یا نه و...

۱۲ تحول رویکردی در ۱۲ ماه تلاش بیوقفه
یادداشت
سپهر خلجی
عضو شورای عالی ایرنا
به طور طبیعی بار اصلی فشار اجرایی اداره عمومی کشور به عهده دولتهاست با مجموعهای از فراز و فرودها، توفیقات و نارساییها در حوزههای مورد انتظار افکار عمومی. از تشکیل دولت سیزدهم یکسال گذشت و با مجموعه اقداماتی که در این مدّت صورت گرفت راحتتر میتوان به قضاوت نشست. اگرچه به صورت طبیعی مهمترین انتظارات، مربوط به بخش اقتصاد و معیشت عمومی است که نیازمند تبیین خدمات صورت گرفته و احیاناً برشماری دلایل تداوم برخی نارساییها، از سوی مدیران و کارشناسان این حوزه میباشد، اما قصد دارم در این مختصر، ۱۲ «تحول رویکردی» دولت سیزدهم که این دولت را از دولتهای ادوار متمایز کرده و هر یک از این تحولات میتواند مقوّم و پیشران حرکت رو به جلو در سایر حوزهها باشد، بیان کنم؛
پایبندی به اخلاق در مناسبات و تعاملات حکمرانی: نیاز به توضیح اضافه ندارد که برخی رفتارهای گذشته در بیاخلاقی و بیانصافی، بر همزدن روابط قوا با برتریجویی و ادبیات تخریبی، سیاهنمایی عملکرد نظام در ۴۰ سال گذشته، مقصرنمایی از گذشتگان برای جبران نارساییهای مدیریتی خود و... در شخص رئیس جمهور رئیسی وجود ندارد و به همین نسبت این روحیه اخلاقی و انصافگرایی در بدنه مسئولان ارشد دولت نیز تسری یافته و فرصت لازم برای دور شدن از حاشیهها و تمرکز بر مسائل اصلی مردم را فراهم کرده است.
خارج شدن روابط قوا از رقابت منفی (همراه با آسیب) به همکاری برای خدمت. این اتفاق، تابعی از رویداد اول است. شاید بتوان ادعا کرد که در تاریخ جمهوری اسلامی شیوه تعامل و همکاری قوا در دغدغهمندی برای حل مشکلات و همکاری جهت پیشبرد امور و حل مشکلات مزمن و ساختاری، انسجام و وحدت کلمه و عمل، به شکل کنونی نبوده است. به عبارتی بعد از ۴ دهه از انقلاب یکی از آرزوهای رهبران انقلاب در یکپارچگی و وحدت کلمه در جهت تحقق آرمانها و شعارهای انقلاب برآورده و پیام این همگرایی و انسجام نیز در خارج از کشور به روشنی دریافت شده است.
ایجاد آرامش در سطوح مدیریتی کشور و فاصله گرفتن با بحرانسازیهای تصنعی و آسیبزا و تبدیل شدن هیأت رئیسه کشور به مرکز ثقل همگرایی، صبر و تحمل و رواداری و کانونی برای تلاش و خدمتگزاری فشرده و شبانهروزی.
روحیه گرفتن و امیدواری جریان انقلاب که به دلیل رویکردهای دولتها و مجالس قبل و به حاشیه رفتن شعارهای انقلاب و مقابله بعضاً صریح با آرمانهای انقلاب عملاً دچار بیم و نگرانی شده بودند.
انقلابی شدن رویکردها بویژه در حوزههای فرهنگ و سیاست خارجی. صراحت در موضعگیری در دفاع از مبانی ارزشی، دینی و انقلابی، میدان یافتن نیروهای جوان و انقلابی، پایبندی به شعارها و آرمانهای انقلاب عملاً باعث تغییر ریل در برخی حوزهها شده است.
بازگشت به مردم، ارتباط وثیق با بدنه جامعه و برخورداری از روحیه مردمی صادقانه. عبور از احساس بیدولتی و ایجاد حسّ دولت زنده و در میدان با ۳۱ سفر استانی رئیس جمهور در عرض ۱۱ ماه و خلق صحنههایی بیبدیل از همراهی و همدلی صادقانه با مردم در نقاط محروم و کمبرخوردار، سرعت عمل در حضور در مناطق آسیبدیده از حوادث طبیعی و غیر طبیعی (در بعضی از حوادث سرعت حضور مسئولان در حادثه به گونهای عجیب و زودتر از انتشار خبر حادثه بود مانند حضور رئیس جمهور در مناطق سیلزده کرمان در امتداد سفر مسکو و یا حضور وزیر کشور در واقعه سیل امامزاده داوود تنها چند ساعت بعد از حادثه و در شرایطی که رسانهها و مردم تهران هنوز از عمق فاجعه مطلع نبودند)، سادگی و بیتکلفی صادقانه در مواجهات مردمی از جمله امتیازاتی است که دولت سیزدهم را در این زمینه از برخی دولتها متمایز کرده است. میدان یافتن جوانان انقلابی در نظام اجرایی کشور در امتداد بیانیه گام دوم انقلاب. راه یافتن جوانان انقلابی به بدنه دولت علاوه بر اینکه نفس تازهای به دولت دمید، زمینهای شد برای تغییر ریل نظام اجرایی و رشد جوانان وفادار به گفتمان انقلاب و عزت ایران و تجربه اندوزی و کادرسازی برای آینده مدیریتی کشور. این تغییر صورت گرفته به نفع نیروهای جوان اگرچه در مواردی نادر با آسیب همراه شد اما در مجموع به نفع نظام مدیریتی کشور خواهد بود که در سالهای اخیر از پیری، سکون و ناتوانی مفرط در رنج بود.
تغییر ریل سیاست خارجی کشور از غربباوری خسارتبار، به همسایه محوری واقع بینانه. وابستگی فکری، روحی و عملی دستگاه سیاست خارجی به غرب که باعث فرصتسوزی و خسارت و از دست رفتن برخی ظرفیتهای بالقوه و بالفعل جمهوری اسلامی در کنشگری بینالمللی شده بود با تغییر رویکرد دستگاه دیپلماسی و قرار گرفتن همسایگان و سایر کشورهای خارج از حوزه تمدنی غرب در صدر توجهات ارتباطات خارجی و پرهیز از تکگزینه نشان دادن کشور و تکیه بر ظرفیتهای واقعی و پرهیز از شرطیسازی جامعه با دادن آدرس خارجی برای حل مشکلات، فرصتهای بیبدیلی را فراهم کرد که تنها یک نمونه آن توسعه تجارت خارجی و ترانزیت و حل و فصل برخی مشکلات مزمن در ارتباطات بینالمللی بوده است. زنده و برجسته شدن شعارهای امام و انقلاب در آستانه دهه پنجم حیات طیبه انقلاب اسلامی از جمله عدالتخواهی، مقابله با اشرافیت، سادهزیستی، حمایت از مستضعفان، همنشینی با محرومان و همچنین سر دست گرفتن پرچم آرمانهای انقلاب از جمله استکبار ستیزی، مقاومت، اتکا به داخل، عدم وابستگی. احیای شوراهای تخصصی در موضوعات مختلف کشور که به مرور و در دولتهای قبل به دلایل گوناگون به تعطیلی کشیده شده بود. این شوراها به عنوان مراکز مهم مشورتی و سیاستگذاری در حوزههای تخصصی با دستور کار مشخص در مسائل مهم و مورد نیاز کشور بعضاً تعطیل و به فراموشی سپرده شده بودند. دوندگی، برخورداری از نشاط، مسئولیتپذیری، کار زیاد و وقتگذاری شبانهروزی رئیس جمهور که به عنوان یک نیروی پیشران میتواند مقوّم سایر بخشها باشد و قطار دولت را با سرعت بیشتری به دنبال خود بکشد. فاصله گرفتن از مدیریت کارتابلی، از راه دور و با واسطه و تقویت نظارت میدانی، ستادی و بیواسطه رئیس جمهور از سازمانها و وزارتخانهها که نمونههای آن را تاکنون در وزارت راه و شهرسازی، نفت، جهاد کشاورزی و ...شاهد بودهایم، از جمله کارهای بدیع، نمادین و البته اثرگذار است که میتواند در دراز مدت تا حدودی به اصلاح نقاط ضعف و نظارت دقیقتر بر نقاط آسیب برخی دستگاههای اجرایی بینجامد.
سپهر خلجی
عضو شورای عالی ایرنا
به طور طبیعی بار اصلی فشار اجرایی اداره عمومی کشور به عهده دولتهاست با مجموعهای از فراز و فرودها، توفیقات و نارساییها در حوزههای مورد انتظار افکار عمومی. از تشکیل دولت سیزدهم یکسال گذشت و با مجموعه اقداماتی که در این مدّت صورت گرفت راحتتر میتوان به قضاوت نشست. اگرچه به صورت طبیعی مهمترین انتظارات، مربوط به بخش اقتصاد و معیشت عمومی است که نیازمند تبیین خدمات صورت گرفته و احیاناً برشماری دلایل تداوم برخی نارساییها، از سوی مدیران و کارشناسان این حوزه میباشد، اما قصد دارم در این مختصر، ۱۲ «تحول رویکردی» دولت سیزدهم که این دولت را از دولتهای ادوار متمایز کرده و هر یک از این تحولات میتواند مقوّم و پیشران حرکت رو به جلو در سایر حوزهها باشد، بیان کنم؛
پایبندی به اخلاق در مناسبات و تعاملات حکمرانی: نیاز به توضیح اضافه ندارد که برخی رفتارهای گذشته در بیاخلاقی و بیانصافی، بر همزدن روابط قوا با برتریجویی و ادبیات تخریبی، سیاهنمایی عملکرد نظام در ۴۰ سال گذشته، مقصرنمایی از گذشتگان برای جبران نارساییهای مدیریتی خود و... در شخص رئیس جمهور رئیسی وجود ندارد و به همین نسبت این روحیه اخلاقی و انصافگرایی در بدنه مسئولان ارشد دولت نیز تسری یافته و فرصت لازم برای دور شدن از حاشیهها و تمرکز بر مسائل اصلی مردم را فراهم کرده است.
خارج شدن روابط قوا از رقابت منفی (همراه با آسیب) به همکاری برای خدمت. این اتفاق، تابعی از رویداد اول است. شاید بتوان ادعا کرد که در تاریخ جمهوری اسلامی شیوه تعامل و همکاری قوا در دغدغهمندی برای حل مشکلات و همکاری جهت پیشبرد امور و حل مشکلات مزمن و ساختاری، انسجام و وحدت کلمه و عمل، به شکل کنونی نبوده است. به عبارتی بعد از ۴ دهه از انقلاب یکی از آرزوهای رهبران انقلاب در یکپارچگی و وحدت کلمه در جهت تحقق آرمانها و شعارهای انقلاب برآورده و پیام این همگرایی و انسجام نیز در خارج از کشور به روشنی دریافت شده است.
ایجاد آرامش در سطوح مدیریتی کشور و فاصله گرفتن با بحرانسازیهای تصنعی و آسیبزا و تبدیل شدن هیأت رئیسه کشور به مرکز ثقل همگرایی، صبر و تحمل و رواداری و کانونی برای تلاش و خدمتگزاری فشرده و شبانهروزی.
روحیه گرفتن و امیدواری جریان انقلاب که به دلیل رویکردهای دولتها و مجالس قبل و به حاشیه رفتن شعارهای انقلاب و مقابله بعضاً صریح با آرمانهای انقلاب عملاً دچار بیم و نگرانی شده بودند.
انقلابی شدن رویکردها بویژه در حوزههای فرهنگ و سیاست خارجی. صراحت در موضعگیری در دفاع از مبانی ارزشی، دینی و انقلابی، میدان یافتن نیروهای جوان و انقلابی، پایبندی به شعارها و آرمانهای انقلاب عملاً باعث تغییر ریل در برخی حوزهها شده است.
بازگشت به مردم، ارتباط وثیق با بدنه جامعه و برخورداری از روحیه مردمی صادقانه. عبور از احساس بیدولتی و ایجاد حسّ دولت زنده و در میدان با ۳۱ سفر استانی رئیس جمهور در عرض ۱۱ ماه و خلق صحنههایی بیبدیل از همراهی و همدلی صادقانه با مردم در نقاط محروم و کمبرخوردار، سرعت عمل در حضور در مناطق آسیبدیده از حوادث طبیعی و غیر طبیعی (در بعضی از حوادث سرعت حضور مسئولان در حادثه به گونهای عجیب و زودتر از انتشار خبر حادثه بود مانند حضور رئیس جمهور در مناطق سیلزده کرمان در امتداد سفر مسکو و یا حضور وزیر کشور در واقعه سیل امامزاده داوود تنها چند ساعت بعد از حادثه و در شرایطی که رسانهها و مردم تهران هنوز از عمق فاجعه مطلع نبودند)، سادگی و بیتکلفی صادقانه در مواجهات مردمی از جمله امتیازاتی است که دولت سیزدهم را در این زمینه از برخی دولتها متمایز کرده است. میدان یافتن جوانان انقلابی در نظام اجرایی کشور در امتداد بیانیه گام دوم انقلاب. راه یافتن جوانان انقلابی به بدنه دولت علاوه بر اینکه نفس تازهای به دولت دمید، زمینهای شد برای تغییر ریل نظام اجرایی و رشد جوانان وفادار به گفتمان انقلاب و عزت ایران و تجربه اندوزی و کادرسازی برای آینده مدیریتی کشور. این تغییر صورت گرفته به نفع نیروهای جوان اگرچه در مواردی نادر با آسیب همراه شد اما در مجموع به نفع نظام مدیریتی کشور خواهد بود که در سالهای اخیر از پیری، سکون و ناتوانی مفرط در رنج بود.
تغییر ریل سیاست خارجی کشور از غربباوری خسارتبار، به همسایه محوری واقع بینانه. وابستگی فکری، روحی و عملی دستگاه سیاست خارجی به غرب که باعث فرصتسوزی و خسارت و از دست رفتن برخی ظرفیتهای بالقوه و بالفعل جمهوری اسلامی در کنشگری بینالمللی شده بود با تغییر رویکرد دستگاه دیپلماسی و قرار گرفتن همسایگان و سایر کشورهای خارج از حوزه تمدنی غرب در صدر توجهات ارتباطات خارجی و پرهیز از تکگزینه نشان دادن کشور و تکیه بر ظرفیتهای واقعی و پرهیز از شرطیسازی جامعه با دادن آدرس خارجی برای حل مشکلات، فرصتهای بیبدیلی را فراهم کرد که تنها یک نمونه آن توسعه تجارت خارجی و ترانزیت و حل و فصل برخی مشکلات مزمن در ارتباطات بینالمللی بوده است. زنده و برجسته شدن شعارهای امام و انقلاب در آستانه دهه پنجم حیات طیبه انقلاب اسلامی از جمله عدالتخواهی، مقابله با اشرافیت، سادهزیستی، حمایت از مستضعفان، همنشینی با محرومان و همچنین سر دست گرفتن پرچم آرمانهای انقلاب از جمله استکبار ستیزی، مقاومت، اتکا به داخل، عدم وابستگی. احیای شوراهای تخصصی در موضوعات مختلف کشور که به مرور و در دولتهای قبل به دلایل گوناگون به تعطیلی کشیده شده بود. این شوراها به عنوان مراکز مهم مشورتی و سیاستگذاری در حوزههای تخصصی با دستور کار مشخص در مسائل مهم و مورد نیاز کشور بعضاً تعطیل و به فراموشی سپرده شده بودند. دوندگی، برخورداری از نشاط، مسئولیتپذیری، کار زیاد و وقتگذاری شبانهروزی رئیس جمهور که به عنوان یک نیروی پیشران میتواند مقوّم سایر بخشها باشد و قطار دولت را با سرعت بیشتری به دنبال خود بکشد. فاصله گرفتن از مدیریت کارتابلی، از راه دور و با واسطه و تقویت نظارت میدانی، ستادی و بیواسطه رئیس جمهور از سازمانها و وزارتخانهها که نمونههای آن را تاکنون در وزارت راه و شهرسازی، نفت، جهاد کشاورزی و ...شاهد بودهایم، از جمله کارهای بدیع، نمادین و البته اثرگذار است که میتواند در دراز مدت تا حدودی به اصلاح نقاط ضعف و نظارت دقیقتر بر نقاط آسیب برخی دستگاههای اجرایی بینجامد.
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
اخبار این صفحه
-
مهمترین توفیق دولت احیای امید و اعتماد
-
ایران: دسترسی فراپادمانی نمیدهیم
-
ترانزیت 20 میلیون تنی روسها از ایران
-
نشانههای افول از کابل
-
همتی سلطان تورم هم شد
-
عذرخواهی و عقب نشینی
-
مردم قضاوت میکنند
-
۱۲ تحول رویکردی در ۱۲ ماه تلاش بیوقفه
اخبارایران آنلاین




























